ابهام فصل آخر زندگی ببر سیبری

با گذشت 52سال از آخرین حضور ببر مازندران در ایران، حدود 8 ماه پیش به صورت اتفاقی و بدون آماده سازی زیر ساخت های حضور این گونه از ببر در ایران، 2 قلاده ببر روسی از کشور روسیه در جریان مبادله با 2 پلنگ ایرانی وارد مرزهای کشور ما شدند تا نسل منقرض شده این جانور را احیا کنند. ببرهای نر و ماده که آمده بودند تا ماندگار شوند در باغ وحش پارک بزرگ ارم سکنی گزیدند تا اینکه پس از 248 روز از حضور این جفت ببر روسی در تهران، روز پنج شنبه خبر ناگهانی مرگ ببر نر به دوستداران محیط زیست اعلام شد. این موضوع خاطر بسیاری از افراد را آزرده کرد. اما از همان ابتدا مسئولان از بازگویی دلیل مرگ این ببر خودداری کردند و فهرستی از بیماری هارا به این 2 ببر غریب دور از وطن افتاده نسبت دادند.

برای بررسی این امر باید کمی برگه های تقویم را ورق بزنیم البته در جهت معکوس، اردیبهشت ماه امسال براساس یک تفاهمنامه همکاری که میان روسیه و ایران منعقد شد، یک جفت ببر سیبری را در مقابل دریافت 2 پلنگ ایرانی نر و ماده تحویل سازمان حفاظت محیط زیست ایران شد در حالی که قرار بود این ببرها برای اجرای "طرح احیای ببر منقرض شده مازندران" در پناهگاه حیات وحش میانکاله در شرایط نیمه اسارت نگهداری شوند، اما پناهگاه این ببرها باغ وحش پارک ارم شد. تا اینکه یکی از آن ها جان باخت و دیگری نیز سلامتش را از دست داد و به گواه متخصصان در حال حاضر بیمار است.


اختصاص نیافتن بودجه و خانه خرابی ببر سیبری
شاید یکی از عواملی که باعث از بین رفتن این ببر در باغ وحش شد فراهم نبودن شرایط مناسب برای نگه داری این حیوانات بود. البته رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور این امر را این گونه توجیه کرد که پیش ازورود این حیوان های بی زبان به طرف های خود در محیط زیست کشور روسیه اعلام کرده بودیم که شرایط در میانکاله خارج از استاندارد است. فنس کشی انجام نشده و پاسگاه های نگهداری این ببر در ایران نیز آماده نیست.

دلیل این امر هم به گفته محمد جواد محمدی زاده تاخیر5 ماهه در ارائه نقشه های طرف روسی برای آماده شدن میانکاله بوده است و از طرفی این پروژه نیاز به 5میلیارد تومان اعتبار داشت که تاکنون فقط از محل اعتبارات سازمان حدود200میلیون تومان آن به فنس کشی و احیای پاسگاه تخصیص داده شده است.

این درحالی است که به گفته این مسئول سازمان محیط زیست در صورت زنده ماندن ببر ماده، میانکاله همچنان آمادگی پذیرش این مهمان را نخواهد داشت. البته قرار است در سفر های استانی هیأت دولت به این شهر بودجه مورد نیاز اختصاص یابد و آماده سازی میانکاله برای احیای زیستگاه ببر مازندران تسریع شود.


ببر ماده بمیرد دوباره ببر وارد می کنیم
بنا برگفته مسئولان سازمان محیط زیست کشور،روسیه همچنان آمادگی در اختیار قرار دادن این گونه از ببر را به ایران دارد و در صورت لزوم ببر به ایران وارد می کند. بر این اساس می توان گفت روسیه نیز به دنبال کشف علت مرگ ببر های خود نبوده و در روند کمک به ایران و احیای نسل این جاندار در کشور ما اقدام به فرستادن دوباره ببرهای سیبری خواهد کرد.حال این که چنین کاری چقدر از منطق عقلانی برخوردار است خود جای بحث دارد.


FIV یا مشمشه؟
این در حالی است که هنوز مهمترین سئوال بی پاسخ مانده است، چرا این ببر جان خود را از دست داده و ماده آن نیز در شرایط نامناسب به سر می برد؟به هر حال می توان گفت از ابتدای اعلام مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر علت مرگ ببر روسی در باغ وحش تهران نظریه های متفاوتی بیان شد بر این اساس بیماری FIV (ایدز حیوانی) که از طریق گربه های ناسا منتقل و نیز بیماری مشمشه که از طریق تناول کردن گوشت الاغ وارد بدن حیوانات می شود کاندیدای علت بیماری این ببرها شدند.

یکی ازاین دلایل به این شرح است، به گفته رییس سازمان حفاظت محیط زیست درباره با وجود زخمی که در کنار دم این ببر نر مشاهده شده است شاید این ببر به دلیل ناسازگاری که با جفت ماده خود داشته است مورد آسیب قرار گرفته و قدرت دفاعی بدن ببر کاهش یافته و منجر به از بین رفتن آن شده باشد.
در ادامه این جریان مسئولان سازمان حفاظت از محیط زیست این نوید را دادند که تا روز چهار شنبه گذشته دلیل قطعی مرگ این ببر اعلام خواهند کرد و در پی آن راهکاری برای نجات یا معدوم کردن سایر حیوانات این باغ وحش به ویژه ببر ماده خواهند اندیشید.

با این وجود با توجه به اعلام نهایی آزمایشات صورت گرفته از سوی یک تیم مجرب و متخصص دامپزشکی در روز چهارشنبه تاکنون هیچ یک از مسئولان احیای زیستگاه ببر مازندران به این پرسش پاسخگو نبوده اند و فقط هوشنگ ضیایی مشاور محیط زیست طبیعی سازمان محیط زیست صبح روز چهارشنبه اعلام کرد: بر اساس علائم نمایان شده از ببر نر روسی، مانند آب ریزش بینی و وجود خونریزی در پوست این حیوان احتمال قریب به یقین این ببر دچار بیماری مشمشه شده است که از طریق خوراندن گوشت الاغ بدان گرفتار شده است. این در حالی است که این کارشناس حیات وحش از بازگویی دقیق و نهایی علت مرگ این ببر خودداری کرده و آن را موکول به اواسط روز چهارشنبه و رسیدن نتیجه نهایی آزمایشات کردند.

این کارشناس حیات وحش درباره وضعیت ببر ماده روسی به برنا می گوید: وضعیت این ببر نسبتا رو به بهبود است و روز گذشته چند عدد خرگوش را میل کرده است و خوشبینانه ترین احتمال این است که ببر ماده گوشت الاغ نخورده باشد تا گرفتار بیماری مشمشه شود،

چه سر حیوانات دیگر خواهد آمد ایا آنها به خاطر غذایی که خورده اند باید معدوم شوند یا هنوز امیدی به نجات این حیوانات بی زبان هست؟ به گفته ضیایی دلیل اینکه هنوز دلیل قطعی مرگ این حیوان بیان نشده تاکنون درباره معدوم کردن حیوانات باغ وحش تصمیمی اتخاذ نشده است.

این در حالی است که به گفته كارشناسان در پی نابودی ببر مازندران و انقراض این گونه، تلاش‌های زیادی برای یافتن ردپای این ببر در كشور انجام شد تا اینکه پس از سال ها كارشناسان به این نتیجه رسیدند كه نسل ببر مازندران نیز مانند شیر ایرانی منقرض شده است. اما آنچه جای خوشحالی داشت این بود که بررسی‌های انجام شده بر روی DNA نمونه‌های پوست ببر مازندران كه در موزه‌های مختلف نگهداری می‌شود نشان داد كه ببر ایرانی با ببر سیبری از نظر ژنتیكی تفاوت چندانی ندارد تا این كه چندی پیش وزیر محیط زیست روسیه كه در راس هیاتی با مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست ایران ملاقات كرد و خواستار دریافت 2 قلاده پلنگ ایرانی و احیای نسل این حیوان در كشورش شد. در این حال مسوولان ایرانی كه مدت‌ها به دنبال گرفتن ببر مازندران بودند به شرط تحویل 2قلاده ببر از روسیه با این درخواست موافقت كردند. این در حالی بود که هیچ یک از شرایط حضور این ببرها در ایران فراهم نبود و در نهایت ارائه این پیشنهاد برای تبادل منجر به مرگ مشکوک این گونه حیوانی در کشور شد.