میراث علمی رهبر شهید؛ از نانو تا هوش مصنوعی
در روزهایی که ایران برای وداع با رهبر شهید انقلاب اسلامی عزادار است مسئولان علمی، استادان دانشگاه و مدیران حوزه فناوری از نقش راهبردی ایشان در شکلگیری جهش علمی کشور طی سه دهه گذشته سخن میگویند.
به گزارش برنا، از تاسیس نهادهای کلیدی و حمایت از نخبگان تا توسعه شرکتهای دانشبنیان و فناوریهای راهبردی بسیاری از دستاوردهای امروز علم و فناوری کشور حاصل سیاستگذاریها و حمایتهای مستمر ایشان عنوان میشود.
در این گزارش برخی از مهمترین روایتها و دیدگاههای مسئولان، دانشگاهیان و فعالان حوزه علم و فناوری درباره نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی در پیشرفت علمی و فناوری کشور را مرور میکنیم.
حضور مستمر نه مناسبتی
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور در مراسم دومین آیین گرامیداشت امین ایران که ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد گفت: «هر سال در حدود ۱۱ مهرماه جلسه نخبگان با حضور رهبر انقلاب برگزار میشد. نمایشگاه فناوران نیز معمولا در بهمن یا اسفند برگزار میشد و نشست با دانشجویان و اساتید دانشگاه جزو برنامههای ثابت ایشان بود.»
افشین از آخرین دیدار نخبگان روایت کرد: «همزمان با شهادت سیدحسن نصرالله تصور میشد برنامه به تعویق بیفتد، اما رهبر شهید تاکید کردند که این نشست باید در زمان مقرر برگزار شود. ایشان فرمودند که عزادارند و این حادثه برایشان بسیار سنگین است، اما صلاح ندانستند برنامه نخبگان به تعویق بیفتد.»
حسینعلی اخلاقیامیری، رئیس دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد نیز در نشست علم و فناوری در اندیشه رهبر شهید که ۲۰ خرداد در این دانشگاه برگزار شد گفت: «ایشان سالانه دو بار جلسات منظم با نخبگان داشتند و ساعتها به سخنان تمامی آنها گوش فرا میدادند.»
هدفگذاری مستقیم برای نانو
سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی ریاستجمهوری در مراسم امین ایران جزئیات یک جلسه کلیدی با رهبر شهید را تشریح کرد.
به گفته سرکار وقتی برنامهریزان اعلام کردند هدفشان رسیدن به یک درصد سهم جهانی تولید علم در حوزه نانو است رهبر شهید پرسیدند: «چرا یک درصد و چرا کمتر یا بیشتر نه؟» پس از توضیح اینکه ایران حدود یک درصد جمعیت جهان را دارد ایشان هدف را به دو درصد افزایش دادند.
سرکار گفت: «رهبری گفتند ایران کشوری بزرگ با جوانان بسیار بااستعداد است و روی توانمندی جوانان کمتر از حد واقعی حساب شده است.» بودجه ستاد نانو نیز بر همین اساس تعیین شد؛ ایشان در همان جلسه دستور دادند بودجه ستاد نانو در آن سال حدود ۱۵۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شود که با نرخ دلار آن زمان معادل حدود ۱۵۰ میلیون دلار بود.
سرکار با تاکید گفت: «خدا را شاهد میگیرم که تمام این مسیر دقیقا بر اساس همان هدفگذاریها طی شد.» ایران امروز در تولید علمی حوزه نانو به حدود ۵.۸ درصد سهم جهانی رسیده و از بسیاری کشورهای اروپایی، ژاپن و کره جنوبی پیشی گرفته است.
ساختار نه مصداق پراکنده
مهدی بادپا، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در نشست خردادماه گفت: «رهبر شهید در عرصه علم و فناوری به دنبال ساختارسازی بودند و برخوردشان با مسائل علمی کشور صرفا بر پایه مصادیق پراکنده یا رویکردی گزینشی نبود.»
اخلاقیامیری در همین نشست افزود: «ایجاد معاونت علمی، بنیاد ملی نخبگان و توسعه شرکتهای دانشبنیان با نظر ایشان صورت گرفت. بسیاری از تغییرات مثبت در آییننامههای وزارت علوم حاصل تأکیدات ایشان است.»
سید محمودرضا سجادی، رئیس پیشین مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاستجمهوری از جمله معروف رهبر شهید در سخنرانی نوروز ۱۳۹۰ در حرم رضوی یاد کرد: «اگر زنجیره تولید دانش، تبدیل دانش به فناوری، تولید محصول و در نهایت تجاریسازی علم تکمیل شود، مسیر تولید علم به تولید ثروت ملی کشور منتهی خواهد شد.»
حمایت از تولید داخلی در عمل
اخلاقیامیری با اشاره به خاطرهای از سردار حاجیزاده نیز میگوید: «رهبر شهید که در دوران دفاع مقدس رئیسجمهور بودند بهجای واردات موشک از تولید داخلی آن حمایت کردند. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز با خرید موشک از شوروی سابق که قیمت ارزانتری داشت، مخالفت کردند.»
او افزود: «ثمره اعتقاد راسخ ایشان به جوانان نخبه را امروز در صنایع دفاعی کشور مشاهده میکنیم. ایشان در ایام همهگیری کرونا، واکسنی را که جوانان ایرانی ساخته بودند در برابر دوربینها تزریق کردند.»
شهرام لک، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان نیز در این باره گفت: «بومیسازی علم و فناوری توصیه همیشگی و بنیادین رهبر شهید انقلاب اسلامی بود که امروز ما را در جایگاهی قرار داده که قادر به ایستادگی هستیم.»
المپیادیها نخستین دیدار پس از جنگ
سیدرضا حسینی، رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان در گفتوگو با برنا گفت: «نخستین دیدار عمومی رهبر شهید پس از جنگ ۱۲ روزه و در ایام ماه رمضان با مدالآوران المپیادهای علمی و ورزشی برگزار شد.»
حسینی افزود: «حتی در مقاطعی که دیدارهای عمومی ایشان محدود شده بود برای مدالآوران المپیادهای علمی دیدارهای اختصاصی برگزار میشد. ارتباط ایشان با نخبگان صرفا در قالب تشریفات اداری نبود؛ بسیاری از نامهها و درخواستهای باشگاه مستقیما به محضر ایشان ارسال میشد و پاسخهای لازم بدون واسطه دریافت میشد.»
به گفته حسینی بخشی از سهمیه ورود مدالآوران المپیادها به دانشگاهها با پیگیری مستقیم رهبر شهید در سال ۱۳۸۳ محقق شد. ایشان همچنین به مسئولان توصیه میکردند: «مدالآوران المپیادها ستاره هستند؛ وظیفه مسئولان این است که زمینه رشد آنان را فراهم کنند تا به خورشید تبدیل شوند.»
کامپیوتر در حوزه از همان سال اول
حجتالاسلام محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور از تأسیس این مرکز در سال ۱۳۶۸ (نخستین سال رهبری آیتالله خامنهای) روایت کرد. گروهی از طلاب و دانشجویان نتایج اولیه استفاده از کامپیوتر در پردازش متون حدیثی را نزد ایشان بردند.
بهرامی گفت: «رهبری در همان جلسه اول دستور دادند برنامهای برای تاسیس یک مرکز تدوین شود. چند هفته بعد وقتی طرح را آوردیم، فرمودند: این کار بسیار مهم است و هر روز تاخیر در این مسیر موجب خسارت خواهد شد.»
بهرامی همچنین از تاکید ایشان بر هوش مصنوعی بهعنوان محور راهبردی گفت: «رهبری هشدار میدادند که هرگونه تاخیر در این زمینه به تکرار تجربه عقبماندگی علمی در عصر صنعتی شدن منجر خواهد شد.»
وزیر علوم: وامدار نگاه راهبردی ایشانیم
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در یادداشتی پس از شهادت رهبر معظم انقلاب نوشت: «جامعه دانشگاهی کشور همیشه خود را وامدار نگاه راهبردی و تاکیدات مستمر ایشان بر مرجعیت علمی، نهضت تولید علم، جهاد علمی و حرکت در مرزهای دانش میداند.»
محمد اسحاقی، معاون پژوهشی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای نیز در مراسم امین ایران گفت: «امروز جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از حوزههای راهبردی جزو کشورهای پیشرو محسوب میشود و توانسته در شرایط سخت تحریم به دستاوردهای مهمی دست یابد.»
اسحاقی سه افق ترسیمشده در منظومه فکری رهبر شهید را اینگونه برشمرد: «نخست حل مسائل جاری کشور در کوتاهمدت، دوم دستیابی به مرجعیت علمی در میانمدت، و سوم حرکت به سمت شکلگیری تمدن نوین اسلامیایرانی در افق بلندمدت.»
مرور روایتهای مسئولان، استادان دانشگاه و مدیران حوزه علم و فناوری نشان میدهد که بسیاری از آنان بخش قابلتوجهی از پیشرفتهای علمی و فناوری ایران در دهههای اخیر را حاصل نگاه راهبردی، حمایت مستمر از نخبگان و تاکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر توسعه علم و فناوری میدانند. از شکلگیری نهادهای علمی و توسعه شرکتهای دانشبنیان تا پیشرفت در فناوریهای راهبردی این رویکرد بهعنوان یکی از مهمترین میراثهای علمی کشور یاد میشود؛ میراثی که استمرار آن به باور صاحبنظران میتواند مسیر رشد و مرجعیت علمی ایران را در سالهای آینده نیز هموار کند.
انتهای پیام/
