توسعه فناوریهای نوظهور با حمایت از کرسیهای پژوهشی
نشست معرفی و بررسی گرنتهای حمایتی بنیاد ملی علم ایران با حضور محمدرضا هرمزینژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران، به میزبانی معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز در تالار مرحوم مصطفوی برگزار شد. در این نشست، برنامههای بنیاد برای حمایت از فعالیتهای پژوهشی پژوهشگران معرفی و تشریح شد.
به گزارش معاونت علمی ریاست جمهوری، بهرام همتینژاد معاون پژوهشی دانشگاه شیراز ضمن قدردانی از حمایتهای بنیاد گفت: رویکرد معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز، تقویت همکاری با بنیاد است و در همین راستا یکی از مدیریتها بهعنوان رابط دانشگاه و بنیاد علم ایران تعیین شده است. او همچنین با اشاره به برنامه ملی جهش، از استقبال مناسب دانشگاهیان شیراز خبر داد و اعلام کرد تاکنون ۱۳۳ طرح از سوی پژوهشگران این دانشگاه به بنیاد ارسال شده است.
هرمزینژاد در ادامه با اشاره به روند حمایت سالانه از پژوهشها گفت: اعتبار مصوب بنیاد در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۸۵۴ میلیارد تومان بوده که نسبت به سالهای گذشته رشد قابلتوجهی داشته است. به گفته وی مأموریت اصلی بنیاد «ظرفیتسازی برای پیشبرد مرزهای دانش و دستیابی به مرجعیت علمی و سرآمدی» است و برای سال ۱۴۰۵ نیز ۲۵۰ میلیارد تومان برای این مأموریت در نظر گرفته شده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران سپس برنامههای حمایتی این نهاد را شامل اعطای کرسی پژوهشی ویژه استادان دارای بالاترین اعتبار علمی، گرنتهای جوان، گرنتهای پژوهشی، حمایت از خوشههای پژوهشی چندتخصصی، حمایت از نمونه محصول بدیع و نوظهور، حرکت در مرزهای دانش جهانی، برنامه جهش و گرنت سرآمدان علمی کشور برشمرد.
وی درباره کرسیهای پژوهشی توضیح داد: در سال ۱۴۰۵، اعطای ۱۰ کرسی پژوهشی با حمایت تا سقف ۷ میلیارد تومان برای هر کرسی پیشبینی شده است. مدت این کرسیها حداکثر ۳سال است و در صورت همکاری با پژوهشگر خارجی، امکان تمدید آن تا ۵ سال وجود دارد. از جمله شرایط نامزدها نیز میتوان به حداقل ۱۰ سال سابقه استادی، اجرای دستکم یک طرح موفق با حمایت بنیاد، کسب حداقل یک عنوان ملی و احراز ۵ مورد از ۷ شرط تعیینشده در شیوهنامه اشاره کرد. به گفته او نامزدهای این کرسیها میتوانند از سوی کارگروههای تخصصی بنیاد، دارندگان کرسیهای پژوهشی، دانشگاهها، استادان برتر کشور و گروههای علمی فرهنگستانها معرفی شوند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه گرنتهای جوان را فرصتی برای نخبگان دانشگاهی دانست و گفت این گرنت به دانشآموختگان ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان بر اساس رتبهبندی تایمز یا کیواس و همچنین فارغالتحصیلان ۱۰ دانشگاه برتر داخلی تعلق میگیرد. متقاضیان باید عضو هیئتعلمی با مرتبه استادیار یا دانشیار، حداکثر ۴۰ سال سن و سابقه استخدامی کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال نداشته باشند. همچنین داشتن ۸ مقاله Q۱، یا ۴ مقاله در ۱۰ درصد برتر WoS، یا ۲ پتنت ثبتشده در آمریکا، اروپا یا ژاپن از دیگر شرایط آن است. در سال ۱۴۰۵، ۱۰ گرنت جوان برای مدت دو سال اعطا خواهد شد.
هرمزینژاد همچنین گرنتهای پژوهشی را در قالب چند بخش معرفی کرد؛ از جمله گرنت همافزایی برای استادان تمام با هدف شبکهسازی، گرنت پیشتازان برای برگزیدگان جشنوارههای معتبر علمی، گرنت چالش برای دانشیاران دارای نوآوری منجر به محصول یا مرتبط با صنعت، گرنت بنیان برای توسعه کیفی پژوهشهای بنیادین در علوم پایه و علوم بالینی و گرنت میثاق برای توسعه کیفی پژوهشهای بنیادین در علوم انسانی. به گفته وی در سال ۱۴۰۵، ۱۰ گرنت پژوهشی با مدت دو سال و قابلیت تمدید تا سه سال اعطا میشود.
وی همچنین از حمایت از نمونه محصول بدیع و نوظهور خبر داد و گفت این حمایت بهصورت دوساله به فناوران دانشگاهی عضو هیئتعلمی اختصاص مییابد؛ مشروط بر اینکه متقاضیان دستکم یکی از این دو شرط را داشته باشند: ثبت دو اختراع خارجی معتبر یا داشتن یک اختراع خارجی معتبر همراه با سابقه تجاریسازی محصول یا دانش فنی. این حمایت برای محصولاتی تعریف شده که یا در جهان وجود ندارند یا در مرحله پژوهشی قرار دارند و سطح پشتیبانی از توسعه نمونه اولیه تا دستیابی به آمادگی فناوری در سطوح ۴ تا ۶ را پوشش میدهد. در سال ۱۴۰۵ نیز حمایت از ۵ طرح پژوهشی در این بخش پیشبینی شده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به سیاست توسعه هدفمند علوم پیشران و راهبردی در چارچوب بند «پ» ماده ۹۷ برنامه هفتم توسعه، حوزههایی مانند زیستفناوری، کوانتوم، هوش مصنوعی، مواد و ساخت پیشرفته، نانو، میکروالکترونیک، اپتیک و لیزر، علوم شناختی، اقتصاد دریامحور، امنیت غذایی و تجهیزات پیشرفته صنعتی را از اولویتهای اصلی برشمرد. وی تصریح کرد: در سال ۱۴۰۵، بنیاد ملی علم ایران از ۵ تا ۱۰ طرح در هر یک از این حوزهها حمایت خواهد کرد و همچنین ۵۰ رساله ی پیشرو با محوریت موضوعات پیشران، مورد حمایت ویژه قرار میگیرند.
هرمزینژاد در بخش دیگری از سخنان خود به دیپلماسی علمی و همکاریهای بینالمللی بنیاد ملی علم ایران اشاره کرد و از برنامههای مشترک با مؤسسه بینالمللی تحلیل سامانههای کاربردی (IIASA) در اتریش خبر داد. بر اساس این برنامه، سالانه از حضور ۳ ماهه دانشجویان ی در برنامه تابستانی دانشمندان جوان، ۳ پژوهشگر پسای برای حضور ۶ ماهه و نیز ۵ فرصت مطالعاتی برای استادان به مدت ۶ ماه حمایت میشود و هزینههای رفتوآمد و اقامت آنان نیز پوشش داده خواهد شد.
او همچنین از همکاریهای بنیاد با آکادمی علوم چین (CAS)، بنیاد ملی علوم طبیعی چین (NSFC)، بنیاد علم روسیه (RSF)، آژانس توسعه نوآورانه ازبکستان، آفریقای جنوبی، بلاروس، اندونزی، اتحادیه آپورا و کارگروه علم، فناوری و نوآوری کشورهای بریکس سخن گفت و افزود: در سال ۱۴۰۵، برای هر همکاری مشترک، حمایت تا سقف ۵ میلیارد تومان و پشتیبانی از ۵ تا ۱۰ طرح در نظر گرفته شده است. او همچنین از اجرای فراخوان متداول (Regular) بریکس ۱۴۰۵ و فراخوان مشارکت در پروژههای علمی پرچمدار (Flagship) بریکس ۱۴۰۵ در چارچوب این همکاریها خبر داد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه با تشریح برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری حل مسئله (مهر) گفت: در قالب این برنامه، حمایت از ۴ مهر در اولویتهای ملی، ۴۰۰ طرح برنامهمحور دانشگاهها، ۱۰ طرح پژوهشی عمیق برای انتقال نیازهای شرکتهای دانشبنیان پیشرو به دانشگاهها و همچنین حمایت کلان از مراکز علمی پیشران با اعتبار مصوب ۵۱۴ میلیارد تومان در دستور کار قرار دارد.
هرمزینژاد همچنین از برنامه بنیاد برای ترویج علم و ارتقای ارزشمندی علم در جامعه خبر داد و گفت: در این راستا، رویداد «شب علم» با هدف سادهسازی زبان علم برای عموم برگزار میشود. همچنین حمایت از تدوین چکیدههای ترویجی و طراحی برنامههای ترویج علم دانشگاهی نیز دنبال خواهد شد. او افزود: در سال ۱۴۰۵، از ۱۰ رویداد شب علم با اعتبار یک میلیارد تومان برای هر رویداد حمایت میشود. این برنامه با مشارکت دانشمندان و مروجان علم طراحی میشود و بخشهایی مانند علمی، آموزشی، فرهنگی، هنری، کودک و نوجوان، ورزش و سلامت، جشنواره غذای سالم و نمایشگاه را دربر میگیرد. دانشگاهها و مؤسسات علمیپژوهشی نیز میتوانند طرح خود را از طریق یکی از اعضای هیئتعلمی مرکز بهعنوان نماینده ارسال کنند.
وی در ادامه با اشاره به حمایتهای بنیاد در استانهای مختلف از ۱۰ استان دارای بیشترین میزان حمایت و ۱۵ مؤسسه با بالاترین حمایت مصوب در سال ۱۴۰۴ نام برد و افزود: از مجموع طرحهای مصوب، ۳۲ درصد متعلق به زنان و ۶۸ درصد مربوط به مردان بوده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران سپس به تشریح فراخوانهای سال ۱۴۰۵ پرداخت و گفت: در مجموع ۴۶ فراخوان در چهار فصل سال منتشر میشود که شامل ۱۲ فراخوان در بهار، ۱۶ فراخوان در تابستان، ۱۵ فراخوان در پاییز و ۳ فراخوان در زمستان است. این فراخوانها طیفی از موضوعات را دربر میگیرد؛ از جمله تحقیقات کاربردی هوش مصنوعی در پزشکی، برنامه جامع علوم دینی و معارف اسلامی، تدریس کوانتوم، پژوهشهای نانو و میکرو، همکاری با آکادمی علوم چین، همکاری با IIASA، تدریس حوزههای شناختی، همکاری با آژانس توسعه نوآورانه ازبکستان، پسای مشترک با IIASA، علوم شناختی و اعصاب، تدریس کاربردی هوش مصنوعی، محصولات گلخانهای و شیلات، توسعه علوم تجهیزات پیشرفته صنعتی، پسای پژوهشهای بنیادین، زیستفناوری پزشکی و همکاریهای مشترک با اندونزی و بلاروس.
او در بخش دیگری از سخنانش جمعبندی برنامههای سال ۱۴۰۵ را ارائه کرد و گفت: در این سال حمایت از ۵۰ پژوهش در حوزه هوش مصنوعی، ۱۵ پژوهش در انقلاب زیستی، ۲۵ پژوهش در علوم و فناوری کوانتوم، ۵ پژوهش در فناوریهای نوین مواد پیشرفته، ۵ پژوهش در اپتیک و لیزر و ۳۵ پژوهش در علوم عصبی-شناختی انجام خواهد شد.
به گفته او همچنین ۵۰ رساله در موضوعات پیشرو، ۱۰ کرسی پژوهشی، ۸۰ گرنت سرآمدان علمی، ۲۰ گرنت جوان-پژوهشی ۵ تا ۷ خوشه پژوهشی چندتخصصی در علوم پایه، ۴ تا ۵ خوشه پژوهشی چندتخصصی در علوم انسانی، ۵ طرح نمونه محصول بدیع و ۵ طرح حرکت در مرز دانش جهانی نیز در دستور کار بنیاد قرار دارد.
وی با اشاره به برنامههای ترویج علم، از حمایت از ۱۰ رویداد شب علم و نیز ۳۰ طرح پژوهشی برای تبیین شیوههای مؤثر ترویج علم خبر داد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در بخش پایانی سخنانش به عملکرد این بنیاد در حمایت از پژوهشگران دانشگاه شیراز اشاره کرد و گفت: این دانشگاه تاکنون ۸۷۷ پیشنهاد دریافت کرده که از میان آنها ۳۸۰ طرح به تصویب رسیده و نرخ پذیرش ۴۳.۳ درصد ثبت شده است. او افزود: در سال ۱۴۰۴ نیز ۱۵۳ طرح دریافت و ۶۳ طرح مصوب برای پژوهشگران دانشگاه شیراز ثبت شده که نسبت به سالهای گذشته رشد قابل توجهی نشان میدهد.
هرمزینژاد با تفکیک طرحهای مصوب دانشگاه شیراز به قالبهای مختلف گفت: ۴۹ درصد مربوط به طرحهای پژوهشی، ۳۲ درصد پسای، ۱۳ درصد رسالههای ی، ۳ درصد گرنتهای پژوهشی و ۱ درصد نیز مربوط به طرحهای بینالملل، همایش و پایاننامه دانشجویی بوده است. او درباره ترکیب سنی پژوهشگران نیز توضیح داد: ۷۱.۱ درصد از پژوهشگران و ۷۴.۲ درصد از طرحها مربوط به افراد بالای ۴۰ سال و ۲۸.۹ درصد از پژوهشگران و ۲۵.۸ درصد از طرحها متعلق به افراد زیر ۴۰ سال بوده است.
به گفته رئیس بنیاد ملی علم ایران، در حال حاضر از مجموع طرحهای دانشگاه شیراز ۱۱ طرح در مرحله غربالگری، ۱۳ طرح در داوری، ۹ طرح در انتظار قرارداد، ۱۷۰ طرح در حال اجرا، ۲۳ طرح متوقفشده و ۱۶۰ طرح خاتمهیافته قرار دارد.
در پایان این نشست نیز مسئولان و اعضای هیئتعلمی دانشگاه شیراز دیدگاهها، پرسشها و پیشنهادهای خود را مطرح کردند.
انتهای پیام/
