مصرف بیشتر ویتامین D لزوما به معنای سلامت بیشتر نیست

به گزارش گروه اجتماعی برنا، راضیه ثابت، متخصص شیمی دارویی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به نقش ویتامین D۳ یا کوله‌کلسیفرول در سلامت بدن اظهار کرد: این ویتامین در جذب کلسیم و فسفر، حفظ سلامت استخوان‌ها و عملکرد طبیعی عضلات نقش مهمی دارد؛ با این حال، برخلاف تصور رایج، مصرف مکمل آن برای همه افراد ضروری نیست و میزان نیاز به آن به عواملی مانند سن، رژیم غذایی، شرایط پزشکی و احتمال کمبود بستگی دارد.

وی افزود: کمبود شدید و طولانی‌مدت ویتامین D می‌تواند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و موجب ضعف عضلانی شود، اما علائمی مانند خستگی و درد عضلانی به‌تنهایی نمی‌توانند نشانه قطعی کمبود این ویتامین باشند.

دوز مناسب ویتامین D چقدر است؟

این متخصص شیمی دارویی با اشاره به مقادیر توصیه‌شده روزانه ویتامین D گفت: بر اساس مقادیر مرجع تغذیه‌ای، دریافت روزانه ۶۰۰ واحد بین‌المللی برای بزرگسالان ۱۹ تا ۷۰ سال و ۸۰۰ واحد برای افراد بالای ۷۰ سال توصیه می‌شود. البته این مقادیر مربوط به افراد سالم است و با دوز‌های درمانی مورد استفاده برای افراد مبتلا به کمبود ویتامین D تفاوت دارد.

ثابت با هشدار درباره مصرف خودسرانه فرآورده‌های دوزبالا تصریح کرد: کپسول‌های ۵۰ هزار واحدی ویتامین D نباید بدون تجویز پزشک و به‌صورت روزانه مصرف شوند؛ چراکه مقدار و فاصله زمانی مصرف این فرآورده‌ها باید متناسب با شرایط فرد و بر اساس برنامه درمانی تعیین شود.

بهترین زمان مصرف ویتامین D۳

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه ویتامین D محلول در چربی است، توضیح داد: مصرف این مکمل همراه غذا، به‌ویژه وعده‌ای که حاوی مقداری چربی باشد، می‌تواند به جذب بهتر آن کمک کند.

وی همچنین بر ضرورت توجه به مقدار ماده مؤثره در فرآورده‌های مختلف تأکید کرد و گفت: هنگام مصرف قطره‌های ویتامین D باید به غلظت و میزان ویتامین موجود در هر قطره توجه داشت. همچنین در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف، نباید مقدار نوبت بعدی را دو برابر کرد.

ثابت ادامه داد: بررسی ترکیبات مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌های کلسیم نیز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه ممکن است فرد بدون اطلاع از وجود ویتامین D در چند فرآورده مختلف، این ویتامین را به‌صورت تکراری دریافت کند و در معرض مصرف بیش‌ازحد قرار بگیرد.

تداخل ویتامین D با برخی دارو‌ها

این متخصص شیمی دارویی با اشاره به احتمال تداخل ویتامین D۳ با برخی دارو‌ها اظهار کرد: مصرف هم‌زمان این ویتامین با دارو‌های ادرارآور تیازیدی مانند هیدروکلروتیازید ممکن است احتمال افزایش کلسیم خون را بیشتر کند. همچنین داروی اورلیستات می‌تواند جذب ویتامین D را کاهش دهد و برخی دارو‌های ضدتشنج مانند فنی‌توئین و فنوباربیتال نیز بر متابولیسم این ویتامین اثر می‌گذارند.

وی افزود: مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئید‌ها مانند پردنیزولون نیز می‌تواند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، دریافت بیش‌ازحد هم‌زمان کلسیم و ویتامین D ممکن است خطر افزایش کلسیم خون و بروز مشکلات کلیوی را افزایش دهد.

ثابت تأکید کرد: افرادی که به‌طور منظم دارو یا مکمل مصرف می‌کنند، لازم است پیش از شروع مصرف ویتامین D یا تغییر مقدار آن، با پزشک یا داروساز مشورت کنند تا احتمال تداخلات دارویی و دریافت بیش‌ازحد این ویتامین بررسی شود.

مصرف بیش‌ازحد ویتامین D چه عوارضی دارد؟

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با هشدار درباره پیامد‌های مصرف طولانی‌مدت مقادیر بالای ویتامین D۳ گفت: دریافت بیش‌ازحد این ویتامین می‌تواند موجب هیپرکلسمی یا افزایش کلسیم خون شود.

وی با اشاره به علائم این عارضه افزود: تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، یبوست، درد شکم، تشنگی شدید، افزایش دفعات ادرار، ضعف عضلانی و خستگی از جمله نشانه‌های افزایش کلسیم خون هستند. در موارد شدید نیز احتمال آسیب کلیوی و بروز اختلالات قلبی وجود دارد.

ثابت با اشاره به اینکه حد بالای قابل‌تحمل دریافت روزانه ویتامین D برای بیشتر بزرگسالان سالم چهار هزار واحد بین‌المللی است، خاطرنشان کرد: این مقدار به معنای دوز درمانی یا هدف مصرف روزانه نیست. در برخی شرایط پزشکی ممکن است پزشک برای مدت مشخصی مقادیر بالاتری را تجویز کند، اما مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت دوز‌های بالا می‌تواند خطرآفرین باشد.

آیا همه افراد به آزمایش ویتامین D نیاز دارند؟

این متخصص شیمی دارویی با تأکید بر اینکه انجام آزمایش ویتامین D برای تمام افراد ضرورت ندارد، اظهار کرد: در شرایطی مانند احتمال بالای کمبود، اختلالات جذب و برخی بیماری‌های استخوانی یا کلیوی، پزشک ممکن است آزمایش ۲۵-هیدروکسی ویتامین D را درخواست کند.

وی ادامه داد: ضرورت تکرار آزمایش نیز باید بر اساس شرایط بالینی فرد و برنامه درمانی تعیین شود و انجام آزمایش‌های مکرر بدون ضرورت پزشکی توصیه نمی‌شود.

ثابت در پایان با تأکید بر اهمیت مصرف آگاهانه مکمل‌ها گفت: ویتامین D برای سلامت بدن ضروری است، اما مصرف بیشتر آن لزوماً به معنای سلامت بیشتر نیست و انتخاب دوز متناسب با نیاز هر فرد، اصل اساسی در استفاده ایمن از این مکمل به شمار می‌رود.

وی همچنین نقش داروساز را در پیشگیری از خطا‌های مصرف مکمل‌ها مهم دانست و افزود: بررسی دوز مصرفی، شناسایی ترکیبات تکراری در مکمل‌ها، ارزیابی تداخلات دارویی و آگاهی‌بخشی درباره تفاوت فرآورده‌های روزانه و دوزبالا از جمله اقداماتی است که می‌تواند به مصرف ایمن ویتامین D کمک کند.

انتهای پیام/