جایگاه دختران و زنان از منظر قرآن کریم

به گزارش خبرگزاری برنا، قرآن كريم نسبت به جايگاه دختران و زنان توجّه داشته و همواره رفتار ظالمانه و ستمگرانه و تحقيرآميز عليه آنان را كه در بسيارى از فرهنگ‏ها از جمله عرب‏جاهلى رايج بوده است ، مورد نكوهش قرار داده است.
قرآن در آيات مختلف، نگاه تحقیر آمیز به دختران و زنان را نكوهش كرده و چنان نگاهی را با ارزش‏هاى انسانى و باورهاى توحيدى ناسازگار دانسته است: «و اذا المؤدة سئلت بأىّ ذنبٍ قتلت»، «و در آن هنگام كه از دختران زنده به گور شده سؤال شود ، به كدامين گناه كشته شدند.» 

یکی از دردناکترین و وحشیانه ترین پدیده عصر جاهلیت ، مسئله زنده به گور کردن دختران بود . گرچه برخی معتقدند این عمل در میان همه اقوام عرب آن زمان مطرح نبوده است . ولی مسلم آنکه امری رایج به شمار می آمده وگرنه قرآن با این تاکید و به طور مکرر ، بدان اشاره نمی نمود . 

در این خصوص برخی از مفسران نقل می کنند که در جاهلیت ، هنگامی که زمان وضع حمل زنی فرا می رسید، حفره ای در زمین حفر می کردند و به محض اینکه فرزند متولد می شد و متوجه می شدند که دختر است، او را در میان حفره می انداختند .  

این نحو برخورد با دختر در عصر جاهلی، ریشه در این دید غلط دارد که دختر ، موجودی فاقد ارزش انسانی است و از آن جهت که دختران همانند پسران نمی توانند در تولید اقتصادی دست به فعالیت بزنند ، نگه داشتن آنها، امری لغو و بلکه مضر خواهد بود . و این، آن تفکری است که مورد مذمت حضرت حق قرار گرفته و معتقدین به این دید را مورد نکوهش قرار می دهد . 

نکته قابل توجه اینکه ، قران به قدری این مسئله را زشت و منفور شمرده و با آن برخورد قاطع کرده است که حتی رسیدگی به این موضوع را مقدم بر مسئله نشر نامه اعمال در قیامت و داد خواهی در مسائل دیگر می شمرد. و این نهایت اهتمام اسلام به خون انسان ها و مخصوصاً انسان های بی گناه و همچنین ارزش جنس زن را از دید اسلام نشان می دهد .  

قرآن كريم در يك مورد از شعور بالا، دقيق، دريافت واقع‏نگر و شخصيت‏شناسى درست دختران، سخن گفته است و آن قضاوت و شناختى است كه دختران حضرت شعيب‏ (ع)  پس از ديدار كوتاه با موسى‏ (ع) به هنگام آب‏دادن گوسفندان ، بدان رسيدند و هنگامى كه به خانه برگشتند آن برداشت را به پدر ابراز داشتند.

«قالت احداهما يا ابت استأجره إنّ خير من استأجرت القوىّ الامين»، «يكى از آن دو دختر گفت : پدرم او را استخدام كن. زيرا بهترين كسى را كه مى‏توانى استخدام كنى آن كس است كه قوى و امين باشد.» 
چرا که آن دختر قوت او را به هنگام کنار زدن چوپان ها از سرچاه برای گرفتن حق این مظلومان و کشیدن دلو سنگین ، یک تنه از چاه فهمید و امانت داری او ، در آن زمان روشن شد که در مسیر خانه شعیب ، راضی نشد که دختر جوانی پیش روی او راه برود .  

بیان نمودن اين فراز حكايت موسى و دختران شعيب از سوى قرآن ، می تواند به شکلی تأييد تيزهوشى و روانشناسى قوى براى دختران به ويژه در امر همسريابى به شمار رود.

شايستگى دختران در عرصه‏هاى خبرى و اطلاعاتى - كه از عرصه‏هاى دشوار و پيچيده حيات اجتماعى انسان‏ها به ويژه در جوامع بسته و مستبد به شمار مى‏رود - در داستان حضرت موسى‏ (ع) بیان شده است . چه در آن داستان خواهر موسى (ع) به عنوان فرستاده مادر، در تعقيب و رديابى برادرش موسى (ع) توانست وظيفه و مسئوليت محول شده به خود را به شايستگى انجام دهد و ضمن ورود به كاخ فرعون ، زمينه بازگشت موسى به آغوش مادر را فراهم آورد و به نتیجه دل خواه برساند . خداوند متعال در بیان این جریان، اینگونه بیان فرموده اند: «و قالت لاخته قصّيه فبصرت به عن جُنبٍ و هم لا يشعرون. و حرّمنا عليه المراضع من قبل فقالت هل أدلّكم على اهل بيت يكفلونه لكم و هم له ناصحون. فرددناه إلى امّه كى تقرّ عينها و لا تحزن...»، «و مادر موسى به خواهرحضرت موسی گفت : وضع و حال او را پيگيرى كن. او نيز، از دور ماجرا را مشاهده كرد، در حالى كه آنان بى‏خبر بودند. ما همه زنان شيرده را از پيش بر او حرام كرديم تا تنها به آغوش مادر باز گردد و خواهرش (كه بى‏تابى مأموران را براى پيداكردن دايه مشاهده كرد) گفت : آيا شما را به خانواده‏اى راهنمايى كنم كه مى‏تواند اين نوزاد را براى شما كفالت كنند و خيرخواه او باشند؟ ما او را به مادرش باز گردانيديم تا چشمش روش شود و غمگين نباشد.»   

در بعضی از روایات آمده است که وقتی موسی (ع) شیر خوردن از مادر معرفی شده از سوی خواهرش را پذیرفت، هامان وزیر فرعون گفت: من فکر می کنم تو مادر واقعی او هستی. چرا که در میان این همه زن، تنها از تو شیر می خورد. 
مادر حضرت موسی (ع) گفت : ای پادشاه! به این خاطر است که شیر من شیرین است و تاکنون هیچ کودکی به من سپرده نشده، مگر آنکه شیر خوردن از من را پذیرفته است. حاضران او را تصدیق کردند و هر کدام هدیه و تحفه گران قیمتی به او دادند.  
همانگونه که آشکار می گردد ، نقش دقت نظر و زیرکی خواهر حضرت موسی در هدایت فرعونیان به سمت و سوی مادر، نقشی غیر قابل انکار است.

 نویسنده : سردار فتوحی 
 
انتهای پیام/