هوایی که نفس میکشیم پلاستیکی است؛ ۶۵ درصد آلودگی از لاستیک خودروها میآید
مطالعهای تازه در آلمان نشان میدهد ذرات ریز پلاستیکی معلق در هوا سهم قابلتوجهی از آلودگی شهری را تشکیل میدهند و بخش عمده آن از ساییدگی لاستیک خودروها ناشی میشود؛ موضوعی که میتواند خطر بیماریهای قلبی و سرطان ریه را افزایش دهد.
به گزارش ساینس یلی، پژوهشگران مؤسسه تحقیقات تروپوسفر لایبنیتس (TROPOS) و دانشگاه کارل فون اوسیِتسکی اولدنبورگ در آلمان در تحقیق جدیدی که در نشریه علمی Communications Earth & Environment منتشر شده برای نخستین بار ترکیب دقیق میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکهای موجود در هوای شهری آلمان را بررسی کردهاند. نتایج این تحقیق نشان میدهد حدود ۴ درصد ذرات معلق موجود در هوای شهر لایپزیگ از پلاستیک تشکیل شده و نزدیک به دوسوم این ذرات پلاستیکی ناشی از سایش لاستیک خودروهاست.
بر اساس برآوردهای این پژوهش ساکنان شهری مانند لایپزیگ روزانه حدود ۲.۱ میکروگرم پلاستیک از طریق تنفس وارد بدن خود میکنند؛ رقمی که به گفته پژوهشگران میتواند با افزایش ۹ درصدی خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی-عروقی و ۱۳ درصدی خطر مرگ ناشی از سرطان ریه مرتبط باشد.
افزایش نگرانیها درباره پلاستیکهای معلق در هوا
در سالهای اخیر دانشمندان توجه بیشتری به ذرات پلاستیکی معلق در هوا نشان دادهاند، زیرا این ذرات حتی در مناطق دورافتادهای مانند قطبها و ارتفاعات کوهستانی نیز شناسایی شدهاند. پژوهشگران هشدار میدهند این ذرات میتوانند هم بر اکوسیستمها و هم بر سلامت انسان اثر بگذارند.
منابع این آلودگی شامل سایش لاستیک و ترمز خودروها، الیاف پارچهها، گردوغبار شهری و سطوح پلاستیکی هستند. همچنین پلاستیکهایی که از طریق رودخانهها وارد اقیانوسها میشوند، میتوانند دوباره از طریق ذرات نمک دریا به جو بازگردند.
در این مطالعه نانوپلاستیکها به ذرات کوچکتر از یک میکرومتر و میکروپلاستیکها به ذراتی بین یک میکرومتر تا یک میلیمتر تعریف شدهاند. دانشمندان میگویند با وجود افزایش آشکار آلودگی پلاستیکی هنوز اطلاعات کمی درباره اثرات تنفس این ذرات بر سلامت انسان وجود دارد.
نانوپلاستیکها چگونه به بدن آسیب میزنند؟
مطالعات قبلی نشان دادهاند نانوپلاستیکهای استنشاقشده میتوانند وارد ریهها شوند و موجب استرس اکسیداتیو و واکنشهای التهابی شوند؛ فرایندی که احتمال ابتلا به بیماریهای تنفسی را افزایش میدهد. علاوه بر این این ذرات میتوانند فلزات سنگین و ترکیبات سمی مانند هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs) را روی سطح خود حمل کنند و به همین دلیل خطر بیشتری داشته باشند.
با وجود این نگرانیها هنوز نه سازمان جهانی بهداشت (WHO) و نه اتحادیه اروپا استاندارد یا محدودیتی برای میزان پلاستیک موجود در هوا تعیین نکردهاند.
شناسایی پلاستیک در هوا؛ چالشی پیچیده
یکی از دشواریهای اصلی تحقیقات مربوط به میکروپلاستیکها این است که پلاستیک مادهای واحد نیست و انواع مختلفی با ویژگیهای شیمیایی متفاوت دارد. به همین دلیل پژوهشگران از روشهای ترکیبی برای شناسایی این ذرات استفاده میکنند.
در این مطالعه از روش پیرولیز کروماتوگرافی گازی-طیفسنجی جرمی (Py-GC-MS) استفاده شد؛ روشی که در آن نمونهها در دمای بالا تجزیه و سپس ترکیبات آنها با دقت شناسایی میشوند.
تیم تحقیقاتی ۱۱ نوع پلاستیک رایج از جمله پلیاتیلن (PE)، پلیپروپیلن (PP)، پلیوینیل کلراید (PVC)، پلیاتیلن ترفتالات (PET)، پلیاستایرن (PS)، پلیکربنات (PC)، پلیآمید ۶ (PA۶) و ذرات ناشی از سایش لاستیک خودرو را بررسی کرد.
نمونههای ذرات معلق PM۱۰ و PM۲.۵ طی دو هفته در سپتامبر ۲۰۲۲ از منطقهای پرتردد در شهر لایپزیگ جمعآوری شدند. دستگاههای نمونهبردار روزانه صدها هزار لیتر هوا را از فیلترهای مخصوص عبور میدادند تا ذرات موجود در آن تحلیل شود.
لاستیک خودرو؛ منبع اصلی میکروپلاستیکهای هوا
نتایج نشان داد ذرات ناشی از سایش لاستیک خودروها حدود ۶۵ درصد کل میکروپلاستیکهای موجود در هوا را تشکیل میدهند. پس از آن PVC، پلیاتیلن و PET بیشترین سهم را داشتند.
پژوهشگران میگویند این یافتهها نشان میدهد مشکل آلودگی ذرات معلق فقط با جایگزینی خودروهای برقی حل نخواهد شد، زیرا حتی خودروهای الکتریکی نیز باعث سایش لاستیک و تولید ذرات پلاستیکی میشوند.
خطرات سلامتی حتی با جرم کم
اگرچه جرم کلی این ذرات نسبتا کم است، اما اندازه بسیار کوچک آنها باعث میشود به عمق دستگاه تنفسی نفوذ کنند. پژوهشگران با استفاده از مدلهای اپیدمیولوژیک تخمین زدهاند قرار گرفتن مداوم در معرض این ذرات میتواند خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی و ریوی را بین ۵ تا ۹ درصد و خطر مرگ ناشی از سرطان ریه را بین ۸ تا ۱۳ درصد افزایش دهد.
آنکوش کاوشیک پژوهشگر اصلی این مطالعه میگوید: مشاهدات ما نشان میدهد میکرو و نانوپلاستیکها با وجود جرم کم ممکن است در طول زمان خطرات جدی برای سلامت ایجاد کنند. این خطر میتواند ناشی از سمیت ویژه برخی پلیمرهای پلاستیکی باشد.
قوانین کیفیت هوا از آلودگی پلاستیکی عقب ماندهاند
پژوهشگران تاکید میکنند که مقررات فعلی کیفیت هوا هنوز توجه کافی به میکروپلاستیکهای معلق ندارند. به گفته هارتموت هرمان از موسسه TROPOS لازم است سایش لاستیک خودروها نیز در قوانین مربوط به ذرات معلق و آلودگی هوا لحاظ شود و استانداردهایی برای میزان مجاز میکروپلاستیکها در هوا تدوین شود.
دانشمندان تاکید میکنند تحقیقات در این حوزه هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و برای تعیین میزان واقعی خطرات شناسایی پلاستیکهای سمیتر و تعریف استانداردهای ایمنی مطالعات بلندمدت بیشتری لازم است. با این حال نتایج مطالعه لایپزیگ نشان میدهد میکروپلاستیکها باید بهعنوان یکی از آلایندههای نوظهور هوا بهطور جدی تحت پایش قرار گیرند.
انتهای پیام/
