چین لاستیک نظامی را از دل صحرای گبی بیرون کشید
چین در اقدامی راهبردی برای کاهش وابستگی به زنجیرههای تأامین خارجی کشت نوعی لاستیک با کاربردهای نظامی را در یکی از خشنترین مناطق خود صحرای گبی، توسعه داده است؛ اقدامی که همزمان به vitrineای برای کشاورزی بیابانی در این کشور تبدیل شده است.
به گزارش interestingengineering، در فاصلهای دور از مزارع گرمسیری سنتی پژوهشگران چینی صحرای گبی را به میدان آزمایش یک محصول استراتژیک جدید تبدیل کردهاند: درختان تولیدکننده لاستیک با ارزش افزوده بالا. این تلاش در راستای سیاست پکن برای کاهش آسیبپذیری در برابر اختلالات زنجیره تامین جهانی صورت میگیرد؛ موضوعی که با توجه به جایگاه چین بهعنوان بزرگترین مصرفکننده و واردکننده لاستیک طبیعی اهمیت ویژهای دارد. برآوردها نشان میدهد تقاضای سالانه چین برای لاستیک طبیعی از ۷ میلیون تن فراتر رفته و بیش از ۸۵ درصد این نیاز از طریق واردات تامین میشود.
در همین چارچوب دانشمندان بر گونهای بومی به نام دوزونگ (Eucommia ulmoides) تمرکز کردهاند؛ درختی مقاوم که سالهاست بهخاطر پوست آن در طب سنتی چین استفاده میشود و تنها منبع بومی لاستیک طبیعی در این کشور به شمار میرود. دوزونگ همچنین دومین منبع بزرگ لاستیک طبیعی در جهان محسوب میشود.
لاستیکی کلیدی برای سامانههای دفاعی نسل جدید
لاستیک استخراجشده از دوزونگ بهویژه در حوزههای دفاعی ارزش بالایی دارد. افزودن تنها ۳ تا ۵ درصد از این ماده به ترکیبات لاستیکی، دوام و مقاومت سایشی تایرهای پیشرفته و ضدپنچری را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. افزون بر این از این لاستیک در تولید کامپوزیتهای پیشرفته با قابلیتهای حفاظتی الکترومغناطیسی نیز استفاده میشود.
تا چندی پیش کشت دوزونگ عمدتاً به مناطق مرکزی و جنوبی چین بهویژه دشت رود یانگتسه، محدود بود. با این حال بازده نسبتا پایین و فرآیند دشوار و نیرویبر استخراج لاستیک مانع از نقشآفرینی گسترده این گیاه در زنجیرههای صنعتی و نظامی شده بود.
نقطه عطف این مسیر در سال ۲۰۱۶ رقم خورد؛ زمانی که تیمی به سرپرستی سو یینچوان، رئیس دانشکده جنگلداری دانشگاه کشاورزی و جنگلداری شمالغرب چین ۱۴ هکتار از اراضی بایر صحرای گبی در منطقه سینکیانگ را برای آزمایش امکان کشت دوزونگ اجاره کرد. این نخستینبار بود که این درخت دارویی ـ لاستیکی در این منطقه کاشته میشد.
تا سال گذشته این زمین به جنگلی متراکم و پربازده از دوزونگ تبدیل شد. ژو مینگچیانگ، استاد دانشگاه و از اعضای اصلی این پروژه اعلام کرده است که صنعت دوزونگ در چین اکنون وارد مرحله شکوفایی شده است. در حال حاضر سطح زیر کشت این گیاه به حدود ۳۰۰ هزار هکتار رسیده و برنامهریزی شده است که تا سال ۲۰۳۰ به ۳.۳ میلیون هکتار افزایش یابد؛ رقمی که ۳۰۰ هزار هکتار آن تنها در سینکیانگ خواهد بود.
مهندسی درختی سازگار با بیابان
تبدیل دوزونگ از یک گیاه دارویی به محصولی صنعتی و سازگار با شرایط بیابانی مستلزم نوآوریهای ژنتیکی و فناورانه بوده است. نخستین چالش اصلاح ژنتیکی بود که برای آن پایگاه تخصصی اصلاح نژاد در شهرستان لوئهیانگ استان شاآنشی ایجاد شد. پژوهشگران با بررسی بیش از ۵۰ ژرمپلاسم برتر دوزونگ از سراسر چین گونههایی را پرورش دادند که هم از نظر بازده لاستیک و هم از نظر مقاومت به خشکی مناسب شرایط بیابانی باشند.
چالش دوم افزایش بهرهوری استخراج لاستیک بود. بر اساس برنامه ملی توسعه صنعت دوزونگ (۲۰۱۶–۲۰۳۰)، پوست میوه، تنه و برگهای این درخت بهترتیب حاوی ۱۵ تا ۱۸ درصد، ۸ تا ۱۰ درصد و ۲ تا ۳ درصد لاستیک طبیعی هستند؛ موضوعی که استخراج کامل از کل گیاه را به یک ضرورت اقتصادی تبدیل کرده است.
در همین راستا ژو مینگچیانگ در ماه نوامبر از دستیابی به یک روش نوین استخراج با عنوان اولویتدهی به لاستیک خبر داد؛ روشی که نتایج آن در نشریه ACS Sustainable Chemistry & Engineering منتشر شده است. این فرآیند با استفاده از حلالهای سازگار با محیطزیست با نقطه ذوب پایین و تیمار زیستی اولیه برای جداسازی صمغ آغاز میشود و سپس با مراحل هدفمند، لاستیک با خلوص بالا استخراج میشود. این فناوری ضمن کاهش مصرف انرژی و حلالها، امکان تولید انبوه، پایدار و مقرونبهصرفه لاستیک دوزونگ را فراهم کرده است.
انتهای پیام/
