مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی: جمعیت یوز در ایران کمتر از ۳۰ قلاده است / حفاظت از کریدورها اولویت اصلی است

به گزارش خبرگزاری برنا خراسان شمالی ،باقر نظامی در چهارمین همایش یوزپلنگ آسیایی که با حضور شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، استاندار خراسان شمالی، مسئولان، فعالان محیط زیست و مردم در شهرستان بجنورد برگزار شد، اظهار کرد: یوزپلنگ آسیایی طی دهه‌های گذشته از بخش عمده‌ای از زیستگاه‌های خود در آسیا حذف شده و ایران آخرین زیستگاه این گونه در جهان به شمار می‌رود.

وی با اشاره به سابقه اجرای پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی در ایران افزود: از سال ۱۳۸۰ پروژه بین‌المللی حفاظت از یوز در ایران آغاز شد و طی سال‌های اجرای آن، مطالعات و اقدامات مختلفی با مشارکت نهادهای بین‌المللی، متخصصان، دانشگاه‌ها و سازمان حفاظت محیط زیست انجام گرفت.

مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی ادامه داد: پس از پایان پروژه بین‌المللی، برای چند سال تمرکز سازمان بر جمع‌آوری و تکمیل اطلاعات مربوط به یوز قرار گرفت و در دولت چهاردهم نیز با همکاری متخصصان و دانشگاه تهران، برنامه جدید حفاظت از یوز تدوین و در سال ۱۴۰۴ اصلاح و به‌روزرسانی شد.

نظامی گفت: یکی از نخستین اقدامات در برنامه جدید، ایجاد ساختار منسجم برای مدیریت پروژه یوز است؛ دفتر پروژه مسئول سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، هماهنگی با استان‌ها، نظارت بر اجرای برنامه‌ها، تدوین برنامه‌های سالانه، تخصیص هدفمند اعتبارات و جمع‌آوری داده‌های علمی خواهد بود.

وی با اشاره به تشکیل کمیته ملی حفاظت از یوز افزود: این کمیته با حضور متخصصان، نمایندگان استان‌ها، مشاوران دانشگاهی و سازمان‌های مردم‌نهاد تشکیل شده تا چالش‌ها و مشکلات موجود به صورت مستمر بررسی و برای حفاظت از یوز برنامه‌ریزی شود.

حفاظت از کریدورهای حرکتی یوز ضروری است

مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی، حفاظت از زیستگاه طبیعی را مهم‌ترین اولویت برنامه ملی دانست و اظهار کرد: هدف اصلی این است که یوز در زیستگاه طبیعی خود باقی بماند و جمعیت آن به شرایط پایدار برسد.

نظامی با اشاره به کاهش لکه‌های زیستگاهی یوز در کشور گفت: در دهه ۸۰ سه لکه اصلی زیستگاهی برای یوز وجود داشت که بخشی از آنها در سال‌های بعد از دست رفت و اکنون زیستگاه‌های شمال شرق کشور از مهم‌ترین محدوده‌های باقی‌مانده برای این گونه هستند.

وی تصریح کرد: یوزپلنگ دائما در حال جابه‌جایی میان زیستگاه‌هاست و به همین دلیل حفاظت از کریدورها و مناطق بینابینی که خارج از مناطق چهارگانه قرار دارند، برای بقای این گونه اهمیت اساسی دارد.

نظامی افزود: در همین راستا، ایجاد مناطق حفاظت‌شده مشارکتی با همکاری بخش خصوصی و جوامع محلی دنبال شده و برخی مناطق جدید نیز در برنامه حفاظت از یوز قرار گرفته‌اند.

ثبت کمتر از ۳۰ یوز در سامانه ملی شناسایی

وی یکی از اقدامات مهم انجام‌شده را راه‌اندازی سامانه ملی شناسایی یوز عنوان کرد و گفت: تصاویر یوزهای مشاهده‌شده، الگوهای بدنی، محل و زمان مشاهده و سایر اطلاعات آنها در این سامانه ثبت می‌شود و بر اساس داده‌های موجود، جمعیت شناسایی‌شده یوز در کشور کمتر از ۳۰ قلاده است.

مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی افزود: بر اساس داده‌های ثبت‌شده، ۷ یوز نر و ۶ یوز ماده شناسایی و دارای شناسنامه هستند، ۹ یوز نیز مشاهده شده‌اند که هنوز جنسیت آنها مشخص نشده و پنج توله نیز در داده‌های ثبت‌شده وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: شناسنامه زیستی یوزهای شناسایی‌شده نیز تهیه شده و جابه‌جایی و وضعیت آنها در طول سال‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.

حدود ۱۰۰ مورد تلفات یوز طی ۲۵ سال ثبت شده است

نظامی با اشاره به بررسی تلفات یوزپلنگ آسیایی طی سال‌های گذشته گفت: در حدود ۲۵ سال گذشته نزدیک به ۱۰۰ مورد تلفات یوز ثبت و بررسی شده است که اطلاعات مربوط به محل، سن، جنسیت و زمان وقوع تلفات در شناسایی تهدیدها و برنامه‌ریزی برای کاهش مرگ‌ومیر این گونه مؤثر است.

وی افزود: تدوین پروتکل ملی دوربین‌گذاری و پایش جمعیت یوز نیز از دیگر اقدامات انجام‌شده است تا نحوه استقرار دوربین‌ها، محل نصب و شیوه جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها در زیستگاه‌های مختلف بر اساس یک چارچوب مشخص انجام شود.

مشارکت مردم و جوامع محلی محور حفاظت از یوز

مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی با تأکید بر نقش جوامع محلی گفت: حفاظت پایدار از یوز بدون مشارکت مردم امکان‌پذیر نیست و در همین راستا برنامه‌های آموزشی در مدارس، همکاری با روستاها و استفاده از ظرفیت جوانان مناطق محلی دنبال شده است.

نظامی افزود: تعدادی از جوانان محلی به عنوان همیار محیط زیست در کنار محیط‌بانان فعالیت می‌کنند و تلاش شده است مردم محلی، یوز را بخشی از هویت و سرمایه طبیعی منطقه خود بدانند.

وی همچنین از مشارکت بخش خصوصی در حفاظت از یوز خبر داد و گفت: با همکاری صندوق ملی محیط زیست، حساب اختصاصی حفاظت از یوز ایجاد شده است تا کمک‌های مالی بخش خصوصی در آن تجمیع و با نظارت سازمان حفاظت محیط زیست برای برنامه‌های حفاظتی هزینه شود.

کاهش تلفات جاده‌ای یوز در دستور کار است

نظامی با اشاره به تلفات جاده‌ای یوز گفت: یکی از مهم‌ترین تهدیدهای این گونه، تلفات ناشی از سوانح جاده‌ای است و سازمان حفاظت محیط زیست در سال‌های اخیر پیگیری‌های متعددی را با وزارت راه و شهرسازی برای اصلاح نقاط پرخطر و کاهش تلفات انجام داده است.

وی بر ضرورت استمرار این پیگیری‌ها تأکید کرد و گفت: حفاظت از یوز نیازمند همکاری همه دستگاه‌های مرتبط است و باید اقدامات مؤثر برای ایمن‌سازی کریدورهای حرکتی این گونه با جدیت دنبال شود.

انتشار عمومی اطلاعات پروژه یوز

مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی از راه‌اندازی سایت پروژه یوز در پرتال سازمان حفاظت محیط زیست خبر داد و اظهار کرد: برای نخستین‌بار گزارش‌های دوره‌ای، اسناد پروژه و اطلاعات یوزهای شناسایی‌شده در این سامانه منتشر می‌شود تا مردم، سازمان‌های مردم‌نهاد و علاقه‌مندان بتوانند در جریان اقدامات انجام‌شده قرار گیرند.

نظامی همچنین از توسعه همکاری‌های علمی با دانشگاه‌ها خبر داد و گفت: مطالعات جمعیت‌شناسی، ژنتیک، تغییرات اقلیمی و تأثیر آن بر زیستگاه‌های یوز با همکاری مراکز دانشگاهی و ادارات کل حفاظت محیط زیست استان‌ها در حال انجام است.

وی در پایان تأکید کرد: یوزپلنگ آسیایی تنها یک گونه جانوری نیست، بلکه بخشی از هویت طبیعی ایران است و بقای آن به حفاظت از زیستگاه‌ها، کریدورهای حرکتی، کاهش تهدیدها و مشارکت جدی مردم، جوامع محلی، دانشگاه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و دستگاه‌های اجرایی وابسته است.