ای کاش فضا برای نقد آثار ادبی بیشتری فراهم شود/شاملو در دایره نقد مدرن

به گزارش خبرنگار ادبیات برنا،پروین سلاجقه دارای مدرک دکترای ادبیات فارسی از دانشگاه علوم تحقیقات است.او هم اکنون عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز است و به عنوان استادیار با دانشگاه های دیگر نیز همکاری دارد.او در کارنامه ادبی خود نگارش آثاری چون «ازاین باغ شرقی»؛«امیرزاده کاشی ها»؛«صدای خط خوردن مشق»؛«درآمدی بر زیبایی شناسی شعر»و...را ثبت کرده است.کتاب «ازاین باغ شرقی»او (نظریه‌های نقد شعر كودك و نوجوان)طی سال های اخیر برنده جایزه کتاب سال نیز شده است.اخیرا دو کتاب این نویسنده،شاعر و منقد ادبی با عنوان«امیرزاده کاشی ها»از سوی انتشارات مروارید و«خط خوردن مشق» از سوی انتشارات معین به چاپ سوم رسیده است.به بهانه تجدید چاپ این دو کتاب با او به گفت وگو نشسته ایم.

به نظر شما مهم ترین مولفه ای که باعث شده «امیرزاده کاشی ها» به چاپ سوم برسد چیست؟
من در این کتاب با رویکرد نقد مدرن، 90 درصد آثار شاملو را مورد بررسی قرار
داده ام.ضمن این که این کتاب بعد از چاپ توانست با اقبال خوبی از سوی منتقدین ادبی و مخاطبان مواجه شود و اولین جایزه«جشنواره نقد ایران» را نیز دریافت کند.

آیا می توان گفت شما با نگارش این کتاب به نوعی به شاعری مثل شاملو ادای دین کرده اید؟
شاید بهتر باشد بگویم پیش از هر چیز به فضای نقد کشور ادای دین کرده ام.در واقع بیش از آن که به یک شخصیت خاص در حین نگارش این کتاب توجه کنم، سعی کردم بر اساس رویکرد نقد معاصر به بررسی آثار شاملو بپردازم.به نوعی هدفم از نگارش این کتاب، کارکردن بر روی آثار بومی نیز بوده است.درعین حال، می خواستم این نکته را بگویم که نقد مقوله ای ذوقی است.

ظاهرا سال گذشته از شما مجموعه شعری هم منتشر شده است.
درست است.این کتاب «به مردن عادت نمی کنم»نام دارد و بیست و شش شعر سپید مرا در برگرفته است.این کتاب که از سوی نشر مروارید منتشر شد از سوی مخاطبان با اقبال خوبی مواجه شد.از گذشته علاقمندی زیادی به سرودن شعر داشته ام و حتی اخیرا در تدارک و مهیا کردن دومین مجموعه شعر خود نیز هستم.

پیش از شروع گفت وگو به این مسئله اشاره کردید که درحال حاضر به فعالیت هایی مبتنی بر هنر خلاق مشغول هستید.می شود دراین باره بیشتر توضیح دهید؟
مدتی است درگیر آماده سازی یک آلبوم موسیقی هستم.این آلبوم که هنوز نام قطعی برای آن انتخاب نکرده ایم،به آهنگسازی هوشیار خیام و صدای من منتشر می شود و به نوعی آمیزه ای از شعر و موسیقی است.اشعاری که برای دکلمه در این آلبوم انتخاب شده،اشعاری است که از مجموعه شعرم یعنی «به مردن عادت
نمی کنم»گرفته شده است.البته، این نخستین آلبوم از یک مجموعه است و قراراست در آلبوم های بعدی از اشعار دیگر شاعران با صدای من و آهنگسازی هوشیار خیام استفاده کنیم.درحال حاضر،اولین شماره از این آلبوم در مرحله مقدماتی و آماده سازی قرار دارد و تصور می کنم در سه ماه آینده منتشر خواهد شد.

شما از جمله منتقدینی هستید که اخیرا نگارش فرهنگنامه ای را هم شروع کرده اید.درباره این فرهنگ نامه توضیح بیشتری دهید؟
این اثر «فرهنگنامه موتیف ها و نشانه های نمایی در شعر سبک هندی»نام دارد و در قالب دو مجلد آماده می شود.چند سالی است که برروی این فرهنگنامه کار می کنم و همان طور که از نامش پیداست نشانه هایی که در اشعار سبک هندی وجود دارد را مورد بررسی قرار داده ام.کار زمان بری بوده که اخیرا به مراحل پایانی نگارش نزدیک شده است.این کتاب را به احتمال زیاد در طول امسال،نشر هرمس منتشر خواهد کرد.

طی سال های اخیر،شاهد برگزاری جلسات نقد و بررسی آثار ادبی به ویژه کتاب هایی که در حوزه ادبیات داستانی منتشر می شوند بوده ایم.در واقع، بعد از انتشار هر مجموعه داستان یا رمان، جلسه نقد و بررسی آن اثر از سوی چند نویسنده و منتقد مطرح صورت می گیرد.با توجه به این که شما از جمله منتقدینی هستید که مقوله نقد را همواره به شکل عملی و جدی دنبال کرده اید می توانید بگویید چند درصد نقدهایی که بر روی آثار داستانی نویسندگان معاصر صورت می گیرد اصولی است؟
خب! من واقعا نمی توانم درصد علمی و اصولی بودن نقدهای امروز را بر آثار داستانی تعیین کنم.ولی این را می دانم که برگزاری همین جلسات نقد و بررسی بعد ازانتشار یک کتاب می تواند در نوع خود مفید و تاثیرگذار باشد.به ویژه در فضای مجازی،
کتاب هایی که صدای خاموشی دارند می توانند مورد توجه قرار بگیرند و مخاطبان نسبت به درونمایه آن اطلاع یابند.در عین حال،کمترین تاثیری که نشست های نقد و بررسی آثار داستانی می توانند داشته باشند این است که به قشر کتابخوان جامعه معرفی می شوند و حتی نویسنده به مدد این جلسات بیشتر نزد مخاطبان شناخته می شود.از سوی دیگر،نمی توان گفت چون همه نقدها به شکل اصولی درباره آثار ادبی صورت نمی گیرد پس نباید این جلسات برگزار شود.نه! برپایی جلسات نقد و بررسی یک اثر همان طور که اشاره کردم می تواند تاثیرات سازنده ای بر روند و بهبود شرایط کتابخوانی داشته باشد و از همه مهم تر به شناخت بیشتر زوایای کتاب و نویسنده منجر شود.ای کاش شرایطی مهیا شود تا فضا برای نقد آثار ادبی بیشتری در قالب این جلسات فراهم شود.
گفت‌وگو:آزاده صالحی