قوانین تحسین کودکان را یاد بگیرید/ به رفتار درست بلافاصله پاداش دهید

به گزارش خبرنگار «نیمرخ» برنا، رفتارهای خوب و بد هردو به وسیله پاداش‌هایی شکل می گیرند که کودک شما دریافت می‌کند. گاهی اوقات والدین به طور ناخواسته رفتار بد کودک خود را پاداش می‌دهند که می‌تواند باعث ادامه رفتار شود. همین شیوه باعث تقویت رفتارهای خوب نیز می‌شود اما برای استفاده از روش‌های یادگیری برای تقویت رفتارهای خوب بایستی نکاتی را در نظر بگیرید.

کودکان به این دلیل صحبت کردن، لباس پوشیدن، سهیم شدن اسباب بازی با دیگران را یاد می‌گیرند که برای انجام این کارها توجه و سایر انواع پاداش ها را از والدین و افراد دیگر دریافت کنند. ما به عنوان والدین باید به صورت مکرر و فراوان رفتار خوب کودکان را پاداش دهیم.

یک فرد بزرگسال شغل خود را حفظ کرده و در عوض دستمزد و قدردانی دیگران را بدست می‌آورد. دستمزد و قدردانی، پاداش‌های نیرومندی برای کار کردن هستند. بیشتر ما در صورتی که در قبال تلاش خود، پاداش دریافت نمی‌کردیم از کار دست می‌کشیدیم. از پاداش‌ها به عنوان تقویت کننده هم یاد می‌شود، زیرا آن ها رفتار را تقویت می‌کنند.

هنگامی که کودک ما برای انجام کاری خاص، پاداش دریافت می‌کند، آن رفتار تقویت می‌شود. این بدان معنا است که احتمال وقوع آن رفتار در آینده افزایش پیدا می‌کند. افراد، رفتاری را که برای آن پاداش دریافت کرده‌اند، تکرار می‌کنند. ما به این دلیل که در قبال انجام کار خود دستمزد می‌گیریم به آن کار ادامه می‌دهیم. چنانچه کودک شما به شیوه‌ای رفتار کند که برایتان خوشایند است، از تقویت آن رفتار از طریق پاداش دادن مکرر، اطمینان حاصل کنید. اما از چه نوع پاداش‌هایی باید استفاده کنید؟ به این سوال در ادامه بحث پاسخ می‌دهیم.

پاداش‌های اجتماعی، در تقویت رفتار مطلوب هم در کودکان و هم در مورد بزرگسالان، بسیار موثر است. پاداش‌های اجتماعی شامل لبخند، بغل کردن، نوازش کردن، بوسیدن، تحسین کردن، تماس چشمی و توجه است.

بغل کردن و سخنی محبت آمیز، کارهای آسانی هستند. این بسیار خوب است زیرا، کودکان ما برای تقویت رفتارهای مناسبشان، به پاداش‌های اجتماعی فراوانی نیاز دارند.

تحسین کردن در صورتی برای تقویت رفتار مطلوب کودک شما موثر خواهد بود که شما آن رفتار خاص را تحسین کنید نه خود کودک را. تحسین توصیفی، عبارت است از: تحسین رفتار، نه تحسین کودک.

پس از اینکه دختر شما اتاقش را تمیز و مرتب می کند، از تحسین توصیفی استفاده کرده به او بگویید«اتاقت خیلی عالی شده، کار خیلی خوبی کردی که آن را تمیز کردی».

این عبارت که یک تحسین توصیفی است، موثرتر از آن است که به او بگویید «تو دختر خوبی هستی». عادت تحسین کردن رفتارها و کارهای خاصی را که قصد تقویت آن ها را دارید، در خود توسعه بدهید.

وقتی صحبت از آن می شود که رفتار را تقویت کنید نه خود کودک را به خاطر جنبه اصلاحی رفتار است. یعنی وقتی کودک بداند که به خاطر چه چیزی پاداش می گیرد امکان تکرار آن بالا می رود همانطور که در تنبیه این قانون حاکم است. اما یادتان باشد خود کودک بایستی بدون قید و شرط پذیرفته شود و مورد مهر و محبت قرار گیرد.

این قانون در تنبیه هم برقرار است. وقتی کودک اشتباهی می کند رفتارش را مورد انتقاد قرار دهید نه خودش را. برای مثال نگویید« تو پسر/دختر خیلی بدی هستی». این رفتار که در ادبیان جامعه بسیار شایع است گاه می تواند اثرات بسیار مخرب روانشناختی به همراه داشته باشد.

پاداش های اجتماعی

- لبخند
- بغل کردن
- توجه
- لمس کردن
- دست زدن
- چشمک زدن
- تحسین کردن
- « آفرین، خوبه»
- «کارت عالی بود»

پاداش های فعالیتی

- بازی کردن با مادر
- رفتن به پارک
- تماشای کتاب به همراه پدر
- تماشای یک فیلم
- دعوت از یکی از دوستان
- توپ بازی با پدر
- بیرون رفتن با هم برای خورن یک غذای مورد علاقه کودک
- بازی کردن در زمین بازی

پاداش های مادی
- توپ
- عروسک
- پول
- کتاب
- انواع اسباب بازی
-...

علاوه بر پاداش های اجتماعی می توانید از پاداش های مادی و پاداش های فعالیتی استفاده کنید. با این حال برای بیشتر کودکان، پاداش های اجتماعی بسیار قوی تر از پاداش های مادی هستند. در ضمن از نظر روانشناسان پاداش غیر مادی مناسب تر هستند؛ چرا که تغییرات در آن راحت تر و از نظر روانشناختی برای کودک مفید تر هستند.
( برگرفته از کتاب sos کمک برای والدین)