گریه تاریخی برای اسکاراصغر فرهادی

به گزارش خبرگزاری برنا، مستند «از ایران، جدایی» ساخته آزاده موسوی و کوروش عطایی که به بازتاب‌های موفقیت فیلم جدایی نادر از سیمین می‌پردازد از جمله فیلم‌های مهم جشنواره سینما حقیقت در سال گذشته بود که در یکی، دو نمایش محدودی که داشت با استقبال بی‌نظیری مواجه شد.

این فیلم قرار است از 18آذر در گروه هنروتجربه به نمایش در آید .این مستند ، مستندی بود که در طول تماشای آن در جشنواره سینما حقیقت ، تماشاگران هم گریه کردند و هم خندیدند. البته این فیلم دوبار به شکل نامناسبی اکران شد. بار اول که سالن فیلم آنقدر کوچک بود که بسیاری روی زمین و روی درودیوار نشسته بودند و دفعه دوم در ساعت 9:30 صبح نمایش داده شده بود که ساعت بسیار بدی بود ولی حدود صد نفری آمده بودند.

داستان یک شهر بیدار

ایده اولیه فیلم، همان‌طور که در فیلم مطرح می‌شود از چراغ‌های روشن خانه‌ها در ساعت چهار صبح همزمان با برگزاری مراسم اسکار آمده است. فیلم با سکانس جالبی شروع می‌شود. ساعت چهار صبح است و چراغ خیلی از خانه‌ها روشن. همه بیدار مانده‌اند تا ببینند آیا فیلم جدایی فرهادی اسکار می‌گیرد یا نه؟ گوینده متن فیلم که یکی از کارگردانان آن نیز هست می‌گوید: همین شهر بیدار، بهانه ما شد برای ساختن فیلم.

شروع عجیب برای یک جدایی

اما در این مستند مصاحبه‌های اختصاصی نیز با عوامل فیلم شده است. اصغر فرهادی در بخش‌های ابتدایی این مستند می‌گوید: شروع برای ساخت این فیلم شروع عجیبی بود. اول قرار بود فیلمنامه دیگری که پیمان معادی نوشته بود را بسازیم. در برلین بودیم و می‌خواستیم فضاها را ببینیم. در خانه یکی از دوستان بودم و داشتم روی فیلمنامه کار می‌کردم تا کامل شود. در همان موقع، تصنیفی قدیمی و ایرانی را که خیلی دوست داشتم از اتاق بغل شنیدم. نوشتن فیلمنامه را فراموش کردم و غرق تصنیف شدم. آن تصنیف همه چیز را پاک کرد. از خودم پرسیدم برای چه اینجا هستم و انگیزه ساخت آن فیلم کاملا برایم از بین رفت.

سکانسی که معادی و کلاری را به گریه انداخت

سکانس مشهوری در فیلم جدایی نادر از سیمین وجود دارد که در آن نادر، در حمام در حال شستن پدرش هست. در این سکانس نادر یا همان پیمان معادی در هنگام شستن پدرش گریه‌اش می‌گیرد. سر همین سکانس، محمود کلاری هم به گریه می‌افتد. مستند "یک جدایی از ایران "وضعیت فرهادی را در این سکانس به تصویر می‌کشد که به بیرون رفته و در حالی که دوربین از پشت فرهادی را نشان می‌دهد که احتمالا یا سیگار می‌کشد یا گریه‌اش گرفته است. فرهادی در همین مستند می‌گوید این سکانس بر اساس خاطره‌ای که از برادر بزرگش به یاد داشته گرفته شده و برادرش در آن خاطره، فضای عجیب و باورنکردنی‌ای را توصیف کرده است. شهاب حسینی نیز در این مستند درباره شخصیت حجت می‌گوید که آنقدر شخصیت حجت برای او در این فیلم جدی شده بود که او خود را وکیل‌مدافع حجت می‌دانسته است.

واکنش جالب تماشاگران به اظهارات فراستی و شمقدری

اما فیلم لحظات مفرحی هم دارد که باعث خنده تماشاگران در جشنواره سینما حقیقت شد. در قسمت‌هایی که فراستی نظرش را درباره فیلم جدایی می‌گوید. تماشاگران خنده‌شان می‌گیرد یا تماشاگران همین واکنش را به اظهارات جنجالی شمقدری درباره جایزه اسکار و جشنواره‌ای در گچساران نشان می‌دهند. تماشاگران همچنین واکنش جالبی به اظهارنظر شورجه دارند. شورجه با انتقاد از فیلم جدایی... می‌گوید: در 30سال اخیر هیچ فیلمی از سینمای ایران به جشنواره‌های خارجی راه نیافته که عزت، توانمندی و اقتدار ایرانیان را نشان دهد! یا سجادپور در اظهاراتی که بسیار عجیب است و حتی عجیب‌تر از ماجرای لابی‌کردن شمقدری می‌گوید: ما چند روز قبل از اسکار نگرانی‌هایمان را منتقل کردیم که مبادا این فیلم جایزه نگیرد و حتی تهدید کردیم تا به این فیلم جایزه بدهند. فیس‌بوک هم در مستندی که درباره جدایی ساخته شده حضور قابل‌توجهی دارد. در این مستند در واقع با طعنه و کنایه به ماجرای فیلتربودن فیس‌بوک در ایران نیز پرداخته می‌شود.

نگرانی جالب پیمان معادی

جایزه گلدن‌گلوب پس از جایزه اسکار مهم‌ترین جایزه‌ای بود که فیلم جدایی فرهادی گرفت. در این مستند پیمان معادی در اظهارات جالب و بامزه‌ای می‌گوید: مهم‌ترین نگرانی من در جایزه گلدن‌گلوب این بود که فردی که جایزه می‌دهد مرد باشد ولی وقتی خانم مدونا آمد گفتم: یا حضرت عباس این را کجای دلم بگذارم. پس از دریافت جایزه گلدن‌گلوب این پیمان معادی است که فریاد می‌زند اصغر آقا خیلی چاکریم.

گریه تاریخی برای اسکار

اما مهم‌ترین قسمت این مستند صحنه‌ای ‌است که فرهادی در مراسم اسکار جایزه می‌گیرد. این فیلم ایرانی‌های مختلفی را در ایران و در کشورهای دیگر نشان می‌دهد که پای تلویزیون نشسته‌اند و منتظر اعلام جوایز هستند. پیش از اعلام رسمی نام جدایی فرهادی، سکوت چندثانیه‌ای جالبی در فیلم وجود دارد و بعد نام جدایی فرهادی اعلام می‌شود. فیلم نشان می‌دهد که چگونه بسیاری گریه‌شان می‌گیرد و همدیگر را در آغوش می‌گیرند. شاید در سالن سینمافلسطین و سپیده نیز در هنگام تماشای این مستند بسیاری گریه‌شان گرفته است. همان‌طور که چند نفری این موضوع را برای نگارنده تعریف کردند. حالا همه می‌دانند که فرهادی پس از دریافت جایزه اسکار چه گفته: سلام بر مردم خوب سرزمینم. من این جایزه را به مردم سرزمینم تقدیم می‌کنم که به همه تمدن‌ها و کشورها احترام گذاشته‌اند.

یادداشت از : محمد تاجیک