اجبار روانی یا عادت به خرید

سرویس اجتماعی برنا/ لیلا باقری

برای برخی‌ها خرید عید قضا نمی‌شود. حتی اگر تا روزهای پایانی سال هم با خود عهد کرده باشند که از خریدی تحت عنوان "خرید عید" پرهیز می‌کنند، باز تب و تاب آخر سال و دغدغه همگانی برای زیرپا گذاشتن مغازه‌ها به اغلب آدم‌ها سرایت می‌کند و روانه بازار می‌شوند. گاهی هم تبلیغات اجناس رنگارنگ و جذابیتشان در این زمینه بی‌تاثیر نیست. مغازه‌هایی که تابلوی حراج زدند و گران‌تر از همیشه می‌فروشند یا فروشنده‌هایی که با فراگرفتن روانشناسی خودآموز، نبض مخاطب را به دست گرفته‌اند؛ مشتریانی که ابتدا با درخواست فروشنده مبنی بر تماشا و دیدنی که ضرر ندارد، وارد مغازه شده و بعد در میان انبوه جملاتی چون فروش زیر قیمت خرید، حراج نوروز و تخفیف فقط برای شما و... سحر شده و کالایی را خریده‌اید.

گاهی هم اجبار روانی عاملی موثر برای خرید است؛ نو شدن همراه با طبیعت. شاید برای طبیعت خرجی نداشته باشد که سالی یک بار از نو بروید و تازه شود، اما برای انسان‌ها با توجه به تورم قیمت، بسیار هزینه بر خواهد بود. حالا فرض کنید طبیعت به زبان بیاید و بگوید من تنها سالی یک بار نو می‌شوم اما شما هر فصل و با توجه به مد بهاره و تابستانه و پاییزنه و زمستانه!

حالا هرچقدر هم برخی‌ها با خود شرط کنند که خرید عید نمی‌روند چون مغازه‌ها شلوغ است، صاحبان مغازه‌ها فرصت را غنیمت می‌شمرند و جنس‌های در انبار مانده و مدهای سال‌های گذشته را توی ویترین می‌گذارند، حتی آنقدر سرشان شلوغ است و به اصطلاح موقع "بره کشانشان" است که شاید ادب را در مقابل مشتری رعایت نکنند، باز هوس خرید کردن به سرشان می‌زند. چون باید در مقابل سوال دیگران، "برای عید چه خریدی"، جوابی داشته باشند؛ مبادا کسی فکر کند پولی در بساط نبوده است!

از خریدهای جهت نو شدن ظاهر افراد که بگذریم، نو شدن اسباب خانه در این ایام هم حکایت دیگری است. شما فکر کنید که هر سال، درست دم سال تحویل و لحظات آخر، مادری به فکر نو کردن پادری‌ها، قوری و فنجان چای است. پس بد نیست علاوه بر اجبار روانی، نوعی عادت به آیین خرید نوروزی را هم برای جواب چرایی شلوغ شدن مغازه‌ها اضافه کنیم.

البته نباید این نکته را دور از ذهن داشت که برخی‌ها به دلیل عدم توانایی مالی تنها سالی یک‌بار آن هم به مناسبت عید باستانی نوروز به رسم سنت، خرید می‌کنند. اما شاید بتوان با کمی دور اندیشی و فرا گرفتن فرهنگ پس انداز و خرید به موقع، کالاهای بهتری را خرید. چراکه روزهای پایانی سال به دلیل تراکم انجام کارهای اداری و حسابرسی و عقب‌مانده، همچنین به روز نشدن ویترین‌های مغازه‌های چون کفش فروشی و البسه و ... نمی‌توان آنطور که باید خرید دلخواهی انجام داد.