سفر به جاهایی که هرگز ندیده‌اید

باشگاه جوانی برنا/ آزاده فضلی

سفرهای خانوادگی به ویژه در تعطیلات نوروز، در نوع خود از خاطره‌انگیزترین سفرها هستند و شهرهای ایران ما هم پر جاذبه‌ترین مناطق برای گردشگری محسوب می‌شوند، یعنی هستند مکان‌هایی که هنوز جهان‌گردان آن را کشف نکرده‌اند و بکر مانده‌اند. از طرفی جالب است که هر ساله در تعطیلات نوروز، مسافران نوروزی به شهرهایی از کشور سرازیر می‌شوند که قبلا بارها به آن‌جا رفته‌اند، در حالی که در ایران نقاطی برای گردشگری مخصوصا در روزهای بهار وجود دارد که شاید تا به حال کسی آن‌جا را ندیده باشد.

استان کرمان یکی از استان‌هایی در کشور است که در فصل بهار آب و هوای مساعدی دارد و البته روزهای این استان معروف به آب و هوای چهار فصل است. اگر چه استان كرمان را به كویری بودنش در ایران می‌شناسند، اما در دل این استان مناطقی وجود دارد كه از لحاظ اقلیمی هیچ شباهتی با مناطق كویری و كم باران استان كرمان ندارند.

ارگ و آبشار رایِن
" راین" یكی از این مناطق است كه در 100 كیلومتری جنوب شهر كرمان و بر دامنه كوه هزار قرار گرفته است. وجود "ارگ راین" در این منطقه، از لحاظ تاریخی نیز به شهر جلوهای خاص داده؛ ارگی با مساحت بیش از 20 هزار متر مربع كه پس از ارگ بم دومین بنای خشتی جهان از لحاظ وسعت است و پس از تخریب ارگ بم بر اثر زلزله این شهر بیش از گذشته مورد توجه گردشگران خارجی و داخلی قرار گرفته است.

ارگ راین

این بنای زیبای خشتی كه در جنوب شرقی شهر راین و بر فراز تپه‌ای قرار گرفته است تا حدود زیادی به ارگ بم شباهت ظاهری دارد. این بنا تقریبا مربع شكل است و چندین برج در اطراف آن ساخته شده، حصاری كه در اطراف این ارگ كشیده شده است بیش از 10 متر ارتفاع دارد و تنها ورودی ارگ از قسمت شرقی آن است كه با سر دری بزرگ به محوطه داخلی راه دارد.

آبشار راین

همچنین منطقه توریستی و گردشگری "آبشار راین" که در 14 کیلومتری غرب شهر راین قرار دارد، از دیگر نقاط دیدنی راین است که عده کمی از آن اطلاع دارند و برای رفتن به آن‌جا توشه سفر می‌بندند. آبشار راین از ارتفاعات کوه هزار سرازیر می‌شود.

آتشکده زرتشتیان
کرمان یکی از شهرهایی است که هنوز جشن سده (از جشن‌های ملی ایران) هر ساله 10 بهمن ماه در آن برگزار می‌شود. آتشکده و موزه زرتشتیان شهر کرمان دارای جمعیت قابل توجهی از زرتشتیان و محل برگزاری جشن‌ها و مراسم پیروان این آیین است.
 
تخت درگاه قلی‌بیک
تخت درگاه قلی‌بیگ در جنوب شرقی شهر کرمان و جنوب جنگل قائم با ابهت خود، نشسته در دل کوه، چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند. این مکان مقبره یکی از نوادگان بهرام بیگ به نام درگاه قلی‌بیگ است. قلی‌بیگ از امرای اواخر دوره صفویه و رییس ایل افشار در کرمان بوده‌است.

یخدان مویدی
یخدان مویدی در سال‌های گذشته بیرون از شهر کرمان بوده و اکنون به علت گسترش شهر در خیابان ابوحامد قرار دارد. پلان مخزن دایره شکل است که گنبدی بر روی آن ساخته اند. حصار آن 12 متر بلندا دارد و مصالح بنا خشت خام و ملات گل است. یخدان مویدی مربوط به دوران پایانی صفویه است و وجه تسمیه آن به این سبب بوده که قنات مویدی آب آن را تامین می‌کرده است.

گنبد جبلیه
گنبد جبلیه از بناهای منسوب به دوره ساسانی (و بنا به روایتی منسوب به دوران سلجوقی) است که در شرق شهر کرمان قرار دارد و گنبد گبری نیز نامیده می‌شود.
 
پلان گنبد هشت ضلعی و روی اضلاع آن طاق نماهای متعددی به چشم می‌خورد. آن‌چه از سبک معماری این بنا استنباط می‌شود، این است که مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و یا این که در اوایل اسلام با الهام از معماری ساسانی ساخته شده‌است.

گنبد جبلیه

ایرانیان معتقدند که این محل مقبره یکی از زرتشتیان بوده و برخی نیز عقیده دارند که مزار «سیدمحمد تباشیری» است. از سبک معماری آن استنباط می‌شود بنای مذکور مربوط به اواخر دوره ساسانی باشد که اوایل اسلام تعمیر و مرمت شده است و یا این‌که اوایل اسلام با الهام از معماری ساسانی بنا شده است.


گنبد مشتاقیه
این گنبد که به "سه گنبد" نیز شهرت دارد، از آثار دوران قاجار در شهر کرمان است که در گذشته در جوار قبرستان کهنه و خارج از حصار شهر قرار داشته است. این محوطه ابتدا مزار میرزاحسین‌خان جد اعلای سادات معروف به میرحسینی کرمانی بوده است.

گنبد مشتاقیه

مشتاق در سال ‪ ۱۲۰۶هجری قمری به جرم آن‌که قرآن را با نوای سه‌تار می‌خواند، سنگسار شد و نعش او را در کنار مقبره میرزا حسین خان دفن کردند که اینک این مزار معروف به مشتاقیه است. سه گنبد در سال ۱۲۶۰ قمری بر روی قبور مشتاق علی‌شاه، شیخ اسماعیل و کوثرعلی‌شاه بنا گردید. آثار تزئینی مجموعه مشتاقیه که در قرن اخیر ساخته شده است شامل کاشی‌کاری، نقاشی، گچبری، کاربندی و مقرنس است.

مقبره میرحیدر (گورخانه)
این مقبره یادگاری از دوره صفویه است که در باغی بسیار زیبا و محصور از درختان مختلف، در اسفندقه جیرفت قرار دارد. نقشه گنبد آن از داخل چهارضلعی و در مراحل بعد به هشت طاق‌نما تبدیل شده و گنبد مدوری بر روی آن احداث شده ‌است.


قلعه سموران
قلعه سموران از سنگ‌های مرمر متمایل به قرمز ساخته شده و در فاصله سه کیلومتری شمال‌غربی روستای رودفرق و در۶۰ کیلومتری شرق شهر جیرفت بر بلندای کوهی بنا شده ‌است. چاه نسبتا عمیق قلعه با گذشت قرون متمادی و آسیب‌های فراوان هنوز عمق خود را حفظ کرده و طریقه سنگ چینی کناره‌های آن بسیار جالب توجه است. ساختمان این قلعه به قرون قبل از اسلام تعلق دارد، اما در قرون اولیه اسلامی بازسازی شده‌ و در دوران حکومت سلجوقیان قلعه مشهوری بوده‌است.

کوه هزار
کوه هزار مرتفع‌ترین قله جنوب ایران است. روستاهای دامنه کوه هزار با آب و هوایی دل‌پذیر در فصل بهار و تابستان پذیرای میهمانان زیادی است. مرتفع‌ترین روستای مسکونی ایران، روستای باب زنگی با ارتفاع بیش از ۳۳۰۰ متر در کوه هزار قرار دارد.
 
درختان کهنسال
در کنار مسجد جامع راین، چنارهای بسیار بزرگی با قدمت بیش از هزار سال وجود دارند. همچنین سرو چهارصد ساله راین در خیابان طالقانی این شهر در مقابل حرم امام‌زاده زید قرار دارد. "بلوار افلاطون" از دیگر جاذبه‌های این شهر است که نظر هر مسافری را جلب می‌کند. وجود درختان بسیار در این بلوار زیبایی خاصی به آن بخشیده ‌است.
 
ییلاقات دلفارد
یکی از شهرهایی در کرمان که بسیار جاذبه‌های طبیعی دارد، جیرفت است که در آن ییلاق‌های بسیاری قرار دارد. جیرفت را از سه جهت کوهستان‌هایی به ارتفاع ۴۰۰۰ متر احاطه کرده‌اند و تنها از جانب جنوب غربی به سمت تنگه هرمز در خلیج فارس سرزمین هموار دارد. این منطقه به دلیل موقعیت خاص طبیعی‌اش که آن را کاملا به محاصره در آورده‌است، از مسیر گردش‌های جهانگردان و نیز تحقیقات باستان‌شناسی به دور مانده‌است.

ییلاق دلفارد

ییلاقات دلفارد از جمله آنهاست که در ۳۰ کیلومتری مسیر جیرفت ـ ساردوئیه قرار گرفته و جاده آن آسفالت ‌است. دلفارد از مراکز مهم پرورش زنبور عسل و تهیه عسل است.

ییلاقات در بهشت (در هزار)
این ییلاق در مرکز بخش ساردوئیه از بخش‌های شهرستان جیرفت در مسیر جاده راین به جیرفت و بافت قرار دارد. فاصله مرکز بخش ساردوئیه تا کرمان ۱۶۰ کیلومتر است. در بهشت که به آن دوره بهشت نیز می‌گویند، در تابستان مرکز ییلاق عشایر کوچرو رودبار است. ساردوئیه پوشیده از درخت و جنگل است و چشمه‌های آب آن در هر گوشه می‌جوشد.
 
ییلاقات اسفندقه
ناحیه خوش آب و هوای اسفندقه در ۷۲ کیلومتری جیرفت و بافت قرار گرفته‌ و لذا بوته‌های اسفند آن نیز معروف است. اسفندقه یک بنای با ارزش تاریخی به نام مقبره میرحیدر یا گور خانه دارد که از دوره صفوی به یادگار مانده ‌است. آب معدنی آن به آب بادگشیدکی معروف است و برای امراض پوستی و مفصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
 
کوه سرشک
این کوه با ارتفاع ۴۰۴۸ متر در ۱۰۵ کیلومتری شمال‌غربی جیرفت قرار دارد و دومین قله از کوه‌های هزار است که سرچشمه رودهای رود رو و هلیل رود است. از ارتفاعات مهم این کوه قله (دندانه هنزا) است که در غرب روستای هنزا قرار دارد و حدود ۳۶۵۰ متر ارتفاع آن است.

چشمه آب‌گرم ابارق
این چشمه در یک کیلومتری شهرستان ابارق قرار دارد و از آن برای استحمام استفاده می‌شود. آب چشمه از سنگ‌های آتشفشانی خارج می‌شود و از نوع گسلی و گرم است. گسل سروستان در نزدیکی این چشمه قرار دارد.

چشمه آب‌گرم مسکون
این چشمه در ۲۸ کیلومتری بم (کرمان ـ بم) قرار دارد و از یک جاده فرعی منشعب می‌شود که پس از حدود ۴۰ کیلومتر به سنگ‌های آتشفشانی آندزیتی می‌رسیم که این چشمه از آنها خارج می‌شود و احتمالاً از نوع گسلی است.

چشمه آب‌گرم گیشکی
این چشمه در ۶۴ کیلومتری مسیر اصلی کرمان به بردسیر، راه فرعی منشعب از جاده اصلی به‌طرف "میهنه‌دره" در ضلع غربی رودخانه گیشکی از شکاف سنگ‌ها خارج می‌شود و عامل اصلی تشکیل آن به احتمال زیاد گسل است. چشمه گیشکی از نوع مختلط گرم است.

چشمه آب‌گرم لاله‌زار
این چشمه در جنوب شهرستان بردسیر و در شمال روستای قلعه عسکر در وسط رودخانه به‌صورت جوشان از زمین خارجی می‌شود و از نوع گسلی است. سنگ‌های اطراف آن از نوع آندزیت و آندزی باز است و با توجه به دمای ۵/۴۰ درجه سانتی‌گراد از نوع گرم است.

کویر نمک سیرجان
کویر نمک سیرجان در فاصله 30 کیلومتری غرب شهر سیرجان واقع در استان کرمان است. طول این کویر در حدود 50 کیلومتر و عرض آن در قسمت میانی برابر با 20 کیلومتر است که هر چه در جهت شمال یا جنوب آن حرکت کنید از عرض آن کاسته می‌شود.

کویر نمک سیرجان هم‌اکنون به‌صورت انبار عظیمی از نمک محلول درآمده که سرتاسر حوضه دشت سیرجان را به‌طور غیرمستقیم چه در حالتی که دریاچه نمک پرآب باشد و چه در حالت خشک و کویری انباشته از نمک را تحت‌تأثیر خود درآورده است سطح باتلاق را پوشش ضخیمی از نمک طعام پوشانده است. باتلاق نمک به‌صورت نوار شمال‌غربی، غرب تا جنوب‌غربی دشت سیرجان را در برمی‌گیرد و دنباله آن به‌صورت منقطع و ضعیف تا دشت شهر بابک ادامه دارد.


دشت و کویر لوت
کویر لوت کویری در منطقه جنوب شرقی ایران است. این کویر در شمال شرقی شهرستان کرمان قرار دارد و هسته آن گرم‌ترین نقطه کره زمین است. دشت لوت محدوده‌ای است بین استان‌های خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان. دشت لوت بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار دارد.

دشت لوت نمایشگاهی طبیعی از شگفت‌انگیزترین مناظر بیابانی دنیا است، نظیر بزرگ‌ترین شهر کلوخی جهان، منطقه کلوت‌ها از دور به خرابه‌های شهری بزرگ می‌ماند که توصیف‌های گوناگون از آن شده است. شهر خیالی و یا شهر لوت، مرتفع‌ترین هرم‌های ماسه‌ای دنیا در لوت است. مرتفع ترین هرم‌های شناخته شده دنیا با حداکثر 300 متر ارتفاع در لیبی قرار دارند، اما در لوت ارتفاع برخی هرم‌ها گاه به 480 متر هم می‌رسد.

باغ شازده، موزه مردم شناسی، باغ هرندی، مجموعه و حمام گنجعلی خان، شاه نعمت الله ولی، مسجد ملک، مسجد جامع کرمان، مجموعه ابراهیم خان و ... از دیگر مکان‌های دیدنی شهر کرمان است.


"سیدعلی معین زاده" عضو هیات مدیره جامعه هتل‌داران ایران و رییس انجمن هتلداران استان کرمان، درباره جاذبه‌های گردشگری این استان می‌گوید: استان کرمان یکی از پهناورترین استان‌های کشور است که از لحاظ تعداد آثار فرهنگی و میراثی و مکان‌های گردشگری استان قابل توجهی است. کرمان جاذبه‌های بسیاری دارد که با هر نوع سلیقه‌ای جور در می‌آید؛ چرا که به نوعی استان ما چهار فصل است و برای آن‌هایی که طبیعت‌گردی را دوست دارند و آن‌هایی که عاشق میراثند، مکان مناسبی برای سفر محسوب می‌شود.
 
وی در ادامه در مورد مناطق گردشگری کرمان بیان می‌کند: ارتفاعات بارز که حدود 4 هزار متر از سطح دریا بالاتر هستند، منطقه بسیار خوش آب و هوایی است. حتی در منطقه‌ای دیگر که معروف به «جوشن» است، آب گرم طبیعی وجود دارد. از این قبیل مکان‌ها در کرمان زیاد داریم.
 
معین زاده به شرایط مناسب برای سفر و تورهای عکاسی به کویر اشاره‌ای کوتاه می‌کند و می‌افزاید: مناطق بکر استان کرمان؛ معماری و آثار باستانی که دارند، بسیار قابل توجه توریست‌های خارجی و هم‌وطنان خواهد بود. معماری گنبد جبلیه در کرمان که حتی اطلاع دقیقی از زمان احداث این بنای نیمه سنگی نداریم، بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد.

***