ناگفتههایی از مذاکرات هستهای سهروزه در ژنو
به گزارش خبرنگار بینالملل برنا، مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 پس از سه روز گفتگوهای فشرده در ژنو، بامداد روز گذشته به وقت محلی به پایان رسید و دور بعدی آن 10 روز دیگر در مقر اروپایی سازمان ملل برگزار خواهد شد. اما منطق ایران این بار از همیشه قابل درک تر بود.
سهم خانم اشتون در مذاکرات هسته ای قابل انکار نیست. اشتون 57 ساله این روزها خندان تر است که البته نیمه شب دیشب به لبخندی کم رنگ تبدیل شد. اشتون دیشب مایل بود امضای هر هفت وزیر خارجه را روی توافقنامه ببیند و به دیپلماتی تاریخی تبدیل شود. اما تلاش هایش به نتیجه دلخواهش نرسید.اشتون گفت پیشرفت های سازنده ای حاصل شد اما همچنان برخی از اختلافات باقی است.
ظریف بدون شک دیپلمات برگزیده ژنو 5 است، دیپلماتی پر حوصله و با تجربه، که البته بدون تیمی خبره و پر تلاش نمی توانست بازی را هدایت کند. وی در این باره گفت بیشترین زحمت را در این مذاکرات دوستان من کشیدند.
توافق کنیم، کجا برویم، از چه مسیری برویم و در طول مسیر چگونه باهم و از عرض هم حرکت کنیم. پاورپوینتی که ظریف در همین مسیر به اشتون نشان داد به قدری جذاب بود که این دیپلمات انگلیسی بلافاصله به دنبال تلفن جان کری بگردد پس از این سطح مذاکرات ناگهان به مهمترین مذاکرات جهان ارتقا می یابد و ظریف را در آستانه دو روز بسیار پرکار قرار می دهد.
ظریف خاطرنشان کرد: ما وارد مرحله بسیار مشکل و حساس شدیم.
یک تجربه عینی و یک تجربه علمی باعث شده است که ظریف این بار بیشتر مراقب باشد. تجربه برگویی آمریکایی ها در جریان آزادسازی گروگان های آمریکایی در اوایل دهه هفتاد در لبنان و تجربه تعلیق موقتی که دو سال طول کشید اما هیچ نتیجه ای نداشت.
ظریف در مذاکرات همچنان هم حساس است و هم صبور. تحریم هسته ای ایران گوشه چشمی هم به رسانه های غربی دارد تا نشان دهد تحریم کارآمدی نداشته و ندارد.
یک دیپلمات در این باره گفت: تحریم ها باعث تولید 19هزار سانتریفیوژ شده است.این تحریم ها هرگز بر سیاست ما تأثیر نمی گذارد.
پایان سه روز مذاکره پر فراز و نشیب، نتیجه مورد نظر ایران را ندارد اما ثابت می کند ایران در موقعیتی است که می تواند 6 کشور مطرح را در افکار عمومی جهان مقابل یک سوال اساسی قرار دهد. در حالی که بسته پیشنهادی ایران منطقی و شفاف است چرا غربی ها از این فرصت برای اعتمادسازی و برداشتن گام های متقابل استفاده نمی کنند؟
یکی دیگر از دیپلماتهای حاضر در ژنو گفت: پیام من به آقای اوباما این است که ما پنجره ای از فرصت داریم و لازم است از این پنجره فرصت برای تغییر اوضاع و حل این مسئله استفاده شود.
جان کری که قصد سفر به ژنو کرد، بقیه وزرا نیز راهی ژنو می شوند تا از قافله عقب نمانند.
وزیر امور خارجه آمریکا در ژنو چه نقشی را برعهده داشت؟ تلفن اشتون به کری درباره بسته پیشنهادی ایران آنقدر وسوسه انگیز بود که سفرهای کری را نیمه تمام بگذارد و او را راهی ژنو کند. کری در تل آویو بود تا نتانیاهو را آرام کند که البته جواب نداد. کری در ژنو مدام با کاخ سفید در تماس بود و به گزارش برخی خبرگزاری ها، اوباما نیز در تماس با مقامات صهیونیست. کری وقتی به ژنو آمد اوضاع امنیتی را بهم ریخت و خبرنگاران را به زحمت انداخت. ظریف به خاطر ناملایمات پیش آمده پس از حضور کری درژنو برای دلجویی از خبرنگاران در جمع آنان حاضر شد و گفت علی رغم تمام ناملایمات پس از به هتل آمدن همتای آمریکایی ما، از همه شما عذرخواهی می کنم.
جمعه شب خنده های کری در دیدار سه جانبه با ظریف خیلی از منابع خبری را به جمع بندی امضای حتمی موافقتنامه رساند اما پیچیدگی مذاکرات هسته ای فراتر از پیش بینی این محافل بود.
مذاکرات که بدون نتیجه خاص به ساعات پایانی شنبه شب رسید چند سؤال بی پاسخ در کارنامه وزیر امور خارجه آمریکا در ژنو دیده می شد، آیا آنگونه که برخی منابع غیررسمی گفته اند تلفن دیشب او به تل آویو باعث شد آمریکا عملا زیر میز مذاکرات بزند؟ کاخ سفید با این دنباله روی از صهیونیست ها می تواند دارای حسن نیت باشد؟ آیا آمریکا نمی توانست مخالفت فرانسه را با پیشنهاد ایران همانند خیلی از زمان های دیگر مدیریت کند و گفتگوها را به نتیجه برساند؟ آیا مخالفت فرانسه با پیشنهاد ایران و طبعاً جهت گیری منفی ملت ایران نسبت به این اقدام نوعی تقسیم کار واشنگتن و پاریس برای کاهش نظر منفی ایرانیان نسبت به آمریکاست؟ آیا موافقت سطحی و رسمی آمریکا با حقوق هسته ای ملت ایران نمی توانست ژنو 5 را در مسیر دیگری به حرکت دربیاورد؟
لوران فابیوس، وزیر امور خارجه فرانسه، در ژنو نقشی متفاوت با پیش بینی ها ایفا کرد. چرا؟
فابیوس بدون دعوت و با عجله به ژنو آمد و چند ساعت بعد هم طرح ایرانی ها را نیرنگ خواند و گفت هیچ حقی را که در آن نگرانی های تل آویو مد نظر قرار نگیرد قبول ندارد. چرا فابیوس در ژنو اصطلاحاً کاسه داغتر از آش شده بود و ظاهراً بیشتر از آمریکایی ها دنبال منافع صهیونیست ها بود. دولت فرانسه واقعاً این نقش را بدون هماهنگی با کاخ سفید بر عهده گرفته بود؟ این سؤال آنقدر جدی بود که خبرنگار الجزیره را به سراغ جان کری فرستاد، پاسخ وزیر امور خارجه آمریکا گزینه هماهنگ بودن پاریس با کاخ سفید را تقویت کرد.
ویلیام هیگ نیز خود را به سرعت از لندن به هتل محل گفتکوها در ژنو رساند. وزیر انگلیسی در جمعه و شنبه هفته ژنو مرموزتر به نظر می رسید. هیگ یا ساکت بود یا مذاکرات را خوب توصیف می کرد.
هیگ گفت: کلیه طرف ها باید تمام توان خود را برای استفاده از این فرصت به کار بگیرند.
در آستانه سفر وزیر امور خارجه انگلیس به ژنو، همتای اسبق هیگ در مصاحبه با شبکه دولتی انگلیس با پذیرش دخالت های لندن در ایران با لحن آرامی از لزوم عذرخواهی سخن می گوید. ضرب المثل قدیمی ایرانی ها یعنی «کار کار انگلیسی هاست» همچنان معتبر است، یا کهنه کارها از یک تاریخ تلخ توطئه روی برگردانده اند.
وزیر امور خارجه آلمان هم خود را به ژنو رساند. وستروله در اظهارنظر محتاط است و ظاهراً ترجیح می دهد مذاکرات به نتیجه برسد. برلین آیا به روزهای خوش مناسبات اقتصادی گسترده با تهران می اندیشد؟
آلمانی ها برخلاف برخی غربی ها به صراحت می گویند از تحریم های ایران آسیب جدی دیدهاند.
روس ها که از حضور ناگهانی وزیران اروپایی در ژنو یکه خورده اند، ابتدا سعی کردند خود را خونسرد نشان دهند، بطوری که لاوروف گفت نیازی به رفتن به ژنو نیست. مقاومت لاوروف تا روز شنبه ادامه داشت، اما وقتی بوی توافق بیشتر به مشام شان رسید روس های عمل گرا بدون خجالت حرف های روز گذشته شان را فراموش کردند و به سرعت به ژنو آمدند. کرملین اگرچه همیشه در جبهه غرب بوده است اما از نزدیکی تهران به غرب خوشحال نمی شود.
چینی ها برخلاف پیش بینی تحلیلگران در سطح قائم مقام و نه در سطح وزیر امور خارجه به ژنو آمده اند، آیا آن ها از هوش سیاسی برخوردار بودند که نتیجه گفتکوها را حدس زدند و بیهوده راهی ژنو نشده اند؟ آیا چینی ها به 22 میلیارد دلار دارایی ایران فکر می کند که با استفاده از تحریم های آمریکایی در بانک هایشان ذخیره کرده اند؟ چین میز سیاسی گفتگوهای هسته ای را به رشد اقتصادی عملاً حل کرده است؟
تهیه گزارش: زهرا قربانی
