رسیدگی به بیمه زنان خانهدار ضروری است
طرح بیمه زنان خانه دار از سال 81 در دست بررسی است و بعد از گذشت یک دهه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. بحث و بررسیهای فراوانی از سوی مسئولان سیاسی ، حقوقی و فرهنگی در این رابطه صورت گرفته است اما آسیبها و چالشهای پیش رو در رابطه با سوژه زن در جامعه در حال گذار ایران مسالهایست که از نگاه یک جامعه شناس دید متفاوتتری را در پی دارد. در رابطه با طرح بیمه زنان خانهدار نیز جامعهشناسان نسبت به حقوقدانان و حتی فعالان حقوق زنان نظرات متفاوتتری دارند.
مهرداد ناظری،جامعه شناس و مدرس کارآفرینی که در حوزه زن ، توسعه و عشق در جامعه مدرن تحقیقات زیادی انجام داده است از جمله جامعهشناسانی است که بیمه زنان خانهدار را به نفع جامعه زنان میداند:« من فکرمیکنم این این طرح اثرات مثبتی دارد. فکر میکنم باید خیلی زودتر از این به مسئله بیمه زنان خانهدار پرداخته میشد. بهنظرم دیرهم شده است. با توجه به اینکه از سال هشتاد و یک این مسأله مطرح شده و تا کنون اجرا نشده است.البته ما به سمت جامعه مدرن پیش میرویم و با تمام اقتضائات این جامعه مواجه هستیم . باید به مفاهیم دقت کنیم. اینکه مفاهیم چه چیزی را به زن نسبت میدهند. خانهداری مخصوص زنان نیست. تقسیم کار بین زن و مرد باید وجود داشته باشد. نسبت دادن این مفهوم به زن؛ یک نگاه جنسیتی در جامعه بوجود میآورد. ولی باید این واقعیت را هم مدنظر قرار داد که زنان ما خانهدارند.
وی با اشاره به آسیب هایی که از اجرا نشدن این طرح به قشر زنان وارد شد،میگوید:«با اجرا نشدن این طرح طی مدت ده سال طیف وسیعی که این طرح میتوانست شامل حالشان شود دیگر مشمول این طرح نمیشوند و عملا جزء بیمهها قرار نمیگیرند. در سال 1381زنی که 45 سال داشت اکنون 65 ساله است.بنابراین با دیر عمل کردن به قشر عظیمی آسیب وارد شده است . بخش اعظمی از زنان 50 سال به بالا خانهدار هستند اگر میخواستیم بیمه زنان را به آنها بدهیم درصد بالای از زنان ما بیمه شامل حالشان میشد.»
به اعتقاد ناظری با بیمه شدن زنان، قدرت استفاده از اوقات فراغت برای آنها فراهم میشود:« بعد از جنگ جهانی دوم انسان را با تولید میشناختند. ولی امروز وارد عصر فراغت شدهایم و کارهای خدماتی بیشتر مورد توجه است. مردم قرار نیست بیشتر کار کنند و یا بیشتر تولید کنند. فضایی به اسم اوقات فراغت ایجاد شده است.
این سوال پیش میآید که زنان ما اوقات فراغت خود را چگونه میگذرانند ؟ بیشترین فراغت آنها برنامههای تلویزیونی و ماهواره است که از عمق و محتوای کمی برخورداراست. سریالهایی که مخرب اوقات فراغت است. در هزینه خانوار نیازهای اولیه مهم است و مادر همیشه در حال فدا کردن خود و ایثار است تا به خواستههای خانواده پاسخ دهد. با بیمه قدرت استفاده از اوقات فراغت فراهم میشود. درصد بالای از زنان خانوار افسرده هستند، اوقات بیشتری را در خانه میگذرانند و با کسی زیاد صحبت نمیکنند. همسر و فرزندان بیشتر در بیرون از خانه بهسر میبرند و زنان موقعیت اجتماعی خود را از دست میدهند. من معتقدم زنان خانهدار نیاز به روابط اجتماعی دارند.اگر پول بیمه پرداخت شود،زنان قدرت بیشتری برای انتخاب دارند که چطور وقت بگذرانند.»
وی اضافه می کند:« بیمه به آنها قدرت اقتصادی میدهد میتوانند بروند کلاسهای شعر خوانی ، تئاتر، کلاسهای ورزشی و هنری و فضای خارج از فضای خانه را تجربه کنند. افسردگی آنها با شادی جایگزین میشود. ظرفیت حضور در بیرون از خانه امکان شاد زیستن را برای آنها فراهم میکند.»
این مدرس دانشگاه با اشاره به راهکارهایی برای کسری بودجه میگوید:«من فکر میکنم ما باید طیف وسیعی از زنان خانوار را زیر پوشش بگیریم که بودجه زیادی میخواهد و دولت را به این فکر میاندازد که چگونه میشود این مسئله را حل کرد.
دولت وقتی در یک سال دچار کسری بودجه میشود، راهکارهایی برای کسری بودجه پیدا میکند. اگر دولت بودجه ندارد که طیف وسیعی را پوشش دهد باید منابع درآمدی ایجاد کند. مثلا می¬تواند درصدی از مالیاتی که از مشاغل تجاری پر درآمد بهدست می¬آید را خرج این طرح کند. نیم درصد از سود مشاغل خیلی پر درآمد برای این طرح در نظر گرفته شود.NGOها چطور در آمد زایی میکنند با توجه به اینکه از جایی تأمین نمیشوند . باید از پتانسیلهای جامعه استفاده کنیم و با تبلیغات تلاش کنیم از خود جامعه کمک بگیریم . محک شعار زیبایی دارد با این مضمون که هنوز با هزارتومن میشود خیلی کارها کرد. همین کار را میتوان با تبلیغات درست انجام داد و از طیف وسیعی که مورد اعتماد مردم هستند استفاده کرد. مثل خوانندهای معروف یا هنرپیشه ها و از مردم بخواهند صندوق های برای بیمه قرار دهند اگر بتوانیم اعتماد مردم را جلب کنیم نیازی به هیچ صندوق دولتی نیست.»
ناظری با اشاره به اینکه دولت با بیمه زنان بهجای ماهی دادن به مردم،به آنها ماهیگیری یاد می دهد،میگوید:«دولت توسعهگرا دولتی است که کوچک است ولی این دولت باید قادرباشد از پتانسیلهای جامعه برای انجام کارها به نفع مردم استفاده کند.دولت میتواند در بهبود وضعیت اقتصادی مردم نقش داشته باشد. ولی درهیچ جای دنیا این اتفاق نمیافتد که دولت عامل اقتصادی صرف باشد. دولت موفق از سرمایهای به اسم مردم استفاده می¬کند.»
