امید تازه برای درمان آرتریت روماتوئید

پژوهش جدیدی نشان می‌دهد یک ترکیب طبیعی استخراج‌شده از گیاهی دارویی سنتی می‌تواند با هدف قرار دادن مسیر‌های متابولیسم چربی در بدن رویکردی متفاوت برای درمان آرتریت روماتوئید ارائه دهد؛ بیماری‌ای که میلیون‌ها نفر در جهان به آن مبتلا هستند و تاکنون عمدتاً با دارو‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی کنترل شده است.

در این مطالعه که نتایج آن در نشریه Engineering منتشر شده محققان ترکیبی به نام او‌باکولاکتون (Obakulactone) را بررسی کردند؛ ماده‌ای طبیعی که از گیاه Phellodendri cortex استخراج می‌شود و در طب سنتی نیز کاربرد داشته است. یافته‌ها نشان می‌دهد این ترکیب می‌تواند با تاثیر بر یک پروتئین کلیدی به نام ACOT۱ که در متابولیسم اسید‌های چرب نقش دارد، روند التهاب را در بدن تغییر دهد.

تغییر رویکرد درمانی از سیستم ایمنی به متابولیسم چربی

برخلاف درمان‌های رایج که عمدتا بر مهار مستقیم سیستم ایمنی تمرکز دارند این پژوهش نشان می‌دهد آرتریت روماتوئید تنها یک بیماری ایمنی نیست بلکه اختلالات متابولیکی به‌ویژه در مسیر‌های مرتبط با چربی‌ها نیز در آن نقش مهمی دارند. بر همین اساس هدف قرار دادن این مسیر‌ها می‌تواند رویکردی دقیق‌تر و ریشه‌ای‌تر برای درمان باشد.

در بخش آزمایشگاهی پژوهشگران این ترکیب را روی موش‌های مبتلا به آرتریت روماتوئید که با استفاده از ماده فروند کامل ادجوانت ایجاد شده بود، بررسی کردند. حیوانات به مدت ۲۱ روز دوز‌های مختلفی از این ترکیب دریافت کردند.

نتایج نشان داد که التهاب و تورم مفاصل به‌طور قابل توجهی کاهش یافت، ساختار غضروف و بافت‌های سینوویال بهبود پیدا کرد و عملکرد اندام‌های مرتبط با سیستم ایمنی مانند تیموس و طحال به وضعیت نزدیک‌تر به حالت طبیعی بازگشت.

این ترکیب همچنین توانست تعادل سلول‌های ایمنی را تغییر دهد. در بافت‌های مفصلی تعداد سلول‌های التهابی کاهش یافت و تعادل میان ماکروفاژ‌های التهابی (M۱) و ضدالتهابی (M۲) به نفع حالت ضدالتهابی تغییر کرد. همچنین تشکیل سلول‌های Th۱۷ که در تشدید التهاب نقش دارند، محدود شد.
در سطح مولکولی نیز کاهش قابل توجهی در شاخص‌های التهابی خون از جمله IL-۱β، IL-۶، IL-۱۷ و TNF-α مشاهده شد. علاوه بر آن نشانگر‌های مرتبط با بیماری مانند RF، CCP-Ab، CRP و MMP-۳ نیز کاهش یافتند؛ به‌ویژه در دوز‌های بالاتر دارو.

تحلیل‌های چندلایه زیستی (Multiomics) نشان داد این ترکیب می‌تواند اختلالات اسید‌های چرب غیراشباع مانند اسید آراشیدونیک، لینولئیک و آلفا-لینولنیک را اصلاح کند؛ مولکول‌هایی که نقش مهمی در تنظیم التهاب دارند.
در آزمایش‌های سلولی نیز مشخص شد این ماده رشد سلول‌های فیبروبلاست سینوویال را مهار کرده مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی را افزایش می‌دهد و تولید پیام‌های التهابی را کاهش می‌دهد.

بررسی‌های دقیق‌تر نشان داد او‌باکولاکتون به‌طور مستقیم به پروتئین ACOT۱ متصل می‌شود و باعث تخریب آن از طریق سیستم یوبیکوئیتین–پروتئازوم می‌گردد. این فرآیند در نهایت موجب کاهش فعالیت آنزیم SCD۱ و اختلال در مسیر‌های سیگنال‌دهی مهمی مانند JAK-STAT و PI۳K-AKT می‌شود؛ مسیر‌هایی که در پیشرفت التهاب و فیبروز نقش کلیدی دارند.

پژوهشگران تاکید می‌کنند که ACOT۱ نقش مرکزی در اثرات ضدالتهابی و تنظیم‌کننده این ترکیب دارد و ارتباط مستقیمی میان متابولیسم اسید‌های چرب و پاسخ‌های ایمنی در آرتریت روماتوئید برقرار می‌کند.

با توجه به اینکه حدود یک درصد از جمعیت جهان به آرتریت روماتوئید مبتلا هستند و درمان‌های فعلی اغلب با محدودیت اثرگذاری و عوارض جانبی همراه‌اند این یافته‌ها می‌تواند مسیر جدیدی برای توسعه درمان‌های هدفمندتر و کم‌عارضه‌تر باز کند؛ درمان‌هایی که به جای سرکوب کامل سیستم ایمنی بر اصلاح ریشه‌های متابولیکی بیماری تمرکز دارند.

انتهای پیام/