۸۹، سال اجرای تصمیمات بزرگ و آبرومندانه بود

خبرگزاری برنا در روزهای پایانی سال 89 و برای بررسی اتفاقات رخ داده در این سال گفت‌وگویی را با " مهدی غضنفری" وزیر بازرگانی دولت دهم که در سالجاری روزهای پر مشغله ای را به واسطه هدفمند شدن یارانه ها چه قبل و پس از اجرای آن پشت سر گذاشته است، انجام داده که در ادامه می آید.

آقای وزیر ارزیابی شما در مورد سال 89 چیست؟

سال 89، سال تصمیمات بزرگ و اجرای آبرومندانه تصمیمات و سال سرنوشت برای آینده اقتصادی ایران بود، افتخاری که اجرای قانون هدفمندی یارانه ها برای کشور به ارمغان می آورد، حتما در تاریخ اقتصادی کشور نقطه عطفی محسوب خواهد شد، سالی که اصلاح جهت گیری های یارانه ای کشور در آن اتفاق افتاد که حداقل بیش از 10 سال به عنوان آرزو مطرح شده بود. 

عملکرد حوزه صادرات و واردات کشور در سال 89 چگونه بود؟

مبادلات تجاری کشور در 11 ماهه سال 89 به حدود 82 میلیارد دلار رسید و ارزش کالاهای صادراتی ایران در مدت مذکور بدون احتساب میعانات گازی 23.8 میلیارد دلار و با احتساب میعانات گازی 29 میلیارد دلار بالغ شد که نسبت با مدت مشابه سال قبل 25 درصد رشد نشان می دهد. همچنین در این مدت 58 میلیارد دلار کالا از گمرکات کشور وارد شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان دهنده رشد 18 درصدی است، البته اگر واردات طلا و بنزین را ازمجموع واردات کشور حذف کنیم، رشد چندانی در واردات کشور نداشتیم. بر اساس آمارها نسبت واردات به صادرات کشور که در اوایل انقلاب 19 برابر بود و در سال 83 به 5 برابر رسید در دولت نهم و دهم بهبود یافت و هم اکنون به 2.5 برابر رسیده است، یعنی سهم صادرات غیرنفتی در تامین نیازهای وارداتی از 5.2 درصد در سال 57 به 19.3 درصد در سال 83 و در سال 89 به 40 درصد بدون احتساب میعانات گازی و حدود 50 درصد با میعانات گازی رسیده است، به عبارتی دیگر در این حوزه قریب به 50 درصد اتکا به نفت کاهش پیدا کرده است. همچنین در طول برنامه چهارم توسعه، برپایی نمایشگاه های داخلی و خارجی، اعزام و پذیرش هیات های تجاری و تبلیغات کالا و خدمات در بازارهای هدف با رشدی بیش از 85 درصدی همراه بوده است و در سال 88 بیش از 70 نمایشگاه با مشارکت نزدیک به 17 هزار شرکت داخلی و خارجی با مشارکت 12 هزار شرکت برگزار شده که کشورهای تحریم کننده ایران در آنها حضور چشم گیری داشته اند.

اصولا، نوک پیکان تحریم ها به سمت تبادل پول و جابجایی پول در سیستم بانکی بین بانک های داخلی و بانک های سایر کشورها بود، اما در عین حال قصد داشتند، فشار زیادی هم در حوزه کشتیرانی به اسم تحریم و جابجایی کالا وارد کنند. محور فشارهای ناشی از تحریم ها برای هر گونه صعوبت ایجاد کردن در هر گونه رابطه تجاری بین ایران و شرکای تجاری آن بود، که البته عوامل زیادی در این راستا وجود داشت که منجربه شکست تحریم ها شد، اولین عامل، این بود که کشوری مانند ایران که حدود 60 میلیارد دلار واردات دارد و بازار مناسبی برای ورود کالاهای صنعتی و مواد اولیه است، بسیاری از شرکای تجاری ما علاقمند نیستند چنین بازاری را که مطمئن است و ثبات اقتصادی دارد و مانند جزیره صلح و آرامش در خاورمیانه است را از دست دهند و از عوامل تاثیرگذار در شکست تحریم ها، بخش خصوصی کشورهای تحریم کننده و صنعتی هستند که نمی خواهند این بازار را از دست دهند.
دومین عامل این است که مجموع ابتکارات و تدابیر آنها در تحریم کشور، با ابتکارات و تدابیر کاملا برتر نقش برآب می شد، بطور مثال به بهانه های واهی می خواستند تعدای از کشتی های کشور را حراج کنند که بلافاصله وارد عمل شدیم و قبل از هرگونه اقدامی حکم دادگاه مبنی بر آزادی آنها را گرفتیم و این امر موجب شد از به نتیجه رسیدن تحریم ها مایوس و ناامید شوند و در شرایطی که آنها قطعنامه چهارم خود را داشتند و تصمیمات فراقطعنامه ای را در اتحادیه اروپا و آمریکا اخذ کردند در چنین شرایطی ایران در 28 آذر 89، قانون هدفمند شدن یارانه ها را اعمال می کند، تصمیمی که به نظر اکثریت کارشناسان اقتصادی اجتماعی تنها در کشوری می تواند اجرا شود که دارای ثبات اقتصادی، اجتماعی و پایداری سیاسی بالا باشد، و اجرای این تصمیم مهر باطلی بود برهمه تبلیغاتی که اظهار می کردند که تحریم ها موثر واقع شده اند، اگر تحریم ها اثرگذار بودند؛ جمهوراسلامی ایران نمی توانست چنین باشکوه و با آرامش کامل قانون هدفمندسازی یارانه ها را اجرا کند و علی رغم برخی مزاحمت ها که در حوزه کار تجارتی، کشتیرانی و برخی صعوبت هایی که در جابجایی و انتقال پول ایجاد کردند با لطف خداوند، همت مردم، بخش خصوصی و تدابیر اعمالی از سوی دولت، بعنوان وزیر بازرگانی اعلام می کنم تحریم های ظالمانه اعمال شده هیچگونه کارآیی و اثربخشی برای تحریم کنندگانش نداشت و اخیرا هم در اظهار نظرهایشان این جمله ذکر شده که تحریم ها بی حاصل بوده است.

دولت برای افزایش صادرات غیر نفتی در سال آینده چه برنامه هایی دارد؟

برای سال 90، سقف 45 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی پیش بینی شده، که در آخرین جلسه شورایعالی صادرات کشور سهم هر بخش و دستگاه ها در این میزان صادرات مشخص شده است که امیدواریم همانند گذشته حمایت از صادرات غیرنفتی را افزایش دهیم و صادرکنندگان نیز با رشد بیشتری کار صادرات را انجام دهند؛ اما در هر صورت موضوع توسعه صادرات غیرنفتی هیچ گاه از اولویت های دولت خارج نمی شود، اما برنامه ریزی های تولید باید با محوریت صادرات غیرنفتی و حضور ماندگار در بازارهای هدف باشد، البته فکر می کنم پس از هدفمند شدن یارانه ها بخشی از منابعی که از این طریق آزاد می شود می تواند به کمک جوایز صادراتی بیاید و بتوانیم در سال 90 معوقات جوایز صادراتی را پرداخت کنیم و حمایت های گذشته مانند یارانه های نمایشگاهی، کمک به حضور هیات های تجاری در بازارهای خارجی و پذیرش هیات تجاری از بازارهای هدف را بیش از گذشته انجام دهیم. در این میان توصیه ای هم به صادرکنندگانی که دارای برند هستند، دارم و آن این است که دادن نمایندگی به تجار و بازرگانان بازار هدف ساده ترین شیوه برای ماندگاری در بازار است، هزینه کمی دارد و شیوه ای ارزان تر از توسعه مراکز تجاری در بازارهای هدف است که امیدوارم تشکل های صادراتی با به دست گرفتن ابتکار عمل در اعطای نمایندگی به برخی از تجار کشورهای بازار هدف، کمک کنند کالای کشور با کیفیت و کمیت بیشتری نسبت به گذشته در بازارهای هدف نفوذ کنند.

یکی از موفقیت های تنظیم بازار سال 89، اتکا بیش از حد این تنظیم بازار بر تولیدات داخلی بود و خوشبختانه در راستای مدیریت واردات سعی کردیم بیش از گذشته مواد غذایی و مایحتاج مردم را از تولیدات داخل تامین کنیم، همچنین در نمایشگاه بهاره ای هم که برگزار شد ساخت ایران بودن شرط ورود به این نمایشگاه ها بود و فقط کالاهای ایرانی اجازه عرضه داشتند که با استقبال چشمگیر مردم هم مواجه شد، البته این نکته قابل ذکر است که تنظیم بازار شب عید ادامه تنظیم بازار اجرای قانونی هدفمند شدن یارانه ها بود که به لطف خدا و با آگاهی مردم به بهترین نحو اجرا شد و از تورم انتظاری، کمبود کالا، بی نظمی و بهم ریختگی عرضه کالاها خبری نبود و این طرح عظیم که برکات اقتصادی زیادی برای کشور داشت موجب نوعی وفاق اجتماعی شد که بیشتر در زمان انقلاب و جنگ شاهد آن بودیم.
تنظیم بازار امسال، تنظیم بازار همگانی بود که همه گروه ها، نقش خود را به خوبی ایفا کردند و این سطح از هماهنگی ها درجه بالایی از مدیریت کیفی را به نمایش می گذارد. همچنین در وزارت بازرگانی ستاد بازرگانی هدفمندی یارانه ها را تشکیل دادیم که کمیته های تخصصی ذخیره سازی و توزیع، بازرسی، گندم، آرد، نان، اطلاع رسانی، از جمله کمیته های آنها هستند و برای همه احتمالاتی که ممکن است، در حوزه بازار، بازرگانی، تنظیم و کنترل بازار بروز کند، سناریوها را پیش بینی و برنامه ریزی کرده بودیم و بجای اینکه واکنش گرا باشیم، کنش گرا عمل کردیم و برای همه احتمالاتی که فکر می کردیم بروز کنند پیش بینی لازم انجام شده بود. به طور مثال در اصلاح قیمت گندم آرد، نان، بطور همزمان در 31 استان، به عنوان یکی از دغدغه های مهم مردم کار ساده ای نبود و این کار بدون همکاری همه استانداری ها، شرکت های غله، اتحادیه های یارانه پز و آزاد پز در آن زمان، آسیابانی ها، سیلوداری ها امکان پذیر نبود.

گفت و گو از سید علی حسینی