اسفنجهای جادویی نظافت میتوانند منبع پنهان آلودگی میکروپلاستیکی باشند
اسفنجهای موسوم به پاککن جادویی که در بسیاری از خانهها برای پاک کردن لکههای سخت مانند اثر مداد لکه کفش یا آلودگیهای دیواری استفاده میشوند ممکن است در کنار کارایی بالای خود یک پیامد زیستمحیطی جدی نیز داشته باشند. نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد این اسفنجها هنگام استفاده ذرات ریز میکروپلاستیک را آزاد میکنند که میتواند وارد محیطزیست و زنجیره غذایی شود.
به گزارش برنا، بر اساس پژوهشی که در مجله علمی ACS Environmental Science & Technology منتشر شده اسفنجهای ملامینه میتوانند یکی از منابع قابل توجه آلودگی میکروپلاستیکی در جهان باشند؛ بهگونهای که تخمین زده میشود ماهانه بیش از یک تریلیون رشته میکروپلاستیک از طریق استفاده و فرسایش این محصولات وارد محیط شود.
ساختار و عملکرد اسفنجهای ملامینه
اسفنجهای ملامینه از مادهای به نام پلی (ملامین-فرمالدهید) ساخته میشوند؛ پلیمر پلاستیکیای که ساختاری متخلخل، سبک و شبکهای دارد. این ساختار باعث میشود اسفنج در ظاهر نرم به نظر برسد اما در عمل مانند یک سمباده بسیار ریز عمل کند.
قدرت پاککنندگی بالای این اسفنجها ناشی از همین ویژگی ساینده است. در واقع این اسفنجها بدون نیاز به مواد شوینده شیمیایی تنها با اصطکاک فیزیکی، لکهها و آلودگیها را از سطح جدا میکنند اما همین فرایند باعث فرسایش تدریجی ساختار اسفنج و آزاد شدن ذرات ریز آن میشود.
چگونگی تولید میکروپلاستیکها
در جریان استفاده مکرر بخشهایی از ساختار فومی اسفنج به تدریج ساییده و جدا میشود. این ذرات در ابتدا بزرگتر هستند اما در ادامه به قطعات بسیار ریزتر تبدیل میشوند که به عنوان میکروپلاستیک شناخته میشوند. میکروپلاستیکها معمولا به ذرات پلاستیکی کوچکتر از ۵ میلیمتر گفته میشود.
این ذرات پس از شستوشو وارد فاضلاب شده و از طریق سیستمهای تصفیه آب عبور میکنند. در بسیاری از موارد این ذرات به طور کامل حذف نمیشوند و در نهایت وارد رودخانهها، دریاچهها و اقیانوسها میشوند. در محیطزیست، میکروپلاستیکها میتوانند توسط موجودات آبزی بلعیده شوند و به تدریج وارد زنجیره غذایی انسان شوند.
جزئیات پژوهش و روش بررسی
در این مطالعه گروهی از پژوهشگران شامل یو سو، بائوشان شینگ، رونگ جی و همکارانشان چندین نمونه از اسفنجهای ملامینه تولید شده توسط سه برند مختلف را مورد بررسی قرار دادند. هدف آنها ارزیابی میزان تولید میکروپلاستیک در شرایط استفاده واقعی بود.
برای شبیهسازی شرایط مصرف خانگی، اسفنجها به طور مکرر روی سطوح فلزی زبر کشیده شدند تا میزان فرسایش آنها اندازهگیری شود. نتایج نشان داد میزان چگالی اسفنج نقش مهمی در میزان تولید ذرات دارد. اسفنجهای متراکمتر دوام بیشتری داشته و ذرات کمتری آزاد میکنند در حالی که نمونههای کمچگال سریعتر تخریب میشوند.
بر اساس اندازهگیریها پژوهشگران دریافتند که هر گرم از اسفنج در هنگام فرسایش میتواند حدود ۶.۵ میلیون رشته میکروپلاستیک تولید کند. با فرض اینکه یک اسفنج معمولی در طول مصرف حدود ۱۰ درصد وزن خود را از دست میدهد حجم قابل توجهی از ذرات ریز پلاستیکی وارد محیط میشود.
با استفاده از دادههای فروش آنلاین از جمله آمار فروش آمازون در اوت ۲۰۲۳ محققان تخمین زدند که تنها از این مسیر، حدود ۱.۵۵ تریلیون رشته میکروپلاستیک در هر ماه در جهان آزاد میشود. با توجه به اینکه این برآورد تنها بر اساس دادههای یک خردهفروش انجام شده رقم واقعی احتمالاً بهمراتب بالاتر است.
میکروپلاستیکها به دلیل اندازه بسیار کوچک به راحتی در محیط پراکنده میشوند و امکان حذف کامل آنها در سیستمهای تصفیه آب وجود ندارد. این ذرات در اکوسیستمهای آبی توسط ماهیها و سایر موجودات زنده بلعیده میشوند و در نهایت میتوانند به انسان نیز منتقل شوند.
پژوهشگران هشدار دادهاند که اگرچه اسفنجهای ملامینه ابزارهای بسیار مؤثری برای نظافت هستند اما استفاده گسترده از آنها میتواند به یک منبع پنهان و مداوم آلودگی پلاستیکی تبدیل شود؛ موضوعی که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
در این مطالعه چند راهکار برای کاهش اثرات زیستمحیطی این محصولات ارائه شده است. یکی از مهمترین پیشنهادها، بهبود طراحی اسفنجها از سوی تولیدکنندگان است؛ بهگونهای که تراکم مواد در آنها افزایش یابد تا دوام بیشتری داشته و کمتر فرسوده شوند.
از سوی دیگر مصرفکنندگان نیز میتوانند با انتخاب جایگزینهای طبیعی و فاقد پلاستیک نقش مهمی در کاهش این نوع آلودگی ایفا کنند. همچنین استفاده از فیلترهای بهتر در سیستمهای تصفیه آب خانگی و صنعتی میتواند تا حدی از ورود این ذرات به محیط جلوگیری کند.
این تحقیق نشان میدهد که حتی محصولات ساده و روزمره خانگی نیز میتوانند سهم قابل توجهی در بحران جهانی آلودگی پلاستیکی داشته باشند. اسفنجهای ملامینه با وجود کارایی بالا در نظافت در فرآیند مصرف خود به تولید حجم عظیمی از میکروپلاستیکها منجر میشوند؛ ذراتی که به دلیل اندازه بسیار کوچک، کنترل و حذف آنها در محیطزیست بسیار دشوار است.
پژوهشگران تاکید میکنند که توجه به این منابع پنهان آلودگی برای مدیریت بهتر بحران میکروپلاستیکها در آینده ضروری است.
انتهای پیام/
