آشنایی با نقشه جامع علمی کشور(۱)

"نقشه جامع علمی کشور" در راستای سند چشم انداز 20 ساله و ربای افزایش سطح کیفی و کمی نظام آموزشی تدوین شده است.

توجه به علوم بومی و نیز تحول در علوم انسانی در این نقشه نیز بر اساس منویات مقام معظم رهبری و تاکید ایشان بر لزوم توجه به این مقوله لحاظ شده است.

 به نظر می رسد این سند نقشه راهی برای آینده علمی و آموزشی کشور باشد.

24 آذر 87 سخنان رهبر فرزانه انقلاب
«این که یک روزی کشور ما و ملت ما کاروان دانش را آن چنان پیش ببرد که بتواند در دنیا مرجع علمی باشد، چیزممکنی است. البته مقدماتی دارد... یکی از این مقدمات، تهیه نقشه علمی جامع کشوراست که کشور از لحاظ تحصیل علم و طلب علوم مختلف دچار سردرگمی نباشد. این کار خوشبختانه انجام گرفته ... محققین و برجستگان، برخاسته از دانشگاه ها ، توانسته اند نقشه جامع علمی را تهیه و فراهم کنند، و این یک گام بسیار بلند در راه پیشرفت علم درکشور است».

آغاز

 پیرو فرمایشات رهبر فرزانه انقلاب در 23 مرداد 85 در جمع روسای دانشگاه‌ها، بر ضرورت تدوین نقشه جامع علمی کشور تاکید فراوان شد، با قرائت دستور معظم‌له در تاریخ 25 اردیبهشت 86 در صحن شورای عالی فرهنگی، طراحی نقشه جامع علمی کشور در دستور کار این شورا قرار گرفت و پس از برنامه‌ریزی‌های متعدد کمیته‌های مختلفی برای این منظور ایجاد شد.

نقشه جامع علمی کشور چیست و چرا به آن نیازداریم؟

زنده کردن تمدن بزرگ ایرانی اسلامی، داشتن حضوری سازنده و تاثیرگذار دربین ملت‍‌‎های جهان و حرکت به سمت برقراری عدالت و معنویت در جهان آرزوی هر ایرانی است. از آن جایی که علم و فناوری از مهم‌ترین زیرساخت‌های پیشرفت کشور هستند، رسیدن به این اهداف نیازمند ترسیم نقشه راهی است که در آن نحوه طی مسیر، منابع و امکانات لازم، تقسیم کار در سطح ملی و الزامات طی این مسیر، به طور شفاف و دقیق مشخص شده باشد تا تلاش‌هایی که در ابعاد فرهنگی، علمی، اجتماعی و اقتصادی در کشور انجام می‌شود، تلف نشود. به همین دلیل شورای عالی انقلاب فرهنگی پس از کارهای کارشناسی بسیار، نقشه جامع علمی کشور را تدوین کرد. 

نقشه جامع علمی کشور چیست؟

این نقشه مجموعه‌ای است جامع، هماهنگ، پویا و آینده‌نگر که شامل مبانی، اهداف، سیاست‌ها و راهبردها، ساختارها و الزامات تحول راهبردی علم و فناوری مبتنی بر ارزش‌های اسلامی برای دستیابی به اهداف چشم‌انداز 20 ساله ایران اسلامی در 1404

ویژگی‌های نظام علمی، فناوری و نوآوری ایران براساس نقشه جامع علمی چیست؟

• ترکیب عرضه محوری و تقاضا محوری، یعنی تولید و عرضه دانش برمبنای اهداف و آرمان‌های جامعه که نتیجه آن تجاری کردن علم و فناوری است. البته دراین میان باید از بعضی از حوزه‌های اولویت‌دار حمایت ویژه کرد. 

• اجتماع دو رویکرد برون‌مداری و درون‌مداری، نظام علم و فناوری جامعه ایرانی از نظر توجه به نیازها و قابلیت‎ها و ظرفیت‎‌های بومی و مزیت‌های نسبی کشور، درون‌مدار است؛ یعنی نگاه این نظام به نیازها و فرصت‌های داخلی است. از سوی دیگر هم‌ز‌مان با این نگاه درون‌مدار، در عرصه علم و فناوری، با جهان اسلام و سایر کشورها مشارکت فعال دارد و بنابراین در این زمینه برون‌مدار است. 

• تلفیق آموزش با تربیت و پژوهش و مهارت، یعنی علم و عمل توامان. این تلفیق باید از آموزش ابتدایی آغاز و درتمام دوره‌های آموزشی ادامه پیدا کند و الگوی آموزشی حافظه‌مدار فعلی جای خود را به الگوی مبتنی بر نوآوری، یادگیری دانش و پژوهش و پرورش مهارت‌ها بدهد. در نظام آموزش عالی هم رویکرد پژوهش محوری تقویت شود.

اولویت‌های علم وفناوری در کشور چیست؟ 

دانستن این که چه حوزه‌هایی در پیشرفت ایران اسلامی و رسیدن به جایگاه ویژه در جهان تاثیرو اهمیت بیشتری دارند، باعث می‌شود که مدیران آموزشی کشور، جریان علمی کشور را به آن حوزه‌ها هدایت کنند وزیر ساخت‌های علمی لازم برای پیشرفت در این حوزه‌ها در محیط‌های علمی کشور به وجود بیاورند. این حوزه‌ها ازهمه مهم‌ترند:

در فناوری:
• فناوری هوا وفضا
• فناوری اطلاعات و ارتباطات
• فناوری هسته ای
• فناوری‌های نفت و گاز
• فناوری‌های زیست محیطی 

در سلامت:
• علم پیشگیری و ارتقای سلامت با تاکید بر بیماری‌های تاثیرگذارتر و بیماری‌های بومی
• استفاده و ترویج الگوهای تغذیه بومی

در علوم انسانی و معارف اسلامی:
• مطالعات قرآن و حدیث، کلام اسلامی، فقه تخصصی، اقتصاد، جامعه شناسی، علوم سیاسی، حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و مدیریت اسلامی
• اخلاق کاربردی و حرفه ای اسلامی
• ترویج زبان فارسی به عنوان زبان علم 

در هنر:
• هنرهای اسلامی و ایرانی
• موسیقی سنتی و بومی ایران
• رسانه‌های مجازی به خصوص پویانمایی و بازی های رایانه‌ای
• معماری و شهرسازی اسلامی – ایرانی
• فیلم وسینما
• ادبیات وشعرو داستان نویسی

در علوم پایه و کاربردی:
• انرژی‌های نو و تجدیدپذیر
• سلول‌های بنیادی و پزشکی مولکولی
• گیاهان دارویی
• رمزنگاری، کدنگاری و کاربرد ریاضیات گسسته و ترکیبات در کامپیوتر
• کاهش آلودگی هوا
• نرم افزارهای صنایع فرهنگی
• بازیافت و تبدیل انرژی