زنگ خطر برای کتابخوانی کودکان؛ آمارها چه میگویند؟
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا؛ یک گزارش جدید نشان میدهد تمرکز شدید مدارس بر سنجش مهارتهای سواد، باعث شده «خواندن برای لذت» در میان کودکان و نوجوانان بریتانیا به حاشیه رانده شود در حالی که آمارها از کاهش قابلتوجه کتابخوانی روزانه در سالهای اخیر حکایت دارد.
بر اساس این مطالعه که با تحلیل دادههای نظرسنجی درباره عادتهای مطالعه کودکان در بریتانیا و با استفاده از اطلاعات موسساتی مانند HarperCollins، NielsenIQ و The Reading Agency انجام شده، تمرکز بیش از حد بر مهارتهای سواد، ناخواسته انگیزه خواندن برای لذت را تضعیف کرده است.
آمارها نشان میدهد میزان مطالعه روزانه برای لذت در میان کودکان ۵ تا ۱۷ ساله از ۳۹ درصد در سال ۲۰۱۲ به ۲۵ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. در همین بازه، سهم کودکانی که بهندرت یا هرگز برای لذت مطالعه نمیکنند، از ۵ درصد به ۱۵ درصد رسیده است.
با این حال، در بازه یکساله اخیر نشانههایی از بهبود دیده میشود. بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، میزان مطالعه روزانه و هفتگی در میان نوجوانان ۱۱ تا ۱۷ سال افزایش یافته است.
در میان پسران ۱۴ تا ۱۷ سال که از نظر پژوهشگران یکی از سختترین گروهها برای ترغیب به مطالعه هستند نسبت کسانی که اصلا کتاب نمیخوانند از ۳۶ درصد به ۳۰ درصد کاهش یافته است.
همچنین نگرش نوجوانان نسبت به کتاب تا حدی تغییر کرده است. تعداد کسانی که فکر میکنند «کتابها جذاب نیستند» کاهش یافته و تمایل به جایگزینی مطالعه با تلویزیون، بازیهای ویدئویی یا اینترنت نیز کمتر شده است.
شبکههای اجتماعی در این میان نقش دوگانهای دارند. از یکسو رقابت شدیدی برای جلب توجه ایجاد میکنند اما از سوی دیگر به کشف کتاب کمک کردهاند. برای مثال، سهم نوجوانانی که از طریق BookTok کتاب پیدا میکنند افزایش یافته و استفاده از یوتیوب برای این منظور نیز بیشتر شده است.
در مقابل، وضعیت کودکان کمسنوسال نگرانکنندهتر است. تنها ۳۲ درصد از کودکان ۵ تا ۱۰ سال بهصورت روزانه برای لذت مطالعه میکنند رقمی که نسبت به سال ۲۰۱۲ (۵۵ درصد) کاهش چشمگیری داشته و در سالهای اخیر نیز تغییری نکرده است. همچنین تعداد کودکانی که بهندرت یا هرگز کتاب نمیخوانند در گروه سنی ۵ تا ۷ سال افزایش یافته است.
پژوهشگران موانعی مانند دشواری در پیدا کردن کتاب مناسب و رقابت صفحهنمایشها را از عوامل اصلی این روند میدانند. آنها تأکید میکنند که کاهش فشار آموزشی و تبدیل مطالعه به یک فعالیت اجتماعی میتواند کودکان را بیشتر به کتاب جذب کند.
این گزارش همچنین بر نقش مهم والدین تأکید دارد. بر اساس یافتهها، کودکانی که هر روز برایشان کتاب خوانده میشود، سه برابر بیشتر احتمال دارد که خودشان نیز بهطور مستقل و روزانه مطالعه کنند. با این حال، بخش قابلتوجهی از کودکان بهطور منظم کتابخوانی شنیداری را تجربه نمیکنند.
جالب اینجاست که با وجود این شرایط، ۷۱ درصد والدین گفتهاند دوست دارند فرزندانشان زمان بیشتری را صرف خواندن کتاب کنند و ۴۱ درصد معتقدند «خواندن برای لذت» امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. با این حال، بسیاری از والدین هنوز مطالعه را بیشتر از زاویه مهارتآموزی میبینند تا لذت. در یک نظرسنجی، ۵۸ درصد از والدین «لذت بردن» را بهعنوان دلیل کتاب خواندن برای فرزندانشان انتخاب نکردهاند. همین موضوع نشان میدهد که تفاوت میان «سوادآموزی» و «خواندن برای لذت» هنوز بهخوبی درک نشده است.
گزارش همچنین به نوعی نگاه «تقدیرگرایانه» در میان برخی والدین اشاره میکند؛ این باور که بعضی کودکان ذاتا به کتاب علاقه دارند و برخی نه. حتی برخی تصور میکنند کتاب خواندن برای کودک ممکن است او را وابسته و کمانگیزه کند.
پژوهشگران تأکید میکنند که کتاب خواندن برای کودکان نباید پس از یادگیری خواندن متوقف شود. این کار همچنان برای ایجاد عادت، لذت و انگیزه ضروری است. پیشنهادهایی مانند خواندن در موقعیتهای مختلف روزمره از پارک و اتوبوس گرفته تا زمان غذا میتواند به شکلگیری این عادت کمک کند.
این گزارش نشان میدهد بحران کتابخوانی کودکان، فقط یک مسئله آموزشی نیست بلکه به نگرش خانوادهها و شیوه مواجهه با مطالعه نیز برمیگردد. اگر «خواندن برای لذت» دوباره جدی گرفته نشود، حتی افزایش مهارتهای سواد هم نمیتواند جای خالی علاقه واقعی به کتاب را پر کند.
انتهای پیام/
