جامعه پذیری و جرم انگاری حجاب

به گزارش خبرگزاری برنا، اجتماعي شدن فرد طي فرآيند جامعه ‏پذيري او به وقوع مي‏پيوندد. جامعه ‏پذیری فرآيندي است كه فرد طي آن با ارزش‏ ها، عقاید، هنجارها، رسوم، آداب ‏پذيري و شعائر جامعۀ خود آشنا مي‏شود و شيوه ‏هاي زندگي اجتماعي را فرا مي‏گيرد و به ‏عنوان يك عضو جامعه، آمادگي عمل پيدا مي‏كند. انسان‏ها در فرآيند جامعه ‏پذيري با دروني ‏سازي ارزش‏ ها و هنجارها ياد مي‏گيرند چگونه باید نيازهاي زيستي ـ اجتماعي خود را به شيوهاي درست برآورده کنند. نظم و ثبات در جامعه، ماحصل دروني‏سازي و عمل به اين ارزش‎ها و دستورهای فرهنگي است. دوران نوجواني و جواني، مهم‏ترين و اثرگذارترين دوران شناخت و پذيرش اين معيارهاست. در اين دوران، چنان‏چه ارزش‏ها و معيارها و هنجارها به‏ گونه‏ ا‏ي مناسب و هم‏زمان به نوجوان و جوان ارائه و به‏درستي در او دروني شود، تا پايان عمر، بی ‏كم‏ترين تغييري، در فرد باقي مي‏ماند. جامعه‏ پذيري به ‏طور عمده توسط ۵ نهاد اصلي: خانواده، مدرسه، دولت، اقتصاد و دين انجام مي‏شود. هريك از اين نهادها كاركردها و وظيفۀ خاص خود را دارند و نيازي از نيازهاي جامعه را برطرف می‏کنند. پوشش و حجاب يک آموزه و دستور ديني است که مبتني بر آيات و روايات و احکام است. آشنايي فرد با معيارها، الگوها، آموزه ‏ها و احکام ديني درفرآيند جامعه‏ پذيري ديني او انجام مي‏شود. در اين فرآيند، فرد با محتوا و معناي اين معيارها آشنا می‏شود و آن‏ها را در موقعيت ‏ها و تعامل‏ های زندگي روزمرۀ خود به‏ کار مي‏گيرد. جامعه ‏پذيري ديني و آشنایي فرد با مفهوم و معناي حجاب، اصولا از خانواده شروع می‏شود و پس از آن در مدرسه ادامه پیدا می‏کند؛ در واقع اعتقادات و باورهاي مذهبي کودکان بیش از آنکه شناختی باشد و در مدرسه ساخته و پرداخته شود، ارزشی است و از مدت‏ها قبل در خانواده ايجاد شده است. چنان‏چه مراعات حجاب یک نوع رفتار قلم‏داد شود، این رفتار همانند سایر رفتارهای دیگر تحت تاثیر قواعد خاصی است. بر اساس نظریه ‏های جامعه ‏شناختی و روان‏شناختی، انجام یک رفتار، تحت تاثیر عوامل متفاوتی است. جامعه‏ پذيري حجاب توسط رسانه ‏ها، به ‏وسيلۀ تدوين برنامه‏ هاي خاص براي نوجوانان و جوانان و ساخت فيلم ‏ها و برنامه‏ هاي تلويزيوني ادامه پیدا می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند. كاركرد و وظيفۀ عمده و مهم نهاد دين و سازمان‏هاي مذهبي، ارائۀ ارزش‏ها و هنجارهاي ديني به ‏منظور آشنايي مردم با اين الگوها و قواعد است. افراد بخشي ازآشنايـي بـا مفهـوم حجاب را در برخورد با گروه دوستان و نهادهاي اجتماعي فرا مي‏گيرند. با توجه به اينكه هريك از اين نهادها بخشي از جامعه ‏پذيري ديني نوجوانان و جوانان را برعهده دارند؛ بررسي ميزان اثرگذاري آن‏ها، در انتقال اين ارزش‏ها و معيارها لازم و ضروري است. از سوي ديگر لازم است مشخص شود افراد جامعه بيش‏تر تحت تأثير كدام‏يك از اين نهادهاست تا برنامه‏ ريزان و سياست‏گذاران فرهنگي كشور بتوانند زمينه‏ هاي مناسب‏ تري براي انتقال درست و بهينة فرهنگ اسلامي تهيه و تدوين كنند. باید پذیرفت مراعات کردن یا نکردن پوشش اسلامی، سهم بسزایی در سلامت یا انحطاط افراد جامعۀ اسلامی دارد. برخی با ترویج این شبهه که مسئلۀ پوشش یا حجاب امری کاملا شخصی و فردی است، از کارکرد دینی و اجتماعی حجاب در سلامت جامعه یا تأثیر رعایت نکردن حجاب و بدپوششی در ترویج مفاسد اخلاقی و ناهنجاری‏ های اجتماعی غفلت می‏کنند و معتقدند حکومت نمی‏تواند برای مبارزه با بی‏حجابی از باب امر به معروف و نهی از منکر اقدام کند. رعایت پوشش و حجاب شرعی یکی از راه‏های حفظ عفت و پاک‏دامنی در جامعه و خانواده و فرد است. طهارت قلبی و سلامت معنوی انسان‏های مؤمن در گروی چشم فروافکندن در مقابل نامحرم و رعایت ترازها و معیارهای قرآنی در گفتار، رفتار، پوشش و تعامل با انسان‏ های بی‏گانه و نامحرم است. به همین دلیل، آیات و روایات فراوانی به رعایت پوشش شرعی در برابر نامحرم تأکید و الزام کرده ‏اند. براساس یافته ‏های قرآنی رعایت پوشش شرعی یکی از واجبات بوده و ترک آن منکر است. با تأمل بر آیه‏ های حجاب، درمی‏ یابیم قرآن مجید هر نوع منکر و معصیت و انحراف از حق و میل به باطل را چه در حوزة اعتقاد و چه در عرصة رفتار و کنش، جرم تلقی کرده است و برای آن عقوبت‏ های اخروی و در بسیاری موارد مجازات‏ های دنیوی در نظر گرفته است. براساس ادلۀ قرآنی و روایی می‏توان سطوحی از مجازات را برای عنوان مجرمانۀ بدحجابی در جامعۀ اسلامی در نظر گرفت.

نویسنده: وحیده‏ علی‏ میرزائی دانشجوی دکتری مطالعات زنان

 انتهای پیام/