ولنتاین در ایران؛ از جستوجوی شادی جمعی تا بازتعریف هویت جوانان
محمدرضا ذوالفقاری، جامعهشناس فرهنگی، در گفتوگو با خبرنگار برنا درباره چرایی فراگیر شدن ولنتاین در ایران اظهار کرد: بخشی از استقبال از این مناسبت به تمایل ایرانیان برای مشارکت در رویدادهای جهانی بازمیگردد. از آنجا که تقویم رسمی کشور با تقویم میلادی متفاوت است، برخی شهروندان علاقه دارند در برخی مناسبتهای بینالمللی نیز همراهی داشته باشند که ولنتاین یکی از آنهاست.
وی افزود: از سوی دیگر، در تقویم رسمی امروز ما مناسبتهای مرتبط با شادی و جشنهای عمومی چندان پررنگ نیست و جامعه نیز تمایل دارد از هر فرصتی که رنگ و بوی عاطفی و جشن دارد استقبال کند. به همین دلیل ولنتاین بهتدریج جای خود را در میان بخشی از مردم باز کرده است.
ذوالفقاری با اشاره به وجود آیینهای مشابه ایرانی مانند جشن «سپندارمذگان» گفت: برخی گروهها تلاش کردهاند این مناسبت ایرانی را بهعنوان جایگزین معرفی کنند، اما در عمل ولنتاین به دلیل تبلیغات گستردهتر و شناختهشدن جهانی، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
این جامعهشناس با تأکید بر نقش ساختار سنی جمعیت در گسترش این پدیده تصریح کرد: در سالهای پایانی دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰، با افزایش جمعیت جوان و رشد تعداد دانشجویان و دانشآموزان، طبیعی بود که مناسبتهایی با محوریت روابط عاطفی بیشتر دیده شود. جوانان در سن تجربه عشق و شکلدهی روابط عاطفی قرار دارند و نمیتوان این واقعیت اجتماعی را نادیده گرفت.
وی ادامه داد: در دورهای، موضوع عشق زمینی در گفتمان رسمی کمتر مورد توجه قرار میگرفت و بیشتر بر مفاهیم معنوی و آسمانی تأکید میشد. همین مسئله موجب شد بخشی از جامعه در واکنش به این رویکرد، به نمادهایی مانند ولنتاین گرایش پیدا کند.
ذوالفقاری با بیان اینکه این پدیده را میتوان از زوایای مختلف جامعهشناختی بررسی کرد، خاطرنشان کرد: همانگونه که جشن کریسمس نیز برای برخی شهروندان جذابیت بصری و فرهنگی دارد، ولنتاین نیز میتواند در قالب یک «مد اجتماعی» تحلیل شود؛ پدیدههایی که گاه پررنگ میشوند و در ادامه یا تغییر شکل میدهند یا از شدت آنها کاسته میشود.
وی درباره افزایش هزینهها در ایام ولنتاین نیز گفت: نمود پررنگ این مناسبت بیشتر در میان نوجوانان دیده میشود؛ چراکه آنان در سن شکلگیری هویت قرار دارند و تلاش میکنند از طریق هدیههای بزرگتر یا نمادینتر، خود را در برابر معشوق یا حتی دوستانشان اثبات کنند. این رفتار بیش از آنکه عمق عاطفی ویژهای داشته باشد، کارکرد هویتی دارد.البته این هزینه ها بسته به توان مالی گاهی بالاتر می رود و این فرهنگ غلط جا افتاده است که وقتی می توان با شاخه گلی ابراز عشق کرد اما هزینه های میلونی انجام می شود.
این جامعهشناس تأکید کرد: با افزایش سن و تغییر نگرش، اهمیت ظواهر و اغراق در هدیهدادن کاهش مییابد؛ بنابراین میتوان گفت ولنتاین در میان نوجوانان و جوانان بیشتر بهعنوان بخشی از فرآیند گذار از بلوغ و شکلگیری روابط عاطفی معنا پیدا میکند تا یک آیین ریشهدار فرهنگی.
انتهای پیام/
