راه بی پایان

به گزارش خبرنگار ادبیات برنا،نگارش این مجموعه را منصور انوری، نویسنده معاصر برعهده دارد و مجلدهای این مجموعه تا امروز به موفقیت های زیادی دست یافته است.نخستین جلد این مجموعه درسال 1389 از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شد.این مجموعه که قراراست در قالب بیست جلد ارائه شود به شکل مبسوط و داستان وار به روایت تاریخی از برهه های حساس تاریخی که بر کشورما گذشته
می پردازد.

«جاده جنگ»به طورمشخص از وقایع شهریور 1320 شروع می شود و مجلدهای پایانی آن نیز اواخر هشت سال دفاع مقدس را در برمی گیرد.انوری در آستانه شروع نگارش این کتاب به این نکته اشاره کرد که قصد دارد با «جاده جنگ»به نوعی به تاریخ ایران ادای دین کند.منتهی، با زوایه دیدی متفاوت و منحصر به خود.

برخی براین باورند که هریک از مجلدهای این مجموعه دارای مولفه های ادبی و داستانی ارزشمندی است.چندانی که پرداخت مطلوب،استفاده به جا از عناصر داستانی و ارائه روایتی منسجم از رویدادهایی که به فراخور شرایط اجتماعی و سیاسی در ایران به وقوع پیوسته از مولفه های این مجموعه به شمار می رود.انوری در شروع نگارش این مجموعه به حمله روس ها در سال های 1320 به ایران و اشغال کشور به دست متفقین سخن می گوید.اگرچه،وقایع مجموعه به لحاظ تاریخی مستند هستند اما نویسنده سعی کرده در خلال هر جلد با چینش شخصیت های مختلف به جذابیت و خوشخوانی کتاب بیافزاید و در مخاطب برای دنبال کردن حوادث در مجلدهای بعدی کشش ایجاد کند.

با این تفاسیر،«جاده جنگ»اثر داستانی صرف تلقی نمی شود. بلکه همان طور که در میانه مطلب اشاره شد، مخاطب با خواندن این مجموعه به زوایای پیدا و پنهان تاریخ ایران نیز می پردازد.تبیین واقعه پانزده خرداد در سال 1342،فعالیت گروهک های ضد انقلاب در کردستان و در نهایت در گرفتن جنگ بین ایران و عراق و...درونمایه های دیگر مجلدهای مجموعه «جاده جنگ»هستند.



نویسنده بارها به این نکته اشاره کرده که برای نگارش این مجموعه ده سال از عمر خود را صرف تحقیق و مطالعه کرده تا توانسته نگارش این مجموعه را شروع کند.او برای تالیف این مجموعه داستانی تنها به مطالعات شخصی خود طی این سال ها محدود نمانده و آرشیو خاطرات شفاهی مناطق جنگی،اسناد موجود در آرشیو آستان قدس رضوی،بنیاد شهید و...را نیز مورد واکاوی قرار داده است.
 
انوری، مهم ترین هدف خود از تالیف «جاده جنگ»را بیان ارزش های جنگ در ژانر تاریخی عنوان کرده بود.تا کنون نه جلد این مجموعه به انتشار رسیده و انوری مشغول نگارش باقی مجلدات آن است.این طور به نظر می رسد که «جاده جنگ»نزد منتقدین ادبیات داستانی نیز توانسته در سال های گذشته،به لحاظ محتوا و رعایت ویژگی های داستانی تاثیر گذار باشد.چندان که این مجموعه در چهارمین دوره ازجایزه جلال آل احمد توانست به عنوان رمان برگزیده انتخاب شود.جایزه ای که درایران بعد از کتاب سال،گران ترین جایزه ادبی به شمار می رود و برگزیده این جایزه می تواند صد و ده سکه را دریافت کند.

اگرچه،دریافت جایزه ادبی جلال از سوی نویسنده به ایجاد حواشی هایی نیز منجر شد.یکی از آنها این بود که برخی می گفتند وقتی مجموعه «جاده جنگ»هنوز به پایان نرسیده و تنها پنج جلد آن عرضه شده چطور می توان آن را حائز دریافت جایزه دانست! انوری نیز در پاسخ به این انتقادات به این نکته اشاره کرده بود که اگرچه وقایع این مجموعه به نوعی در پیوستگی با یکدیگر هستند اما هریک از جلدها به لحاظ درونمایه مستقل و در برگیری یک برهه تاریخی می تواند به شکل مجزا مورد داوری قرار گیرد و درقالب یک کتاب جداگانه درکنار سایر آثاری که در جایزه جلال درگردونه داوری قرار دارند جای گیرد. 

او به عنوان مولف این مجموعه از به کارگیری دو بعد تاریخی و داستانی در «جاده جنگ»می گوید و معتقد است:آنچه در درجه نخست، باعث شد دست به نگارش این مجموعه بزنم این بود که می خواستم با نگارش این مجموعه یک کار پژوهشی، تطبیقی انجام دهم.روی این اصل، تصمیم گرفتم نگارش آن را از بعدهای مختلف آغاز کنم،زیرا در غیراین صورت نمی توانستم آن طور که باید شکوه و بزرگی و ماندگاری هشت سال دفاع مقدس را به مخاطب به ویژه آن گروه از مخاطبان جوانی که پس از جنگ به دنیا آمده اند و نسل سومی محسوب می شوند منتقل کنم.

با این وجود،از آنجایی که براساس آمار،کتاب های تاریخی درمقایسه با ژانرهای دیگر از اقبال و طرفدار بیشتری نزد مخاطبان برخوردار است،ولی هم چنان جای آثاری که وقایع تاریخی را دستمایه کارخود قرار دهند خالی است و کمتر شاهد بروز رمان هایی هستیم که در حال حاضر با رویکرد تاریخی نوشته شده باشند.

یادداشت:آزاده صالحی