تفاهمنامه امنیتی دهساله جدید واشنگتن-تلآویو
بر اساس گزارش تازه روزنامه فایننشال تایمز، که به نقل از «گیل بنحاس»، مشاور ارشد مالی پیشین وزارت دفاع اسرائیل منتشر شده، مقامات دو کشور در آستانه آغاز گفتوگوهای رسمی برای تدوین چارچوب جدید کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل هستند. این مذاکرات که انتظار میرود در هفتههای آینده آغاز شوند، با هدف تعریف رابطه امنیتی دو متحد برای دهه پس از سپتامبر ۲۰۲۸ طراحی شدهاند؛ تاریخی که در آن «یادداشت تفاهم استراتژیک» دهساله قبلی، منعقد شده در ۲۰۱۶، منقضی میشود. بر اساس آن سند، آمریکا متعهد به ارائه ۳۸ میلیارد دلار کمک نظامی، به صورت اعتبار خرید تسلیحات از شرکتهای آمریکایی، به اسرائیل شده بود.
بنحاس، که اطلاعات خود را پیش از استعفای اخیرش از سمتش در اختیار این روزنامه گذاشته، افق مورد نظر تلآویو را تشریح کرده است. به گفته وی، اولویت اسرائیل در این دور جدید از مذاکرات، نه لزوماً افزایش رقم کلی کمکهای نقدی، بلکه تعمیق «شراکت استراتژیک» و تغییر تمرکز به سمت توسعه و تولید مشترک سامانههای دفاعی و تسلیحات پیشرفته است. وی تصریح کرده که «در این زمینه، مشارکت اهمیت بیشتری نسبت به صرفاً مسائل مالی دارد... موارد بسیاری وجود دارند که با پول برابری میکنند. نگاه به این موضوع باید وسیعتر باشد.» این رویکرد با تمایل اعلام شده بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای کاهش تدریجی وابستگی به کمکهای مستقیم نظامی آمریکا در دهه آینده همخوانی دارد.
از محورهای قابل توجه در اظهارات این مقام سابق اسرائیلی، اشاره به امکان کاهش تدریجی کمک بلاعوض سالانه حدود ۳.۳ میلیارد دلاری است که اسرائیل اکنون تحت عنوان «بودجه خرید خارجی» دریافت میکند و مختص خرید سلاح از شرکتهای آمریکایی است. به نظر میرسد این پیشنهاد با درک جدیدی از منافع متقابل همراه است. واشنگتن ممکن است تمایل داشته باشد بخشی از این کمک نقدی را به سرمایهگذاری در پروژههای مشترک تحقیقاتی و توسعه (R&D) در خود اسرائیل، که دارای صنایع دفاعی و فناوریهای امنیتی بسیار پیشرفتهای است، تبدیل کند. این امر هم از انتقال فناوریهای حساس به یک متحد مطمئن حمایت میکند و هم به حفظ برتری کیفی قاطع اسرائیل در منطقه کمک مینماید.
بحث در مورد شکلدهی به تفاهمنامه جدید در شرایطی صورت میگیرد که کمکهای نظامی گسترده آمریکا به اسرائیل، به ویژه در دو سال گذشته، موضوع بحثهای داخلی شدید در آمریکا و انتقادات بینالمللی بوده است. بر اساس گزارش مؤسسه تحقیقاتی کویینسی در واشنگتن، تنها در فاصله اکتبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۵، ایالات متحده حداقل ۲۱.۷ میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل ارائه کرده که ۱۷.۹ میلیارد دلار آن تحت دولت بایدن و ۳.۸ میلیارد دلار در دوره اولیه دولت فعلی ترامپ تحویل شد. این کمکها شامل محمولههای فوری تسلیحات، مهمات و ادواتی بوده که نقش حیاتی در تداوم عملیاتهای نظامی اسرائیل ایفا کردهاند.
برخی تحلیلگران بر این باورند که تمایل به کاهش سهم کمک نقدی مستقیم در قرارداد جدید، میتواند پاسخی به فشارهای داخلی در کنگره آمریکا و افکار عمومی باشد که خواستار مشروطکردن یا نظارت بیشتر بر استفاده از کمکهای مالی هستند. تبدیل بخشی از رابطه به همکاریهای صنعتی-تولیدی میتواند از نظر سیاسی برای دولت آمریکا قابل دفاعتر باشد، چرا که میتوان آن را در قالب ایجاد اشتغال و حفظ توانمندی صنعت دفاعی آمریکا در رقابت با رقبایی چون چین و روسیه نیز تفسیر کرد. از سوی دیگر، برای اسرائیل که همواره نگران ثبات بلندمدت حمایت آمریکا و محدودیتهای احتمالی آینده بر استفاده از کمکهای مالی بوده، دستیابی به توافقی که انتقال فناوری و استقلال عمل بیشتری را تضمین کند، یک دستاورد استراتژیک است. نتیجه این مذاکرات که احتمالا ماهها به طول خواهد انجامید، میتواند نقشه راه رابطه امنیتی یکی از پایدارترین اتحادهای دفاعی جهان را برای یک دهه آینده ترسیم کند.
انتهای پیام/
