کتابفروشی، خانه حاجی کبیرآقا را نجات داد
آرامگاه حاجی کبیر آقا نزدیک بود برای همیشه ویران شود اما در آخرین لحظهها این شانس را آورد و تبدیل به فروشگاه محصولات فرهنگی و کتاب شد.
آرامگاه حاجى کبیر آقا معروف به "مجرم" مراغهای نوه سیدعبدالفتاح موسوى مراغهاى از عارفان و عالمان دوره قاجاریه است.حاج میر سلام الله موسوی فرزند محمدباقر، مشهور به حاج کبیر آقا، ملقب به مجذوب علیشاه، متخلص به مجرم، از جانشینان جنت علیشاه بوده و در مراغه سکونت داشت. مرحوم کبیر آقا شعر میسرود و از او مجموعه اشعاری با عنوان" بحر الاسرار" موجود است.
سعید ستارنژاد دانشجوی ارشد باستان شناسی دانشگاه سراسری محقق اردبیل درباره ویژگیهای این بنا میگوید:« این بناى آجرى به صورت ساده در دو طبقه ساخته شده و قسمت سردابه آن محل دفن این عالم مراغهاى است. طبقه دوم و نمازخانه این اثر تاریخى به صورت چهارگوش بوده و گوشههاى آن با گوشواره و کادربندىهاى زیبا تزئین شده و بر بالاى چهار گوشواره گوشههاى این بنا گنبد آجرى ساخته شده است. بناى مقبره صدر کبیر مراغه در اول خیابان آیت الله کاشانى و رو به روی مسجد پسند آباد این شهرستان واقع است.»
به گفته او، پلان خانه به صورت مستطیل و شامل دو طبقه است که طبقه زیرزمین شامل دو اتاق است.چند مقبره در زیرزمین وجود دارد و پوشش سقف طبقه زیرزمین قوسی شکل و پوشش سقف طبقه اول گنبدی است. دارای یک ورودی هال مانند و یک اتاق که چند قبر در آن موجود است.
این بنا طبق شواهد معماری مربوط به دوره قاجار بوده و شماره ثبت آن 11468 و در تاریخ 24/12/1383 به ثبت است.
ستارنژاد میگوید که این آرامگاه از سوی سازمان میراث فرهنگی تبدیل به نمایشگاه محصولات فرهنگی شده است و این اقدام میتواند به حفظ و مرمت بنا کمک کند، همانطور که مانع از تخریب کامل آن شد. و
این کارشناس تاکید میکند: یکی از روش هایی که امروزه برای تداوم حیات ابنیه تاریخی به کار می رود، دادن کاربری جدید به آنها و استفاده از فضاهای آن بر اساس قابلیت های موجود در بنا است.این موضوع سبب می شود علاوه بر ایجاد جاذبهای جدید در کنار جاذبه فرعی ایجاد شده، بنای مورد نظر به صورت کامل تحت نظر بوده و مرمت به صورت مداوم در آن صورت بگیرد زیرا وقتی از این فضا استفاده میشود، تمامی بخشهای مختلف آن دائما تحت کنترل بوده و کوچک ترین ضایعه ای به سرعت مشاهده و برطرف می شود. البته باید توجه داشت در این تغییر کاربری، ماهیت بنا حفظ شده و با کاربری جدید همخوانی داشته باشد.
به گفته او، اگرچه در مراغه چندی است برخی از بناهای تاریخی تغییر کاربری داده و به سفره خانه سنتی و نمایشگاه کتاب و .. تبدیل شدهاند ولی متاسفانه هنوز آنچنان که باید و شاید به این مقوله در مراغه پرداخته نشده و این تغییر کاربری محدود به تعدادی فضای باستانی است و هنوز از نظر کیفیت و کمیت با آنچه در بضاعت مراغه است، بسیار فاصله دارد.
ستارنژاد میگوید: در شهرستان مراغه اماکن تاریخی زیادی وجود دارد که مسئولان میراث فرهنگی میتوانند با اقدامات مشابه آنها را حفاظت کنند . به عنوان مثال، خانه پیر مراغه اگر قبل از تخریب تغییر کاربری پیدا میکرد، هیچ وقت شاهد ویرانی نمیشد.
