مسیر پنهان گسترش پارکینسون در مغز کشف شد

پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه ییل در مطالعه‌ای تازه به سرنخ مهمی درباره نحوه گسترش بیماری پارکینسون در مغز دست یافته‌اند؛ کشفی که می‌تواند مسیر تولید درمان‌های جدید برای کند کردن یا حتی متوقف کردن پیشرفت این بیماری عصبی را هموار کند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد دو پروتئین موجود روی سطح نورون‌ها با نام‌های mGluR۴ و NPDC۱ نقش کلیدی در انتقال پروتئین آسیب‌زای آلفا-سینوکلئین میان سلول‌های مغزی دارند.

به گزارش ساینس دیلی، بیماری پارکینسون یکی از شایع‌ترین اختلالات تحلیل‌برنده عصبی است که در آن سلول‌های عصبی به‌تدریج تخریب و نابود می‌شوند. این بیماری معمولا با علائمی مانند لرزش، کندی حرکت، اختلال تعادل و مشکلات حرکتی شناخته می‌شود. دانشمندان مدت‌هاست می‌دانند تجمع نوع بدشکل و تاخورده پروتئینی به نام آلفا-سینوکلئین در مغز نشانه اصلی بیماری پارکینسون است؛ اما تاکنون دقیقا مشخص نبود این پروتئین چگونه از یک نورون به نورون دیگر منتقل می‌شود و باعث پیشرفت بیماری می‌شود.

اکنون تیم تحقیقاتی دانشگاه ییل در مقاله‌ای که در نشریه علمی Nature Communications منتشر شده اعلام کرده است که دو پروتئین سطح سلول‌های عصبی یعنی mGluR۴ و NPDC۱ احتمالا همان دروازه‌هایی هستند که آلفا-سینوکلئین بدشکل از طریق آنها وارد نورون‌های سالم می‌شود.

استیون استریتمتر، استاد نورولوژی و رئیس دپارتمان علوم اعصاب دانشگاه ییل و نویسنده ارشد این پژوهش می‌گوید: آلفا-سینوکلئین بدشکل شاخص اصلی آسیب‌شناسی بیماری پارکینسون است. اگر بتوانیم بفهمیم این پروتئین چگونه وارد نورون‌ها می‌شود شاید بتوانیم روند پیشرفت بیماری را متوقف یا دست‌کم کند کنیم.

برای بررسی این موضوع پژوهشگران بیش از ۴۴۰۰ گروه سلولی مختلف تولید کردند که هرکدام پروتئین‌های سطحی متفاوتی را بیان می‌کردند. سپس آنها آزمایش کردند که آیا آلفا-سینوکلئین بدشکل می‌تواند به این پروتئین‌ها متصل شود یا نه.

نتایج نشان داد بیشتر پروتئین‌ها هیچ تعاملی با آلفا-سینوکلئین ندارند، اما ۱۶ پروتئین توانایی اتصال به آن را داشتند. در میان آنها دو پروتئین mGluR۴ و NPDC۱ بیش از همه توجه محققان را جلب کردند؛ زیرا این دو در نورون‌های دوپامینی ناحیه سابستانشیا نیگرا مغز وجود دارند؛ همان بخشی که در بیماران پارکینسون به‌شدت آسیب می‌بیند.

دانشمندان دریافتند این دو پروتئین می‌توانند آلفا-سینوکلئین بدشکل را به داخل سلول‌های عصبی منتقل کنند. برای اطمینان بیشتر آنها موش‌هایی را به‌صورت ژنتیکی دستکاری کردند تا عملکرد یکی از این دو پروتئین متوقف شود. سپس پروتئین آلفا-سینوکلئین بدشکل را به مغز این حیوانات وارد کردند.

در موش‌های عادی تجمع گسترده آلفا-سینوکلئین در مغز مشاهده شد و حیوانات علائمی شبیه پارکینسون نشان دادند، اما در موش‌هایی که فاقد عملکرد mGluR۴ یا NPDC۱ بودند این روند به شکل قابل توجهی کاهش یافت. همچنین حذف ژن‌های مربوط به این دو پروتئین در مدل‌های حیوانی پارکینسون، باعث کاهش مرگ‌ومیر و کند شدن پیشرفت علائم بیماری شد.

به گفته پژوهشگران این یافته‌ها نشان می‌دهد mGluR۴ و NPDC۱ به‌صورت مشترک به انتقال آلفا-سینوکلئین میان نورون‌ها کمک می‌کنند و احتمالا یکی از مهم‌ترین مسیر‌های انتشار آسیب عصبی در پارکینسون هستند.

در حال حاضر بیشتر درمان‌های پارکینسون تنها به کنترل علائم بیماری کمک می‌کنند و توانایی متوقف کردن روند تخریب نورون‌ها را ندارند، اما این کشف تازه می‌تواند راه را برای طراحی دارو‌هایی باز کند که مستقیما جلوی انتشار آلفا-سینوکلئین را بگیرند؛ رویکردی که شاید در آینده بتواند روند بیماری را آهسته یا حتی متوقف کند.
اهمیت این موضوع با افزایش جمعیت سالمندان بیشتر هم می‌شود. بر اساس آمار بنیاد پارکینسون آمریکا اکنون حدود ۱.۱ میلیون نفر در ایالات متحده با این بیماری زندگی می‌کنند و هر سال نزدیک به ۹۰ هزار مورد جدید تشخیص داده می‌شود. از آنجا که بیماری‌های عصبی تحلیل‌برنده بیشتر در سنین بالا رخ می‌دهند افزایش جمعیت سالمند جهان می‌تواند شمار مبتلایان را در دهه‌های آینده به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

استریتمتر در پایان تاکید می‌کند: ما با جمعیتی روبه‌پیری روبه‌رو هستیم و پیدا کردن راهی برای جلوگیری از مرگ نورون‌ها یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پزشکی امروز است. اکنون زمان آن رسیده که واقعا راه‌هایی برای کند کردن این روند پیدا کنیم.

انتهای پیام/