داریوش نصیری: نقالی باید هم سنت را حفظ کند و هم با تکنولوژی روز بازآفرینی شود

داریوش نصیری، بازیگر، نویسنده، کارگردان و عضو هیئت داوران بخش نقالی و پرده‌خوانی جشنواره ملی روایت علوی در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا درباره ظرفیت‌های نقالی و پرده‌خوانی برای روایت علوی در قالب هنر معاصر گفت: ما نباید فراموش کنیم که نقالی به عنوان یک تئاتر تک‌نفره وجود دارد. همان‌طور که درباره مونودرام صحبت می‌کنیم، ظرفیت‌هایی که برای این گونه نمایشی قائل هستیم این است که به عنوان یک پدیده و یکی از شاخصه‌های اصلی بازیگری می‌توانیم از آن یاد کنیم؛ همچنان که در حوزه نمایش‌های ایرانی، نقالی از گذشته تاکنون یک شاخص و معیار برای بازیگری بوده است.

وی ادامه داد: در کتاب «نمایش در ایران» بهرام بیضایی آمده که تنها هنری که به عنوان هنر بازیگری از آن یاد کرده، نقالی است؛ به این معنا که نقالی را می‌توان در زمره بازیگری محاسبه کرد. همین نشان می‌دهد که نقل و نقالی چه ظرفیت بالایی دارد که هم قابلیت معاصر‌سازی و هم به‌روز شدن دارد و علاوه بر آن، می‌تواند اتفاقات روز را تحلیل و بررسی کند.

نصیری درباره روایت علوی بیان کرد: ما در این جشنواره درباره روایت‌های علوی صحبت می‌کنیم و نقالی هم ظرفیت‌های بسیار گسترده‌ای دارد. فقط باید علاوه بر معاصر‌سازی، شیوه‌های اجرایی خود نقالی را نیز به دست بیاوریم تا بتوانیم با این فرمول، علاوه بر نقالی در دیگر حوزه‌های نمایشی هم از آن استفاده کنیم.

وی افزود: ما ناگزیریم وقتی در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که در حال پیشرفت است و انواع وسایل ارتباط جمعی در آن استفاده می‌شود، در مواجهه با هنری، چون نقالی نیز از تکنولوژی بهره بگیریم. در انگلستان کمپانی‌های مختلفی وجود دارد که آثار زیادی را بر اساس متون کلاسیک شکسپیر اجرا می‌کنند؛ برخی به شکل مدرن و برخی به شکل کلاسیک. همان‌طور که اجرا‌های مدرن «هملت» در دهه‌های هشتاد و نود به ایران آمد و در کنار آن نسخه‌های کلاسیک هم وجود داشت.

این کارگردان تاکید کرد: من هیچ منافاتی نمی‌بینم که هم بخش سنتی و هم بخش مدرن در نقالی وجود داشته باشد. خودم آثاری از شاهنامه اجرا می‌کنم بنابراین به‌روز‌رسانی بسیار کمک‌کننده است؛ چون ذائقه مخاطب امروز ما، ذائقه نیاکان ما نیست. در گذشته مردم ناچار بودند قصه‌های طولانی را به شکل دیگری دنبال کنند.

عضو هیئت داوران بخش نقالی و پرده‌خوانی جشنواره ملی روایت علوی با اشاره به لزوم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در کنار حفظ ساختار سنتی نقالی و تطبیق آن با نیاز مخاطب امروز عنوان کرد: ظرفیت نقالی این‌گونه است که نقال می‌تواند بر اساس نیاز مخاطب عمل کند. امروز نقال می‌تواند با ویدئو مپ و ویدئو پروژکشن کار کند و در کنار آن سنت را نیز حفظ کند تا مخاطب امروزی خسته نشود. مسئله مهم در زیبایی‌شناسی هنر، لذت و حظ بردن است؛ وقتی مخاطب از یک اثر لذت نمی‌برد، چه ارتباطی میان او و هنر شکل می‌گیرد؟ بنابراین زمانی که این لذت ایجاد شود، پل ارتباطی میان مخاطب و هنرمند شکل می‌گیرد.

وی درباره مهم‌ترین آسیب نقالی امروز گفت: به نظرم مهم‌ترین آسیب، مطالعه نکردن و استفاده نکردن از آگاهی‌ها و میراثی است که پیشینیان برای ما به جا گذاشته‌اند. اگر طومار‌های نقالی در حوزه نقل حماسی و مذهبی را مطالعه نکنیم، چه چیزی در دست خواهیم داشت؟ در تئاتر نیز همین است؛ تئاتری‌ها باید آثار بزرگان را بخوانند، از اکبر رادی، بهرام بیضایی و علیرضا نادری گرفته تا در ادبیات نمایشی جهان، سوفوکل و شکسپیر.

نصیری در پایان درباره نقش خلاقیت اجرایی در جذب مخاطب امروز در نقالی و اهمیت فراتر رفتن از صرفِ دانستن روایت‌های کلاسیک گفت: نکته مهم در نقالی و نمایش‌های ایرانی این است که به نظر می‌رسد مخاطب اصل داستان‌هایی مانند فتح خیبر، رستم و سهراب و... را می‌داند. آنچه تماشاگر را پای کار می‌آورد، نگاه خلاقانه و فراتر از آن، شیوه اجرا است.

انتهای پیام/