تنها ۵ درصد زنان بالای ۶۵ سال از سلامت کامل استخوان برخوردارند/ باور‌های نادرست درباره کلسیم و ویتامین D باید اصلاح شود
به گزارش خبرنگار اجتماعی برنا، باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، روز ۲۵ مهرماه در نشست خبری هفته ملی سلامت استخوان، با اشاره به شیوع پوکی استخوان در جمعیت بالای ۵۰ سال کشور، بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی، پیشگیری از کاهش تراکم استخوان و تشخیص به‌موقع این بیماری تأکید کرد.
لاریجانی با بیان اینکه جامعه ایران به سمت سالمندی حرکت می‌کند، اظهار کرد: با افزایش سن جمعیت، پوکی استخوان به یکی از مسائل مهم نظام سلامت تبدیل می‌شود و برای مقابله با پیامدهای آن، به مشارکت جدی رسانه‌ها در زمینه اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی نیاز داریم.
وی با اشاره به نتایج تحقیقات انجام‌شده در پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: حدود ۳۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال در کشور به پوکی استخوان مبتلا هستند و حدود ۵۰ درصد نیز با کاهش تراکم استخوان مواجه‌اند؛ بنابراین، از هر ۱۰ نفر در این گروه سنی، تنها حدود دو نفر تراکم استخوان مناسبی دارند.
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان در سنین بالاتر، تصریح کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد وضعیت سلامت استخوان در زنان بالای ۶۵ سال نگران‌کننده است و تنها حدود پنج درصد از آنان از نظر تراکم استخوان در وضعیت طبیعی قرار دارند.
لاریجانی توضیح داد: در بررسی وضعیت استخوان باید میان دو مفهوم پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان تفاوت قائل شد. پوکی استخوان به معنای کاهش تراکم و استحکام استخوان تا حدی است که خطر شکستگی افزایش پیدا می‌کند، در حالی که کاهش تراکم استخوان نیز می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات بعدی باشد.
وی با بیان اینکه توجه به کاهش تراکم استخوان به‌اندازه تشخیص پوکی استخوان اهمیت دارد، گفت: بخش قابل توجهی از شکستگی‌ها در افرادی رخ می‌دهد که با کاهش تراکم استخوان مواجه‌اند. از این رو، نباید صرفاً بر مبتلایان به پوکی استخوان تمرکز کرد و لازم است افراد در معرض خطر نیز شناسایی شوند.
شکستگی استخوان می‌تواند استقلال فرد را از بین ببرد
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به پیامدهای شکستگی ناشی از پوکی استخوان، خاطرنشان کرد: خود پوکی استخوان ممکن است برای مدت طولانی علامت مشخصی نداشته باشد، اما خطر اصلی زمانی بروز می‌کند که فرد در اثر زمین خوردن یا حتی یک ضربه خفیف دچار شکستگی شود.
لاریجانی با اشاره به شکستگی ناحیه لگن و استخوان ران افزود: این نوع شکستگی می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. بر اساس آماری که در نشست مطرح شد، حدود ۲۰ درصد افرادی که دچار شکستگی لگن می‌شوند، در بیمارستان جان خود را از دست می‌دهند و بسیاری از افراد باقی‌مانده نیز ممکن است برای انجام فعالیت‌های روزمره به کمک دیگران وابسته شوند.
وی ادامه داد: چنین شرایطی تنها سلامت جسمی فرد را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه می‌تواند استقلال او را کاهش دهد و هزینه‌های قابل توجهی به خانواده و نظام سلامت تحمیل کند.
لاریجانی با اشاره به آمار شکستگی‌های استخوانی در ایران بیان کرد: بر اساس برآورد‌های انجام‌شده در پژوهشگاه، روزانه حدود ۴۰۰ شکستگی استخوان در کشور رخ می‌دهد و تعداد شکستگی‌های جدید در طول سال به حدود ۱۵۰ هزار مورد می‌رسد.
وی تأکید کرد: شکستگی ناشی از پوکی استخوان می‌تواند زندگی فرد را به‌طور جدی تغییر دهد؛ به‌ویژه زمانی که بیمار پس از شکستگی توانایی انجام فعالیت‌های معمول خود را از دست می‌دهد و برای مراقبت‌های روزانه به اعضای خانواده وابسته می‌شود.
احتمال شکستگی مجدد پس از نخستین شکستگی افزایش می‌یابد
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به افزایش احتمال شکستگی مجدد پس از نخستین شکستگی گفت: پس از وقوع اولین شکستگی، احتمال بروز شکستگی‌های بعدی افزایش پیدا می‌کند و به همین دلیل، شناسایی و پیگیری بیماران پس از مراجعه به بیمارستان اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: در همکاری با وزارت بهداشت، برنامه‌هایی برای پیگیری بیمارانی که با شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، در حال اجراست تا علاوه بر درمان شکستگی نخست، اقدامات لازم برای جلوگیری از شکستگی‌های بعدی نیز انجام شود.
لاریجانی با بیان اینکه این برنامه در تعدادی از دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌های تهران در حال اجراست، اظهار کرد: در این طرح، بیماران آموزش‌های لازم را دریافت می‌کنند و وضعیت آنان برای پیشگیری از شکستگی مجدد پیگیری می‌شود.
بسیاری از مبتلایان از بیماری خود اطلاع ندارند
لاریجانی با تأکید بر اینکه پوکی استخوان اغلب بدون علامت مشخص پیشرفت می‌کند، گفت: یکی از مشکلات اساسی در این زمینه، ناآگاهی افراد از وضعیت سلامت استخوان‌هایشان است. بر اساس آمار مطرح‌شده در این نشست، حدود ۸۰ درصد افراد مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود اطلاع ندارند.
وی نقش رسانه‌ها را در افزایش آگاهی عمومی مهم دانست و افزود: لازم است مردم نسبت به سلامت استخوان خود حساس باشند و بدانند که پیشگیری و مراقبت به‌موقع می‌تواند از تشدید بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: حتی افرادی که از بیماری خود آگاه می‌شوند، همیشه درمان را جدی نمی‌گیرند و بخشی از بیماران نیز پس از مدتی درمان را رها می‌کنند؛ موضوعی که محدود به ایران نیست و در کشور‌های دیگر نیز مشاهده می‌شود.
وی تأکید کرد: افزایش آگاهی مردم درباره ماهیت بیماری، ضرورت پیگیری درمان و پیامدهای قطع آن باید در برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت گسترش دسترسی به تجهیزات تشخیص پوکی استخوان
لاریجانی با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام پوکی استخوان، اظهار کرد: روش‌های مختلفی برای ارزیابی خطر شکستگی و تشخیص پوکی استخوان وجود دارد و توسعه این روش‌ها می‌تواند به شناسایی بهتر افراد در معرض خطر کمک کند.
وی با بیان اینکه تجهیزات تشخیص پوکی استخوان بیشتر در شهر‌های بزرگ و مراکز استان‌ها متمرکز هستند، گفت: توزیع این تجهیزات در کشور باید متناسب با نیاز مناطق مختلف انجام شود تا افراد بیشتری به خدمات تشخیصی دسترسی داشته باشند.
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران همچنین بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی درباره راهکار‌های پیشگیری از پوکی استخوان تأکید کرد و افزود: اطلاعات مردم درباره این بیماری در برخی موارد در سطح متوسط یا ضعیف قرار دارد و انتشار توصیه‌های نادرست نیز می‌تواند روند پیشگیری و درمان را با مشکل مواجه کند.
باور‌های نادرست درباره کلسیم و ویتامین D باید اصلاح شود
لاریجانی با اشاره به برخی باور‌های نادرست درباره مصرف کلسیم گفت: گاهی این تصور وجود دارد که مصرف کلسیم به‌طور کلی باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود، در حالی که موضوع به شرایط فرد و نوع سنگ کلیه بستگی دارد و نمی‌توان چنین حکمی را به همه افراد تعمیم داد.
وی افزود: کلسیم یکی از مواد ضروری برای حفظ سلامت استخوان است و افراد باید نیاز بدن خود را از طریق تغذیه مناسب و در صورت نیاز، با راهنمایی پزشک تأمین کنند.
لاریجانی با اشاره به اهمیت منابع غذایی کلسیم، از شیر و ماست به‌عنوان نمونه‌هایی از مواد غذایی حاوی این ماده نام برد و اظهار کرد: آموزش عمومی درباره تغذیه مناسب، دریافت کلسیم و ویتامین D و اصلاح باور‌های نادرست باید بخشی از برنامه‌های پیشگیری از پوکی استخوان باشد.
وی با تأکید بر اینکه تصور درمان‌ناپذیر بودن پوکی استخوان نیز صحیح نیست، گفت: راهکار‌های درمانی برای این بیماری وجود دارد و در کشور نیز امکان دسترسی به شماری از درمان‌های مورد نیاز فراهم است؛ بنابراین، افزایش آگاهی درباره تشخیص و درمان بیماری اهمیت زیادی دارد.
رئیس پژوهشگاه علوم و غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران بر ضرورت تقویت برنامه‌های آموزشی، افزایش پوشش جمعیتی پویش‌های سلامت استخوان و گسترش همکاری میان وزارت بهداشت، مراکز پژوهشی و رسانه‌ها تأکید کرد.
ادامه دارد....
