تیم محب بهزیستی استان مرکزی؛ خط مقدم مداخلات تخصصی روانپزشکی در بحرانها
به گزارش خبرگزاری برنا از استان مرکزی، تیم محب بهزیستی استان مرکزی (مداخله در بحران و حمایتهای روانی–اجتماعی) به عنوان یکی از مؤلفههای اصلی نظام مراقبتهای روانی–اجتماعی در شرایط اضطراری، با رویکردی علمی و بالینی، نقش محوری در پیشگیری از بروز اختلالات روانپزشکی مزمن و بازتوانی آسیبدیدگان ایفا میکند.
نقش پررنگ و مؤثر تیمهای حمایت روانی در جنگها و حوادث
تجارب جهانی در حوزه روانشناسی بلایا و جنگهای نوین نشان میدهد که آسیبهای روانی ناشی از حوادث تروماتیک، اغلب عمیقتر و پایدارتر از آسیبهای جسمی هستند. در جنگها و بحرانهای امنیتی، طیف وسیعی از افراد اعم از آسیبدیدگان مستقیم، خانوادههای داغدار، شاهدان عینی، کادر امدادی و حتی ساکنان مناطق درگیر، در معرض تروماهای روحی شدید قرار میگیرند.
در این میان، تیمهای حمایت روانی به عنوان یکی از مؤثرترین و ضروریترین ارکان مدیریت بحران، نقشی بیبدیل ایفا میکنند:
۱. کاهش عوارض روانی–پزشکی در ساعات طلایی: مداخله سریع تیمهای تخصصی در محل حادثه، از تبدیل اختلال استرس حاد به اختلال تنیدگی پس از آسیب و سایر اختلالات روانپزشکی مزمن جلوگیری میکند.
۲. پیشگیری از اپیدمی خاموش اختلالات روانی: جنگها و بحرانهای بزرگ، اغلب با موجی از اختلالات خلقی، اضطرابی و خودکشی همراه هستند. تیمهای حمایت روانی با حضور بهموقع، از گسترش این «اپیدمی خاموش» جلوگیری میکنند.
۳. بازگرداندن ثبات روانی به جامعه آسیبدیده: حضور تیمهای تخصصی در صحنه بحران، حس ایمنی، امید و انسجام اجتماعی را تقویت میکند.
۴. حمایت از خانوادههای داغدار و سوگزده: مداخله در فرآیند سوگ پیچیده بازماندگان و پیشگیری از افسردگی اساسی و افکار خودکشی
۵. توانمندسازی و افزایش تابآوری جامعه: آموزش مهارتهای مقابله با استرس و افزایش ظرفیت روانی جامعه
۶. پشتیبانی روانی از تیمهای امدادی و درمانی: جلوگیری از فرسودگی شغلی و اختلال استرس پس از آسیب در کادر امدادی
شرح وظایف تخصصی تیم محب
۱. غربالگری روانپزشکی سریع: ارزیابی اختلال استرس حاد، اختلال تنیدگی پس از آسیب، حملات وحشتزدگی، افکار خودکشی و علائم افسردگی اساسی
۲. مداخلات آسیبمحور و کمکهای روانی اولیه: کاهش شدت آسیبهای روحی، تعدیل پاسخهای زیستی به استرس
۳. مدیریت علائم روانتنی: مداخله در سردردهای تنشی مزمن، دردهای عضلانی–اسکلتی و اختلالات گوارشی ناشی از اضطراب
۴. حمایتهای روانی–اجتماعی و بازتوانی: تسهیل فرآیند سوگ پیچیده، کاهش نشخوار فکری و افکار مزاحم
۵. ارائه مشاوره بالینی رایگان در محل حادثه: دسترسی عادلانه به خدمات رواندرمانی حمایتی
۶. پیگیری و ارجاع سطحبندیشده: ایجاد پرونده روانی–اجتماعی و ارجاع به مراکز تخصصی
ترکیب تخصصی نیروها و آمار عملکرد
اعضای تیم محب بهزیستی استان مرکزی را ۲۵ نفر از متخصصان مجرب تشکیل میدهند که در مقاطع:
· دکتری تخصصی روانشناسی بالینی: ۴ نفر
· کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی و سلامت: ۱۲ نفر
· کارشناسی ارشد و دکتری مددکاری اجتماعی: ۹ نفر
تحصیل کردهاند.
از ابتدای جنگ رمضان تاکنون، این تیم در بیش از ۴۰ مأموریت حضوری حاضر شده و به بیش از ۸۰۰ نفر خدمات ارائه نموده است. از این تعداد، ۱۲۷ نفر با تشخیص اختلال استرس حاد، ۸۴ نفر با علائم افسردگی اساسی و ۳۶ نفر با افکار خودکشی شناسایی و تحت مداخله فوری قرار گرفتهاند.
آمادهباش کامل تیم محب
محمدعلی الهدادی مدیرکل بهزیستی استان مرکزی در این خصوص اظهار داشت: «تیم محب بهزیستی استان در حال حاضر در آمادهباش کامل قرار دارد و با بهرهمندی از متخصصان نخبه در حوزههای روانشناسی بالینی و مددکاری سلامت، به عنوان یک تیم واکنش سریع تخصصی با قابلیت مداخلات چندوجهی، آمادگی حضور در هرگونه بحران و ارائه خدمات روانپزشکی اجتماعی و مراقبتهای تخصصی سلامت روان را دارد.»
وی افزود: «هماکنون ۴ تیم سیار تخصصی با استقرار در نقاط مختلف استان، شبانهروز در حالت آمادهباش هستند و به محض اعلام هرگونه حادثه یا بحران، بلافاصله در کمترین زمان ممکن در محل حاضر شده و خدمات مداخلات روانی–اجتماعی را به آسیبدیدگان ارائه میدهند. مداخله بهموقع در ساعات طلایی پس از حادثه، نقش تعیینکنندهای در کاهش شدت آسیبهای روحی، پیشگیری از اختلالات روانپزشکی طولانیمدت از جمله افسردگی اساسی، اختلال استرس پس از آسیب و افزایش تابآوری آسیبدیدگان ایفا میکند.»
الهدادی با اشاره به عملکرد تیم محب در جنگ رمضان تصریح کرد: «از نخستین روزهای جنگ، تیمهای محب بهزیستی استان در آمادهباش کامل قرار گرفتهاند و تاکنون در بیش از ۴۰ مأموریت حضوری در مناطق آسیبدیده از حملات هوایی حاضر شدهاند. ارائه خدمات مشاوره بالینی رایگان در محل حادثه، از اولویتهای راهبردی تیم محب بوده و این خدمات با رعایت استانداردهای علمی، اخلاق حرفهای و پروتکلهای بینالمللی مداخله در بحران به آسیبدیدگان ارائه میشود.»
وی در پایان تأکید کرد: «سلامت روان، خط مقدم دفاع در برابر پیامدهای روانی–اجتماعی بلایا است و تیم محب، سنگر این خط مقدم محسوب میشود. مردم عزیز استان مرکزی میتوانند در هر ساعت از شبانهروز برای دریافت مشاوره تخصصی و هماهنگی اعزام تیمهای محب با سامانه ۱۴۸۰ تماس بگیرند. ما با تمام توان در کنار مردم خواهیم بود.»
چالشها و نیازهای تیم محب
اما باید خواستار توجه بیشتر به موارد زیر باشیم
· افزایش نیروی انسانی متخصص: نیاز به حداقل ۱۵ نیروی متخصص دیگر
· تأمین تجهیزات سیار: خودروهای مجهز به امکانات مشاوره سیار
· حمایتهای اعتباری: تأمین بودجه پایدار برای استمرار خدمات رایگان
سامانه ۱۴۸۰؛ خط ارتباطی مردم با تیمهای حمایت روانی
شهروندان استان مرکزی میتوانند برای دریافت مشاوره رایگان روانشناختی و مددکاری در شرایط بحران، با سامانه تلفنی ۱۴۸۰ تماس حاصل نمایند. این مرکز به صورت شبانهروزی و با حضور روانشناسان مجرب، آماده ارائه خدمات مشاوره تلفنی و هماهنگی برای اعزام تیمهای محب به محل حادثه است.
چشمانداز آینده
محمدعلی الهدادی مدیرکل بهزیستی استان مرکزی در پایان اظهار داشت: «برنامه داریم تا پایان سال جاری، تعداد تیمهای محب سیار را به ۵ تیم افزایش دهیم و با راهاندازی کلینیک تخصصی سلامت روان در بحران، خدمات جامعتری به شهروندان ارائه کنیم. همچنین دورههای آموزشی تابآوری و خودمراقبتی روانی برای اقشار مختلف جامعه در دست اجراست.»
