سرمایه اجتماعی، مهمترین مولفه تابآوری در شرایط بحران است/ نقش موثر نسل جوان در عبور از بحرانها
سید حسن موسویچلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفتوگو با خبرنگار برنا با اشاره به برداشتهای نادرست از مفهوم تابآوری گفت: تابآوری به معنای نادیده گرفتن بحران یا بیتفاوتی نسبت به آن نیست، بلکه به توانایی مدیریت شرایط بحرانی بهگونهای گفته میشود که فرد، سازمان یا جامعه بتواند به زندگی عادی و زیست مطلوب بازگردد و از ظرفیتهای موجود برای عبور از بحران استفاده کند.
به گفته وی، تابآوری در سه سطح قابل بررسی است: فردی (توان سازگاری و مدیریت شخصی در بحران)،سازمانی (کارآمدی نهادها در مواجهه با شرایط خاص)،اجتماعی و کلان (توان جامعه در عبور از بحرانهای گسترده مانند جنگ).
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با اشاره به برخی نشانههای فرسودگی اجتماعی تاکید کرد: بیحسی اجتماعی به معنای کاهش حساسیت و واکنش نسبت به بحرانهاست، در حالیکه تابآوری مستلزم آگاهی، مشارکت و مدیریت فعالانه شرایط است.
وی هشدار داد تداوم بحرانهای اقتصادی و اجتماعی میتواند سرمایه روانی جامعه را تحلیل ببرد و اگر چشمانداز روشنی برای آینده وجود نداشته باشد، اضطراب و نگرانی افزایش یافته و امنیت روانی مردم دچار آسیب میشود.
موسویچلک با تاکید بر نقش ساختارهای اقتصادی در تقویت یا تضعیف تابآوری گفت: افزایش فقر، بیکاری، ورشکستگی و ناامنی سرمایهگذاری نشانههای ناکارآمدی اقتصادی است و بهطور مستقیم تابآوری جامعه را کاهش میدهد. در مقابل، اشتغال پویا، حمایت از بنگاهها، معافیتهای مالیاتی و بیمهای در شرایط بحران و حمایت از بیکاران میتواند به تقویت تابآوری کمک کند.
وی افزود: در ابتدای هر بحران معمولا نوعی همبستگی عمومی شکل میگیرد، اما اگر بحران طولانی شود و فشارهای اقتصادی و روانی افزایش یابد، بدون سیاستهای حمایتی موثر، سطح تابآوری کاهش پیدا میکند.
به گفته این آسیبشناس اجتماعی، هماهنگی میان سازمانها، پرهیز از تشتت در تصمیمگیری و پاسخگویی بهموقع به مطالبات مردم نقش کلیدی در افزایش تابآوری دارد.
وی تأکید کرد: تجربه زیسته مردم از عملکرد دولتها در بحرانهای گذشته بسیار تعیینکننده است. اگر مردم احساس کنند در شرایط سخت رها نمیشوند و دولت به تعهدات خود پایبند است، در بحرانهای جدید نیز همراهی و مشارکت بیشتری خواهند داشت.
حسن موسویچلک، شفافیت، صداقت، شنیدن صدای مردم و اولویتبندی مطالبات را از مولفههای اساسی اعتمادسازی دانست.
وی سرمایه اجتماعی را مهمترین مولفه تابآوری اجتماعی دانست و گفت:هرچه اعتماد عمومی و مشارکت اجتماعی بالاتر باشد، همراهی مردم در عبور از بحرانها بیشتر خواهد بود. سرمایه اجتماعی پشتوانهای برای مسئولیتپذیری و همکاری عمومی در شرایط سخت است.
به اعتقاد رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، استمرار و نهادینه بودن این سرمایه اهمیت دارد و نباید تنها به بروز مقطعی همبستگی در دورههای کوتاه بحران دل خوش کرد.
وی با اشاره به ظرفیتهای نسل جوان اظهار کرد: جوانان علاوه بر مطالبهگری، میتوانند نوآور، خلاق و مسئولیتپذیر باشند. در هر جامعهای همه گروههای سنی، از سالمندان تا نوجوانان، در چارچوب ظرفیتهای خود در تابآوری نقش دارند.
موسوی چلک افزود: مهارتهای تابآوری ذاتی نیستند و باید آموزش داده شوند. مهارتهایی مانند:خودمراقبتی،مدیریت خشم،تصمیمگیری در شرایط بحران،مدیریت اقتصادی خانواده،تنظیم روابط بینفردی،انتخاب سبک زندگی متناسب با شرایط،همگی قابل یادگیری هستند و میتوانند توان جامعه را در مواجهه با بحران افزایش دهند.
وی درباره شاخصهای ارزیابی تابآوری اجتماعی گفت:تحلیل تهدیدها، عملکرد سازمانها، میزان رضایت مردم، وضعیت سلامت روان، توجه به اقشار آسیبپذیر، ثبات قیمتها، امنیت تأمین کالاهای اساسی و میزان جرائم و اختلالات اجتماعی از جمله شاخصهای سنجش تابآوری هستند.
این کارشناس اجتماعی تاکید کرد: نوع واکنش مردم در حوزههای بهداشت و درمان، اشتغال، خانواده و آسیبهای اجتماعی نیز نشان میدهد یک جامعه تا چه اندازه تابآور است.
به باور موسوی چلک، اتخاذ سیاستهایی که تهدیدها را کاهش دهد و مدیریت بحران را تقویت کند، اصلیترین مسیر افزایش تابآوری است. برنامهریزی منسجم، حمایت اقتصادی هدفمند، تقویت سلامت روان، افزایش هماهنگی نهادی و بازسازی اعتماد عمومی از مهمترین اقداماتی است که میتواند جامعه را در برابر بحرانهای ممتد مقاومتر کند.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در پایان تاکید کرد: تابآوری نه یک شعار، بلکه محصول سیاستگذاری درست، سرمایه اجتماعی پایدار و توانمندسازی فردی است؛ مسیری که بدون مشارکت مردم و کارآمدی نهادها تحقق نخواهد یافت.
انتهای پیام/
