هرگونه توافق ایران و عمان به میزان پایبندی آمریکا وابسته است

مرتضی مکی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با برنا درباره توافق احتمالی ایران و عمان اظهار کرد: یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای جنگ تحمیلی دوم، موضوع کنترل و نظارت ایران بر تنگه هرمز است. جمهوری اسلامی ایران همواره به دولت‌های آمریکا اعلام کرده است که هرگونه اقدام علیه جمهوری اسلامی می‌تواند به بسته شدن تنگه هرمز منجر شود و در این خصوص نیز بحث‌ها و تحلیل‌های بسیاری در محافل سیاسی و اندیشکده‌های معتبر صورت گرفته است.

وی افزود: برخی معتقد بودند ایران از توانایی لازم برای بستن تنگه هرمز برخوردار نیست و از سوی دیگر، ایران به دلیل اینکه خود بزرگ‌ترین ذی‌نفع استفاده از این تنگه است، دلیلی برای بستن آن ندارد. با این حال، جنگ تحمیلی بسیاری از معادلات را تغییر داد. یکی از مهم‌ترین این معادلات، موضوع کنترل و نظارت ایران بر تنگه هرمز بود که در همان روزهای نخست بسته شدن این تنگه محقق شد؛ رویدادی که نه آمریکایی‌ها و نه هیچ‌یک از کشورهای منطقه تصور نمی‌کردند ایران چنین واکنشی به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی نشان دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: پس از این دستاورد بزرگ، آمریکایی‌ها به روش‌های مختلف تلاش کردند بازگشایی تنگه هرمز را به عنوان هدف غایی خود دنبال کنند. آنها حتی اقدام به محاصره دریایی کردند و در تلاش بودند از طریق تفاهم‌نامه‌ها و راهکارهای مختلف، مسیری برای تضعیف موقعیت ایران در تنگه هرمز پیدا کنند.

مکی گفت: جمهوری اسلامی ایران با توجه به تلاش آمریکایی‌ها برای ایجاد کریدور در سواحل عمان به منظور ایجاد نوعی نظارت و کنترل بر تنگه هرمز، واکنش نشان داد و برخوردهای شدیدی میان ایران و آمریکا شکل گرفت. با توجه به حجم موشک‌بارانی که ایران علیه پایگاه‌های آمریکا انجام داد، آمریکایی‌ها بار دیگر به میز مذاکره بازگشتند.

وی گفت: اکنون نیز مذاکرات بسیار پیچیده‌ای میان ایران و عمان  در جریان است. هرچند ما می‌گوییم این مذاکرات ارتباطی با موضوع باز کردن تنگه هرمز ندارد و موضع بازگشایی تنگه نیز به تعهدات ایران در تفاهم‌نامه اسلام آباد مرتبط است، اما هرگونه توافق میان ایران و عمان، قطعاً به ضمانت اجرایی آمریکا نیز وابسته خواهد بود و باید دید آمریکایی‌ها تا چه اندازه به توافق صورت‌گرفته میان ایران و عمان پایبند خواهند بود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: آمریکایی‌ها تاکنون تلاش کرده‌اند موضوع ایجاد ترتیباتی فراتر از این مسئله را مطرح کنند که ایران به‌شدت با آن مخالفت کرده و عملاً موضوع ایجاد ارتباط برای تردد شناورها میان ایران و عمان را محدود دانسته است. آمریکایی‌ها نیز تا حدودی این موضوع را پذیرفته‌اند و مدعی هستند که گفت‌وگوهایی میان ایران و آمریکا وجود دارد.

مکی تصریح کرد: برداشتی که از این گفت‌وگوها وجود دارد، این است که مذاکرات تا حدودی می‌تواند سرنوشت تردد در تنگه هرمز و میزان پایبندی آمریکایی‌ها به توافق را مشخص کند. گمانه‌زنی‌ها نشان می‌دهد طرفین به توافق نزدیک‌تر شده‌اند و پذیرش آمریکا برای بازگشت به تفاهم‌نامه نیز بیشتر شده است، اما همچنان برخی مسائل باقی مانده و آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند با استفاده از اهرم تهدید و عملیات نظامی، خواسته‌های خود را پیش ببرند.

وی افزود: این معادله بسیار پیچیده است و با توجه به محدودیت‌هایی که در روزهای اخیر درباره توانایی آمریکا برای تأمین سلاح مطرح شده، موضوعات موجود می‌تواند چالش‌های بسیاری برای دولت ایران ایجاد کند.

مکی با اشاره به استفاده آمریکا از استراتژی «ابهام راهبردی» یا ایجاد «تله فرعی» در بازه زمانی کنونی گفت: رفت‌وبرگشت‌هایی که در حملات میان طرفین وجود دارد، نشان می‌دهد که هر دو طرف به دنبال کاهش شدت جنگ و مدیریت تنش هستند. آمریکایی‌ها با توجه به رقابت‌های نزدیک انتخاباتی و محدودیت‌های سیاسی داخلی در خصوص جنگ با ایران، در شرایطی قرار گرفته‌اند که به نظر می‌رسد از تعلل و ایجاد ابهام درباره توافق با ایران استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: آمریکایی‌ها تصور می‌کنند با ایجاد شرایط «نه جنگ و نه صلح» می‌توانند فشار بیشتری بر ایران وارد کنند و زمان بیشتری برای خود بخرند تا از این طریق حداقل بخشی از خواسته‌های خود در خصوص اختلافات با ایران را محقق کنند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تأکید کرد: شرایط اجتماعی در این زمینه بسیار تعیین‌کننده است. با توجه به محدودیت‌هایی که در صادرات نفت ایجاد شده و مشکلات اقتصادی موجود در تأمین هزینه‌های جاری و عمرانی کشور، آمریکایی‌ها امیدوارند این فشارها موجب شود ایران تمایل بیشتری برای توافق با آمریکا نشان دهد.

مکی در پایان خاطرنشان کرد: ابهامی که در خصوص چشم‌انداز توافق و صلح میان ایران و آمریکا وجود دارد، می‌تواند از یک سو برای آمریکایی‌ها زمان بخرد تا از این طریق بتوانند ائتلافی منطقه‌ای علیه ایران ایجاد کنند و از سوی دیگر، به آنها اجازه دهد فشارهای داخلی واردشده به کاخ سفید در خصوص وضعیت پیچیده جنگ در منطقه را کنترل کرده و از شدت آن بکاهند.

انتهای پیام/