ایران از نظر مصرف آنتیبیوتیک وضعیت نامطلوبی دارد / ممکن است دیگر دارویی برای مقابله با برخی عفونتها نداشته باشیم
مصرف بیرویه و خودسرانه آنتیبیوتیکها در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای جدی نظام سلامت تبدیل شده است، موضوعی که با افزایش مقاومت میکروبی، اثربخشی داروهای موجود را با تهدید مواجه کرده و میتواند درمان عفونتهای معمولی را نیز در آینده دشوار کرده است.
مینو محرز، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران ، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی برنا، با هشدار نسبت به وضعیت مصرف آنتیبیوتیک در کشور اظهار کرد: متاسفانه ایران در مقایسههای سازمان جهانی بهداشت از نظر مصرف آنتیبیوتیک وضعیت بسیار نامطلوبی دارد و مصرف این داروها در کشور بدون حساب و کتاب انجام میشود.
وی با اشاره به افزایش موارد عفونتهای مقاوم به دارو، ادامه داد: مصرف بیرویه آنتیبیوتیک باعث شده عفونتهای مقاوم بیشتر شوند و اکنون با موارد روزافزون عفونتهای فرصتطلب در بیمارستانها مواجه هستیم. این وضعیت زنگ خطری جدی برای نظام سلامت است چراکه ممکن است به نقطهای برسیم که دیگر دارویی برای مقابله با برخی عفونتها نداشته باشیم.
این استاد دانشگاه با تاکید بر پیامدهای خطرناک مقاومت میکروبی بیان کرد: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، میکروبها بهویژه در محیطهای بیمارستانی مقاومتر میشوند و ممکن است در آینده حتی یک عفونت معمولی نیز جان افراد را به خطر بیندازد. در چنین شرایطی، با محدود شدن داروهای مؤثر، درمان بیماران بسیار دشوار خواهد شد.
محرز نقش پزشکان در کنترل مصرف آنتیبیوتیک را بسیار مهم دانست و گفت: تجویز آنتیبیوتیک بر عهده پزشک است، اما متأسفانه برخی داروخانهها نیز این داروها را بدون نسخه در اختیار مردم قرار میدهند. بسیاری از خانوادهها در خانههای خود یک داروخانه دارند و داروها را بدون توجه به عوارض و ضرورت مصرف میکنند در حالی که این مسئله باید کنترل شود.
وی با اشاره به اینکه هیچ دارویی نباید بدون توجه به ضرورت مصرف شود، افزود: یک تابلوی قدیمی در موزه پزشکی وجود دارد که روی آن نوشته شده است «دارو اگر سم نباشد، غذا نیست». مردم باید بدانند داروها را نمیتوان بیحساب مصرف کرد و عرضه دارو بدون نسخه نیز باید کنترل شود. اصولاً در هیچ جای دنیا نباید دارو بدون نسخه در اختیار بیمار قرار بگیرد و آنتیبیوتیکها بهطور قطع باید مشمول این محدودیت باشند.
این عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران با اشاره به تصور اشتباه برخی افراد درباره ضرورت مصرف آنتیبیوتیک هنگام سرماخوردگی و تب، تصریح کرد: بسیاری از مردم تصور میکنند با بروز سرماخوردگی یا تب باید آنتیبیوتیک مصرف کنند، در حالی که عفونتهای ویروسی به این داروها نیاز ندارند. آنتیبیوتیکها بر باکتریها اثر میگذارند و در درمان ویروسها مؤثر نیستند.
محرز با تأکید بر ضرورت تشخیص پزشک برای تجویز این داروها توضیح داد: مصرف آنتیبیوتیک باید بر اساس تشخیص پزشک باشد. برای مثال، اگر فردی با تب و سرفه مراجعه کند و مشخص شود به ذاتالریه مبتلاست، ممکن است به آنتیبیوتیک نیاز داشته باشد. همچنین اگر پزشک هنگام معاینه گلو، عفونت باکتریایی و چرک را تشخیص دهد، تجویز این دارو ضرورت پیدا میکند.
وی در مقابل، درباره مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای علائم ساده سرماخوردگی گفت: فردی که با آبریزش بینی و علائم معمول سرماخوردگی مراجعه میکند، لزوماً نیازی به آنتیبیوتیک ندارد. بهویژه در مورد کودکان، متأسفانه به محض بروز تب، برای آنها آنتیبیوتیک تجویز میشود و این مسئله از همان دوران کودکی عادت مصرف بیرویه دارو را ایجاد میکند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی خاطرنشان کرد: هم پزشکان باید آنتیبیوتیک را بهدرستی و در موارد ضروری تجویز کنند و هم مردم نباید از پزشک انتظار داشته باشند که برای هر بیماری آنتیبیوتیک تجویز کند. این موضوع به آموزش گسترده نیاز دارد و باید از مدارس و خانوادهها تا سایر بخشهای جامعه درباره آن اطلاعرسانی شود.
محرز در پایان ابراز امیدواری کرد با ایجاد سازوکارهای نظارتی مؤثر، از عرضه دارو بدون نسخه در داروخانهها جلوگیری شود و مردم نیز از تهیه و مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها خودداری کنند.
انتهای پیام/