روایت جشنهای ۲۵۰۰ ساله از دید یك سرباز
"تالار پذیرایی پایتخت" عنوان رمانی از محمدعلی گودینی است که در جایزههای جلال آل احمد و کتاب فصل، برگزیده بخش داستانی شده است. این کتاب که پیش از این در اولین دوره جشن داستان انقلاب مورد تقدیر قرار گرفته بود، چندی پیش توسط سوره مهر منتشر شده است.
موضوع این رمان با تمركز بر حادثه 6 بهمن 1341 و انقلاب سفید و ماجراهای تقسیم اراضی در رژیم شاه خائن آغاز میشود و زمینههای شكلگیری انقلاب اسلامی را روایت میكند. نویسنده در این اثر به وضعیت خانوادههای روستایی بعد از انقلاب سفید و مهاجرت آنان به تهران و شهرهای دیگر پرداخته و تضادهای فرهنگی و اجتماعی روستائیان و اهالی شهرها را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است و همچنین به نحوه ورود آنان به واقعه 15 خرداد سال 1342 اشاره میكند.
به گفته نویسنده این كتاب، از آن جا كه تاكنون به بحث شرایط سیاسی و خاطرات افراد در حوادث انقلاب اسلامی پرداخته شده است، در كتاب تالار پذیرایی پایتخت، وضعیت افراد جامعه به صورت جزئی نگرانه بررسی شده و همچنین ماجرای جشنهای 2500 ساله شاه مخلوع از دید یك سرباز آن روز روایت شده است كه تا حدود سال 1355 را شامل میشود.
"احمد شاکری" نویسنده و منتقد ادبی درباره این کتاب میگوید: این رمان در یک بستر تاریخی و بر اساس پیوندی که موقعیت مهاجرت شخصیت داستان ترسیم میکند، نوشته شده است. آقای گودینی از دیرباز به عنوان نویسندهای سختکوش که اغلب در موضوعات و حوزههای ادبیات کارگری قلم زدند، شناخته شدهاند و در این زمینه چند مجموعه داستان و رمان چاپ شده است. تالار پذیرایی پایتخت، جزو یکی از بهترینهای نوشتههای گودینی است.
اگر توجهی به ادبیات داستانی تاریخی شود، انعکاس رخدادهای تاریخ معاصر در ادبیات ما کم است و این در حالی است که ادبیات دفاع مقدس در این زمره نمیگنجد و آثار متعددی در این حوزه کار شده است. البته در بحث تاریخ اسلام نیز به دلیل حساسیتهای موضوعی این حوزه، کتابهای متعددی نگارش شده است.
اما تاریخ معاصر به خصوص ماجراهایی که منجر به وقوع انقلاب اسلامی شد، کمتر به صورت داستانی پرداخته شده است. نکته مهمی که در داستانهای گودینی قابل توجه مینماید، انتخاب موضوع داستانی است.
آثاری که تا به حال نوشته شدند، بیشتر سعی داشتهاند که جنبه دینی انقلاب را روایت کنند. به هر حال به نظر میرسد که آقای گودینی در حد بضاعت خودشان در ترسیم شخصیت و خروج از فضای روستایی، فضای جدیدی را ایجاد کرده است، ضمن اینکه در جریان داستان، تاثیر شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بر شخصیت لمس میکنیم. از این جهت به نظر میرسد که در ورود به موضوع، تلاش جدیای صورت داده و به موضوعی که دیگران نسبت به آن کمتر اهمیت میدادند، پرداخته است. از لحاظ فن داستانی، کار آقای گودینی، بسیار مخاطب پسند است. اما از لحاظ شخصیتپردازی جای تامل بیشتری احساس میشود؛ همچنین به نظر میرسد که در ترسیم طیفهای مختلف قبل از انقلاب تلاش قابل توجهی داشتند، اما این طیفها از جامعیت قابل قبولی برخوردار نیست.
***
