حمله به آلزایمر و تالاسمی با داروهای گیاهی!

تا به حال به این فکر کرده‌اید که کشور ما منبعی غنی از گیاهان دارویی دارد؟ گیاهانی که می‌تواند منشا از بین بردن بسیاری از بیماری‌ها شود. "محمد فاضل نبوی" به همراه دوستانش در استان مازندران در حال تحقیق بر روی این گیاهان هستند. نبوی دارنده رتبه دوم علوم بنیادی با طرح «بررسی خاصیت آنتی اکسیدانتی یازده گونه گیاه دارویی بومی شمال ایران» است. از میان حرف‌هایش می‌توان دغدغه اصلی فعالیت او که همان سربلندی ایران است، را درک کرد. این برگزیده دل خونی از برخی سنگ اندازی‌ها بر سر راه تحقیقات خود دارد. او در حال حاضر در رشته زیست شناسی، مقطع کارشناسی در حال تحصیل است.
 
توضیحی درباره طرح خود می‌دهی؟
طرح در مورد بررسی اثر آنتی اکسیدانتی و ضد بیماری یازده گونه گیاهی است، که حدود 20 مقاله در مورد آن نوشته شد. این مقاله‌ها به صورت ادامه‌دار پیگیری شده و به 50 مقاله رسید. نتیجه تحقیقات در مجله‌های مطرح علمی - پژوهشی ISI چاپ شده است و بیش از 50 سری مقاله نیز در سمینارها ارایه کردم.
 
طرح تو در چه مواردی کاربرد دارد؟
یکی از اثرات دارویی گیاهان، خاصیت آنتی اکسیدانتی آنهاست که می‌تواند به عنوان مکمل درمان بیماری‌هایی مانند پارکینسون و مهار و درمان کننده سوختگی نیز استفاده شود. برخی از کاربردهای دیگر این پروژه در درمان تالاسمی و بیماری‌های قلبی عروقی و پیشگیری سرطان است.
 
چه شد که به دنبال مقاله‌نویسی و تحقیق رفتی؟
من از طرف آموزش و پرورش برای جشنواره خوارزمی معرفی شده بودم. بعد از ورود به دانشگاه استادم من را راهنمایی کرد. دکتر ابراهیم زاده که جا دارد از او تشکر کنم، به من توضیح داد که مقاله نویسی و تحقیق دنیای دیگری دارد.
 
سکونت شما در شهر ساری و شمال کشور، تاثیری در کارت داشته؟
بله. ایران از لحاظ گوناگونی گیاهی، کشوری غنی بوده و بیش از 8 هزار گونه گیاه در آن وجود دارد و این رشته به دلیل فراوانی گیاهان، در ایران مورد توجه است.
 
رشته‌ای که در آن تحصیل می‌کنی، دلخواه خودت بود؟
رشته مورد علاقه‌ام بود ولی پیگیرم که رشته‌ام را عوض کنم. متاسفانه آیین نامه‌هایی که در این مورد وجود دارد، در استان مازندران اجرا نمی‌شود ولی در کل خودم به گیاهان دارویی خیلی علاقه داشتم. این علاقه در دوران دبیرستان بیشتر شد.
 
اولین مقاله را چه زمانی نوشتی؟
چون مقالات به زبان انگلیسی بود، اوایل استادم آنها را می‌نوشت. ولی هم اکنون خودم می‌نویسم. البته هنوز اصلاح نهایی توسط استادم انجام می‌شود.
 
خیلی درس‌خوان بودی؟
معدل دیپلم من 19 بود و هنوز نیز مشغول درس خواندنم، تا سطح تحصیلات آکادمیک خود را بالا ببرم. شیوه آموزشی ما دانش آموز پرور است نه دانشجو پرور! فقط قالبی خاص با کتاب‌های مشخص ارایه می‌شود که مطالب آن نیز برای چند دهه قبل است. متاسفانه به این شیوه عادت کرده‌ایم. بستگی به خود فرد دارد که چقدر علاقه و تحمل خواهد داشت. مثلا در محیطی که خود من مشغول کار هستم، به شدت تحت فشارم، اما تحمل بالایی دارم.
 
چرا می گویی داری این شرایط را تحمل می کنی؟
چون برخوردها سلیقه‌ای شده است. امیدوارم مسایلی که در استان مازندران وجود دارد انعکاس پیدا کند و تصمیم‌گیری در مورد استان ما صورت بگیرد. مسوولان دانشگاه علوم پزشکی سلیقه خود را بیشتر در کار اجرا می‌کنند، به ویژه آیین نامه‌های معاونت آموزشی اجرا نمی‌شود.
 
جشنواره خوارزمی چه هدیه‌ای به شما داد؟
جایزه‌ای که بنیاد خوارزمی برای حمایت و پیشرفت در کار به من داد، هنوز دستم نرسیده است و از آن جشنواره فقط یک مدال و لوح تقدیر دارم. البته مقداری از جایزه را داده‌اند و برای بقیه آن شرط و شروط گذاشته‌اند.
 
با این اوضاع برای کار تحقیقاتی خود به مشکل مالی برنخورده‌ای؟
بله. الان از جیب خرج می‌کنم. تنها نهادی که طرح را حمایت می‌کند، استانداری مازندران است که با فشار بر روی دانشگاه علوم پزشکی باعث می‌شود دانشگاه ما را کمتر اذیت کند. البته این نکته را نیز عرض می‌کنم که از تهران حمایت می‌شویم. همه اینها در حالی است که بخش‌نامه رییس جمهور وجود دارد ولی اجرا نمی‌شود.
 
تحقیق خود را به مرحله اجرا نیز رسانده‌ای؟
فعلا بر روی تهیه دارو برای بیماری تالاسمی متمرکز شده‌ایم. الان در مرحله تست بالینی آن هستیم. آزمایش حیوانی دارو نیز انجام شده است و فقط مرحله آزمایش بر روی انسان باقی مانده که بعد از این مرحله دارد معرفی می‌شود.
 
شرکت‌های دارویی از طرح تو استقبال کردند؟
ابتدا باید مرحله آزمایش بر روی انسان و معرفی دارو پایان برسد. بعد شرکت‌ها پیشنهاد خود را مطرح می‌کنند، چون نباید در جمعیت انسانی نیز ایرادی وجود داشته باشد.

با چه گروه هایی همکاری داری و اعضای تیم تحقیقاتی چند نفر هستند؟
همکاری گسترده‌ای انجام شده است. با دانشگاه مازندران، زنجان، دانشگاه تهران و ... همکاری‌های خوبی داریم. افراد اصلی نیز که در خود مجموعه با ما کار می‌کنند، 6 نفر هستند.

دوست داری در تحقیقات خود به چه مرحله برسی؟
رسیدن به فرآورده دارویی و معرفی آن در کشور، ولی در اصل پیشرفت و آبادانی ایران آرزوی من است.

این داروها نمونه خارجی نیز دارد؟
به دلیل اینکه این گیاهان مختص ایران است، نمونه خارجی ندارد. یکی اعضای دیگر گروه هم اکنون در حال کار کردن روی دارویی ضد آلزایمر است. متاسفانه اگر اجازه بدهند این نوع کارها در کشور قابل انجام خواهد بود. در استان برخی فقط در حال مانع تراشی هستند.
 
مشکلات کار تحقیقاتی را در چه می‌بینی؟
نمی‌توان گفت امکانات وجود ندارد. امکانات در حد کافی هست، ولی باید اجازه و فرصت لازم را به ما بدهند. به عنوان نمونه در آزمایشگاه‌های مجموعه ساعت سه قفل می‌شود و اجازه ورود نداریم. در این شرایط چگونه می‌شود برنامه‌های دولت را در زمینه پیشرفت کشور اجرا کرد. رهبر فرزانه انقلاب این همه بر روی شکستن مرزهای علمی تاکید می‌کنند، ولی عده‌ای مانع می‌شوند در حالی که آیین‌نامه حمایتی وجود دارد، ولی به آن عمل نمی‌شود.

ناامید شده‌ای؟
نه. ولی در حال تحمل کردن هستم. آرزو می‌کنم اوضاع بهتر شود. برخی مشلات باعث می‌شود امیدوارتر شوم.

حرف آخر؟
حرف آخر این است که انشاالله اوضاع برای نخبگان مازندرانی بهتر شود. امیدوارم مسوولی سر کار بیاید که آیین نامه‌های کشوری را اجرا کند و سلیقه خود را مقدم نداند.



***