نیجریه چگونه اتهام نسلکشی مسیحیان را به مشارکت راهبردی با پنتاگون تبدیل کرد؟
بحران نوامبر؛ اتهام نسلکشی در فضای مجازی: در اوایل نوامبر ۲۰۲۵، یک پست در شبکه اجتماعی ترامپ، زنگ خطر را در سراسر نیجریه به صدا درآورد. رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد «وزارت جنگ» ایالات متحده آماده میشود با «تیراندازی بیامان» (guns-a-blazing) وارد این کشور غرب آفریقا شود، زیرا به ادعای او مسیحیان در نیجریه «کشته میشوند». دولت نیجریه به رهبری رئیسجمهور بولا احمد تینوبو فورا واکنش نشان داد و این ادعاها را رد کرد. مقامات ابوجا تأکید کردند اگرچه این کشور با چالشهای امنیتی ناشی از گروههای مسلح و راهزنان مواجه است، اما این ادعا که مسیحیان به طور مشخص هدف قرار میگیرند، نادرست است؛ زیرا جوامع مسلمان و پیروان باورهای سنتی نیز مورد حمله قرار گرفتهاند.
با این حال، کاخ سفید قانع نشد. وزارت خارجه آمریکا، نیجریه را در فهرست «کشورهای مورد نگرانی ویژه» (CPC) از نظر آزادی مذهبی قرار داد و تهدید به تحریم، کاهش کمکهای مالی و اقدامات تنبیهی علیه ابوجا به دلیل «عدم حمایت» از مسیحیان کرد. در حالی که نیجریهایها نگران بمباران قریبالوقوع کشورشان بودند، دولت تینوبو بیسروصدا تغییر مسیر داد. به جای واکنش تند، اعلام کرد که از کمک آمریکا برای مقابله با چالشهای امنیتی که سالها گریبانگیر دولتهای متوالی نیجریه بوده، استقبال میکند.
تغییر مسیر؛ از بمباران کریسمس تا همکاری فوریه: نتیجه این تغییر رویکرد، در شب ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵ نمایان شد. آمریکا حملاتی را که ترامپ آن را «قدرتمند و مرگبار» توصیف کرد، در شمالغرب نیجریه انجام داد، اما فرماندهی آفریقای ارتش آمریکا (آفریکام) تأکید کرد که این حملات «به درخواست مقامات نیجریه» صورت گرفته است. این همکاری در هفتههای بعد گسترش یافت و سرانجام در ۱۹ فوریه ۲۰۲۶، وزارت دفاع نیجریه از ورود ۱۰۰ نظامی آمریکایی به این کشور برای کمک به آموزش سربازان نیجریهای در مبارزه با گروههای مسلح خبر داد. وزارت دفاع اعلام کرد که نیروهای آمریکایی با «پشتیبانی فنی» و «اشتراکگذاری اطلاعات» کمک خواهند کرد و بدون ایفای نقش رزمی مستقیم، در هدفگیری و شکست «سازمانهای تروریستی» مشارکت خواهند داشت.
رایان کامینگز، مدیر تحلیل شرکت سیگنال ریسک، این تحول را «تغییری قوی» توصیف کرد و گفت روایت «از یک سیلی بر گوش، به جایی رسیده که به نظر میرسد دست در دست هم برای مقابله با این مسئله دارند». چتا نوانزه، مدیرعامل شرکت مشاوره ریسک SBM Intelligence نیجریه، تأکید کرد که این تغییر غیرمنتظره نیست و نیجریه از ۱۹۹۹ مشارکتهای امنیتی خود را با دکترینهای نظامی غربی هماهنگ کرده است. آنچه تغییر کرده، به گفته او، «موضع آمریکاست»؛ واشنگتن اکنون خود را بیشتر مجاز به دخالت در کشوری میداند که منافع راهبردی در آن دارد.
لابی ۹ میلیون دلاری؛ آتش را با آتش خاموش کردن: جزئیات آنچه میان تهدید اولیه ترامپ و حملات دسامبر رخ داد، تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است، اما یک معامله کلیدی توجه تحلیلگران را جلب کرده است. در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵، دولت نیجریه از طریق یک واسطه حقوقی، گروه لابی DCI Group مستقر در واشنگتن دیسی را با مبلغ گزارششده ۹ میلیون دلار استخدام کرد. بر اساس مفاد قرارداد منتشرشده آنلاین، DCI موظف بود به «دولت نیجریه در انتقال اقداماتش برای حفاظت از جوامع مسیحی نیجریه کمک کند و حمایت آمریکا را در مقابله با گروههای جهادی غرب آفریقا و دیگر عناصر بیثباتکننده حفظ نماید».
کامینگز معتقد است نیجریه با استخدام این لابی، تصمیم گرفت «آتش را با آتش خاموش کند». او این رویکرد ابوجا را با اقدام آفریقای جنوبی در برابر اتهامات مشابه ترامپ درباره «نسلکشی سفیدپوستان» مقایسه کرد. به گفته او، در هر دو کشور نیجریه و آفریقای جنوبی، این ادعاها ابتدا توسط گروههای لابی اقلیت محلی با کمک جمهوریخواهان و انجیلیهای آمریکا منتشر شد. این گروهها روایتهای انتخابی یا اغراقآمیز را به دولت ترامپ تغذیه کردند. استخدام DCI ظاهراً «در تغییر موضع دولت آمریکا نسبت به نیجریه تعیینکننده بوده است».
انگیزههای عمیقتر؛ نفت، امنیت و یک معامله حسابشده: تحلیلگران معتقدند فشار بر کشورها برای دستاوردهای ژئوپلیتیک، فقط در آفریقا رخ نمیدهد. نوانزه و آدامو به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط آمریکا در ۳ ژانویه ۲۰۲۶ اشاره میکنند؛ کشوری که مانند نیجریه دارای ذخایر عظیم نفتی است. نوانزه گفت: «نیجریه دهها میلیارد بشکه ذخایر نفت دارد و بزرگترین تولیدکننده آفریقاست. راهبرد امنیت ملی آمریکا، تأمین منابع راهبردی از طریق اقدام یکجانبه را در اولویت قرار میدهد»، بنابراین تحرکات اخیر آمریکا درباره نیجریه تا حدی به «اعمال کنترل بر جریانهای انرژی جهانی» مربوط میشود.
کابیر آدامو، مدیر امنیت و اطلاعات بیکن در ابوجا، همکاری نیجریه با آمریکا را «یک معامله حسابشده» توصیف کرد که مزایای امنیتی (از طریق حضور نیروهای آمریکایی و اشتراک اطلاعات) و تقویت روابط دیپلماتیک با یک کشور قدرتمند را به همراه دارد، در عین حال نظارت نیجریه بر عملیات آمریکا را حفظ میکند. نوانزه نیز از دیدگاه تینوبو، همکاری با آمریکا را «یک ضرورت عملیاتی» خواند: «نیروهای امنیتی نیجریه بیش از حد تحت فشار هستند و اطلاعات و قدرت هوایی آمریکا مزایای تاکتیکی در برابر گروههای شبهنظامی ارائه میدهد».
ریسکهای تشدید؛ از ایدئولوژی تا قطبیسازی داخلی: با این حال، تحلیلگران نسبت به پیامدهای حضور نظامی آمریکا هشدار میدهند. دادههای امنیتی SBM Intelligence نشان میدهد از زمان قرار گرفتن نیجریه در فهرست CPC، «افزایشی در حملات» رخ داده است. نوانزه گفت گروههایی مانند داعش استان ساحل (ISSP) و جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (JNIM) وابسته به القاعده «به طور مداوم از روایتهای مداخله خارجی برای جذب نیرو و رادیکالسازی استفاده کردهاند». حملات دسامبر آمریکا «مواد تبلیغاتی در اختیار آنها قرار داده و به آنها اجازه میدهد نارضایتیهای محلی را به عنوان بخشی از یک جنگ جهانی علیه نیروهای غربی قاببندی کنند».
آدامو هشدار داد که حضور آمریکا ممکن است گروههای مسلح را به تشدید حملات ترغیب کند، اما مهمتر از آن، «به دلیل جنجال و تفاوت در حمایت نیجریهایها از حضور آمریکا، میتواند به قطبیشدن بیشتر نیجریه در امتداد خطوط مذهبی و قومی منجر شود». او به «ریسکهای ادراک داخلی» برای ابوجا اشاره کرد و گفت دولتهای قبلی نیجریه در اجازه حضور آمریکا با انتقاد عمومی مواجه شدند و بسیاری اکنون احساس میکنند تینوبو «کشور را به امپریالیسم آمریکا تسلیم کرده است».
کامینگز، با وجود این هشدارها، معتقد است «همترازی بیشتر با آمریکا» تصمیم هوشمندانهتری بود، زیرا نیجریه از نظر تاریخی با گرایشهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و دیاسپورا به غرب نزدیکتر است و در غیاب شرکای جایگزین (مانند بریکس یا اتحادهای جنوب-جنوب)، همکاری و هماهنگی ظاهری با دولت ترامپ بهترین راه برای کاهش این بحران بود. اما نوانزه نگران است که با پذیرش حق ترامپ برای نقض حاکمیت نیجریه، دولت تینوبو کشور را در معرض بحرانهای بیشتری قرار داده باشد: «افزودن ردپای نظامی آمریکا، هرچند محدود، با گسترش دامنه ایدئولوژیک درگیری، ثبات را عمیقتر تهدید میکند. گروهها قبلاً نیز دارای انگیزه بودند؛ اکنون داستان قانعکنندهتری برای گفتن دارند».
انتهای پیام/
