ضرورت راه‌اندازی نظام ثبت اطلاعات بیماران سوختگی و افزایش پوشش بیمه‌ای خدمات درمانی
به گزارش برنا، سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در مراسم هفته جهانی سوختگی که صبح امروز (۱۱ آبان‌ماه) با حضور جمعی از مسئولان وزارت بهداشت و فعالان حوزه سلامت برگزار شد، با اشاره به ابعاد گسترده حوادث سوختگی در کشور گفت: بر اساس آمار‌های موجود، سالانه حدود ۳۰۰ هزار مورد سوختگی در کشور رخ می‌دهد که حدود ۱۰ درصد این افراد نیازمند بستری هستند و از میان بیماران بستری نیز حدود ۱۰ درصد جان خود را از دست می‌دهند؛ آماری که نشان‌دهنده مرگ سالانه حدود سه هزار نفر بر اثر سوختگی است.
وی با بیان اینکه حمایت‌های بیمه‌ای از بیماران سوختگی در زمان بستری وضعیت مناسب‌تری دارد، افزود: یکی از چالش‌های جدی این حوزه، ضعف حمایت‌های درمانی، روانی و اجتماعی از بیماران پس از ترخیص از بیمارستان است. این بیماران در بسیاری از موارد به مراقبت‌های طولانی‌مدت نیاز دارند و باید برای تأمین هزینه‌های درمان، توانبخشی و خدمات مورد نیاز آنان برنامه‌ریزی شود.
معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت قرار گرفتن تجهیزات و اقلام ضروری بیماران سوختگی در فهرست تعهدات بیمه‌ای اظهار کرد: استفاده از لباس‌های مخصوص بیماران سوختگی می‌تواند هزینه‌های ناشی از عوارض و درمان این بیماران را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. بر همین اساس، پیگیری افزایش پوشش بیمه‌ای این تجهیزات و خدمات در دستور کار قرار دارد.
رضوی یکی دیگر از چالش‌های حوزه سوختگی را کمبود نیروی انسانی توانمند و تمرکز بیش از اندازه خدمات بر پزشکان فوق‌تخصص و فلوشیپ دانست و گفت: باید از ظرفیت پزشکان عمومی و سایر اعضای کادر درمان که با آموزش‌های تخصصی و هدفمند توانمند می‌شوند، در ارائه خدمات به بیماران سوختگی استفاده کنیم. این رویکرد می‌تواند به توسعه دسترسی بیماران به خدمات درمانی، به‌ویژه در مراکز سطح دو، کمک کند.
وی با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های درمان سوختگی در کشور ادامه داد: در حال حاضر حدود ۱۲ تا ۱۳ مرکز سطح سه و نزدیک به همین تعداد مرکز سطح دو در کشور فعال هستند، در حالی که برخی استان‌ها همچنان از داشتن مراکز مناسب درمان سوختگی محروم‌اند. همچنین تعداد تخت‌های سوختگی کشور حدود نیمی از استاندارد مورد نیاز است و توسعه این ظرفیت، به‌ویژه تخت‌های مراقبت ویژه، باید متناسب با منابع موجود دنبال شود.
معاون درمان وزارت بهداشت با تأکید بر تفاوت کیفیت خدمات در مراکز درمانی کشور تصریح کرد: در برخی مراکز، میزان مرگ‌ومیر بیماران پایین و کیفیت خدمات مطلوب است، اما در برخی دیگر همچنان با عوارض و مرگ‌ومیر بالاتری مواجه هستیم؛ بنابراین باید ضمن شناسایی مراکز موفق و تشویق آنها، برای آموزش و اصلاح عملکرد مراکز ضعیف‌تر نیز برنامه‌ریزی کنیم.
ضرورت راه‌اندازی نظام ثبت بیماران سوختگی
رضوی با تأکید بر ضرورت ایجاد نظام جامع ثبت اطلاعات بیماران سوختگی گفت: در حال حاضر برای دستیابی به اطلاعات دقیق درباره وضعیت بیماران سوختگی باید از مراکز مختلف اطلاعات جمع‌آوری و به‌صورت دستی تجمیع شود. این در حالی است که کشور به یک نظام ثبت اطلاعات (رجیستری) نیاز دارد تا بیماران از زمان وقوع حادثه و بستری تا سال‌های پس از آن قابل رصد باشند.
وی افزود: راه‌اندازی این نظام می‌تواند اطلاعات دقیقی درباره علل سوختگی، وضعیت بیماران، میزان مرگ‌ومیر، عوارض، عملکرد مراکز درمانی، مصرف دارو‌ها و تجهیزات و نیاز‌های واقعی این حوزه در اختیار سیاست‌گذاران قرار دهد و زمینه تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را فراهم کند.
لزوم اصلاح نظام پرداخت در مراکز سوختگی
معاون درمان وزارت بهداشت یکی از مشکلات مهم این حوزه را نظام پرداخت به پزشکان و کارکنان مراکز سوختگی عنوان کرد و گفت: کادر درمانی فعال در بخش‌های سوختگی، اعم از پزشکان و پرستاران، با وجود شرایط دشوار کاری و مسئولیت سنگین، متناسب با میزان تلاش و سختی کار خود از نظام پرداخت مناسبی برخوردار نیستند.
وی ادامه داد: در سال گذشته اصلاحاتی در تعرفه‌های این حوزه انجام شد و این روند باید در سال جاری نیز ادامه پیدا کند. همچنین نباید تمام درآمد مراکز سوختگی صرفاً به تعداد خدمات و اقدامات درمانی وابسته باشد؛ بلکه این مراکز باید از بودجه‌های دوره‌ای و عملیاتی برخوردار شوند تا حتی در دوره‌هایی که تعداد بیماران بستری کاهش می‌یابد، امکان حفظ نیروی انسانی و تداوم فعالیت آنها فراهم باشد.
رضوی با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد افزود: باید شاخص‌هایی مانند میزان مرگ‌ومیر، عفونت، عوارض، کنترل درد و رضایت بیماران و خانواده‌های آنان در ارزیابی مراکز درمانی لحاظ شود. پرداخت‌ها نیز باید به سمت پاداش‌دهی بر اساس نتایج واقعی درمان و ارتقای سلامت بیماران حرکت کند، نه صرفاً تعداد ویزیت‌ها و اقدامات انجام‌شده.
عفونت؛ یکی از چالش‌های جدی درمان سوختگی
وی با اشاره به مشکلات مراکز درمانی در کنترل عفونت بیماران سوختگی اظهار کرد: با وجود اینکه در برخی مراکز آمار ثبت‌شده عفونت بیمارستانی پایین به نظر می‌رسد، شواهد بالینی نشان می‌دهد عفونت همچنان یکی از مشکلات جدی این بیماران است. از سوی دیگر، ضعف اطلاعات و نظام ثبت داده‌ها باعث شده ارزیابی دقیق وضعیت عفونت در مراکز مختلف با دشواری همراه باشد.
رضوی با اشاره به تجربه بازدید از یکی از مراکز درمان سوختگی در ترکیه گفت: در این مرکز، یک پزشک عمومی آموزش‌دیده در کنار جراح، مسئولیت بخش بزرگی از مراقبت‌های بیماران را برعهده داشتند. پزشک عمومی با گذراندن دوره‌های تخصصی، توانایی مدیریت بسیاری از مشکلات مرتبط با سوختگی، از جمله عفونت، اختلالات کلیوی و مشکلات پوستی را کسب کرده بود.
وی افزود: یکی از نکات قابل توجه در این مرکز، تلاش برای جلوگیری از خروج بیمار از بخش سوختگی و انجام مشاوره‌های تخصصی در کنار تخت بیمار بود. این رویکرد می‌تواند با کاهش جابه‌جایی بیماران، خطر انتقال عفونت و بروز عوارض را کاهش دهد.
پیشگیری از سوختگی باید پیش از وقوع حادثه جدی گرفته شود
معاون درمان وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه سیاست‌گذاری در حوزه سوختگی نباید صرفاً به اقدامات پس از وقوع حادثه محدود شود، گفت: در کشور ما معمولاً با نزدیک شدن به چهارشنبه‌سوری، هشدار‌هایی درباره خطرات مواد محترقه منتشر می‌شود و تمرکز اصلی بر آمادگی آتش‌نشانی، اورژانس و مراکز درمانی قرار می‌گیرد؛ در حالی که باید از مدت‌ها قبل برای پیشگیری از وقوع چنین حوادثی برنامه‌ریزی کنیم.
وی با اشاره به حوادث سوختگی در مدارس و مشکلات ناشی از استفاده از وسایل گرمایشی ناایمن اظهار کرد: حوادثی مانند حادثه شین‌آباد نشان می‌دهد که هنوز در برخی مدارس از وسایل گرمایشی پرخطر استفاده می‌شود. پیشگیری از چنین حوادثی نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف و اختصاص منابع لازم برای ایمن‌سازی محیط‌های آموزشی است.
رضوی همچنین با اشاره به ضرورت ارتقای ایمنی بیمارستان‌ها گفت: برآورد‌ها نشان می‌دهد حدود ۵۰ درصد بیمارستان‌های کشور به دلیل قدمت بالا، مشکلات سازه‌ای و ضعف زیرساخت‌ها از ایمنی کافی برخوردار نیستند. برای نوسازی، جایگزینی و اصلاح حدود ۵۰۰ بیمارستان، در برآورد‌های پیشین به اعتباری بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان نیاز بود که با توجه به افزایش هزینه‌ها، این رقم اکنون به‌مراتب بیشتر شده است.
وی با بیان اینکه محدودیت منابع مالی مانع اصلاح هم‌زمان همه بیمارستان‌ها شده است، افزود: در کنار اقدامات زیرساختی، آموزش کارکنان برای مواجهه با حوادث آتش‌سوزی نیز در دستور کار قرار گرفته است. با همکاری سازمان آتش‌نشانی، کد‌های عملیاتی تعریف و افراد مسئول در شیفت‌های مختلف مشخص شده‌اند تا کارکنان نحوه استفاده از کپسول‌های آتش‌نشانی و تخلیه و جابه‌جایی ایمن بیماران را آموزش ببینند.
معاون درمان وزارت بهداشت با تاکید بر اهمیت همکاری میان دستگاه‌های مسئول، مراکز علمی و فعالان حوزه سلامت خاطرنشان کرد: هفته جهانی سوختگی فرصتی برای هم‌افزایی و بررسی چالش‌های این حوزه است تا با توجه به شاخص‌هایی مانند تعداد موارد سوختگی، مرگ‌ومیر، عوارض و وضعیت اجتماعی و روانی بیماران، برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای ارتقای خدمات درمانی و پیشگیری از حوادث انجام شود.
وی افزود: هدف نهایی باید حرکت به سمت جامعه‌ای ایمن‌تر و سالم‌تر با حداقل حوادث و سوختگی‌ها باشد.
