بورس با تقویت سازوکار عرضه و تقاضا به توسعه تجدیدپذیرها کمک کرده است
توسعه نیروگاهها در کنار تأمین سرمایه و احداث ظرفیتهای جدید، به چشماندازی روشن برای فروش برق نیاز دارد تا سرمایهگذاران بتوانند بر اساس آن برای سالهای بهرهبرداری برنامهریزی کنند. از این رو، همزمان با افزایش ظرفیت تولید برق، توسعه بازار فروش و ایجاد تقاضای متناسب با عرضه نیز از الزامات پایداری سرمایهگذاری در صنعت برق به شمار میرود.
بورس برق یکی از ابزارهای مؤثر در توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر است، اما تداوم نقش این بازار در جذب سرمایهگذاری به سیاستگذاری متناسب با روند عرضه و تقاضا و همچنین تصمیمگیری بلندمدت سرمایهگذاران وابسته است.
قیمتهای مقطعی بورس، از جمله نرخهای ماهانه برق، نمیتوانند مبنای تغییر برنامه یک سرمایهگذاری ۲۰ ساله قرار گیرند. در مقابل، افزایش ظرفیت نیروگاهی نیز باید همزمان با برنامهریزی برای توسعه بازار فروش برق و ایجاد تقاضای جدید دنبال شود.
در این میان، افزایش عرضه برق بدون توسعه متناسب تقاضا میتواند به برهم خوردن تعادل بازار منجر شود؛ وضعیتی که در صورت تداوم، نهتنها کارایی بازار برق را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه میتواند اعتماد شکلگرفته میان سرمایهگذاران را نیز با تردید مواجه کند. بنابراین، توسعه ظرفیت تولید برق باید با سیاستهای مکمل برای گسترش بازار مصرف و فروش برق همراه باشد.
افزایش ظرفیت تولید برق به ایجاد تقاضای جدید نیاز دارد
محمدامین زنگنه دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی برنا با اشاره به برنامه دولت برای احداث ۳۰ هزار مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر و توسعه نیروگاههای حرارتی اظهار کرد: متناسب با ورود این ظرفیتها به مدار، سیاستگذار باید به فکر ایجاد تقاضای جدید در بازار برق و به ویژه تابلوهای غیر یارانهای (سبز و برق آزاد) باشد؛ نمیتوان انتظار داشت عرضه پیوسته افزایش یابد، اما حجم تقاضا ثابت بماند و بازار نیز به فعالیت خود ادامه دهد.
دولت متناسب با وضعیت عرضه و تقاضا نقشآفرینی کند
زنگنه با تأکید بر نقش تنظیمگری وزارت نیرو در بورس برق گفت: اگر برآورد وزارت نیرو نشان میدهد که عرضه زیاد و تقاضا کم است، نهتنها نباید از طریق عرضه برق شرکتهای دولتی به عرضه برق در بازار اضافه کند، بلکه باید سازوکاری فراهم آورد تا متناسب با افزایش عرضه، عمق بازار نیز بیشتر شود.
وی ادامه داد: وزارت نیرو آمار متقاضیان و عرضهکنندگان برق را در اختیار دارد؛ در تابستان میداند کدام مصرفکنندگان با خاموشی مواجه میشوند و برای خرید برق به تابلوی برق سبز مراجعه میکنند و از سوی دیگر، ظرفیت عرضهکنندگان را نیز میشناسد.
دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران افزود: در شرایطی که عرضه کم و تقاضا بسیار زیاد است، مانند آنچه در تابستان سال گذشته یا دو سال پیش رخ داد، دولت میتواند بهعنوان متعادلکننده وارد شود تا تولیدکننده نتواند قیمت نامتعارفی به مصرفکننده تحمیل کند؛ چنین نقشی منطقی است، اما وقتی بازار بدون حضور دولت در تعادل قرار دارد، عرضه دولتی نباید این تعادل را بر هم بزند.
نوسان طبیعی بازار با پیامد مداخلات دولتی متفاوت است
وی با بیان اینکه نوسان قیمت، بخشی از ماهیت بازار است، اظهار کرد: بورس حتی در توسعهیافتهترین و کمریسکترین اقتصادهای دنیا نیز نوسان دارد؛ نمیتوان انتظار داشت قیمتها همیشه بالا یا همیشه پایین باشند و سرمایهگذار باید این واقعیت را بپذیرد.
زنگنه در عین حال تأکید کرد: سیاستگذار و وزارت نیرو نیز باید مداخلات خود را در این بازار به حداقل برسانند تا نوسانات، ناشی از سازوکار عرضه و تقاضا و ماهیت بازار باشد.
وی تصریح کرد: در تابستان امسال، به اعتقاد من، در تابلوی برق آزاد عرضههای بیرویهای انجام شد و عرضهکنندگانی مجوز حضور گرفتند که نباید در این تابلو عرضه میکردند؛ برای نمونه، یکی از دستگاههای اجرایی، مقداری برق وارد کرده بود و آن را در تابلوی برق، آزاد میفروخت؛ در حالی که همان زمان، بخش خصوصی، چه در تابلوی برق آزاد و چه در تابلوی برق سبز، برای فروش برق خود با مشکل مواجه بود.
زنگنه با توضیح اینکه گلایه او به حضور عرضهکنندگان عمدتاً متوجه تابلوی برق آزاد است و این موضوع در تابلوی برق سبز بسیار کمرنگتر است، افزود: دولت باید در این بازار نقش متعادلکننده داشته باشد و نحوه حضور خود را متناسب با وضعیت عرضه و تقاضا تنظیم کند.
قیمت یک ماه، مبنای تغییر برنامه سرمایهگذاری ۲۰ساله نیست
دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران در ادامه، خطاب به سرمایهگذاران، عنوان کرد: متأسفانه برخی افراد هنگام تصمیمگیری برای احداث نیروگاه، قیمت همان لحظه تابلو را مبنا قرار میدهند؛ در حالی که عمر یک نیروگاه ۲۰ سال است و ورود به این حوزه به تحلیلی بلندمدت از بازار نیاز دارد.
وی با تأکید بر ضرورت محاسبه نرخ بازده داخلی سرمایهگذاری افزود: پیشبینی قیمت در چنین دورهای دشوار است و به عوامل متعددی بستگی دارد، اما سرمایهگذار باید چشماندازی از بازار داشته باشد. تصمیمگیری صرفاً بر اساس شرایط لحظهای اشتباه است؛ حتی اگر چنین تصمیمی در آینده سودآور شود، باید میان نتیجه حاصل از شانس و منفعتی که بر پایه تحلیل به دست میآید، تفاوت قائل شد.
زنگنه با اشاره به تجربه خود در گفتوگو با متقاضیان سرمایهگذاری اظهار کرد: سال گذشته یا دو سال پیش، بهویژه در تابستان که قیمتهای بورس بالا رفت، افراد زیادی برای احداث نیروگاه و فروش برق در بورس ابراز تمایل میکردند. آن زمان تأکید میکردم که قرار نیست شرایط همیشه به همان شکل باقی بماند و نباید قیمت روز تابلو را مبنای یک سرمایهگذاری ۲۰ساله قرار داد.
وی ادامه داد: اکنون نیز برخی افراد با مشاهده قیمتهای فعلی یا افت قیمتها در شهریور، میگویند در برنامههای توسعه خود با تردید مواجه شدهاند؛ این تصمیم هم اشتباه است؛ قرار نیست قیمت تابلو در یک ماه، مبنای تغییر کل برنامه سرمایهگذاری باشد.
به گفته زنگنه، بخشی از سرمایهگذاران تازهوارد توجه کافی ندارند که وارد صنعتی با افق سرمایهگذاری ۲۰ساله میشوند و باید با همین نگاه درباره ورود به بازار و ادامه فعالیت خود تصمیم بگیرند.
بورس از عوامل مؤثر بر توسعه تجدیدپذیرها بوده است
وی با اشاره به نقش بورس در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر گفت: حدود سه یا چهار سال پیش، این نگاه در ساتبا شکل گرفت که بهجای خرید تضمینی برق از سوی دولت، بستری فراهم شود تا تولیدکنندگان و خریداران بتوانند بهصورت مستقیم با یکدیگر معامله کنند و دولت از خریدوفروش مستقیم برق کنار برود؛ بورس، بستر شفافی برای تحقق این رویکرد بود.
دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران افزود: این اقدام آثار مثبتی بر صنعت داشت؛ نمیتوان تمام توسعه امروز انرژیهای تجدیدپذیر را به این عامل نسبت داد و عوامل دیگری نیز مؤثر بودهاند، اما اگر بخواهیم سه عامل مهم در توسعه این صنعت را نام ببریم، ایجاد این بستر یکی از آنهاست.
انتهای پیام/