حفاظت از محیط زیست خزر ضرورت حفظ ظرفیتهای اقتصادی و راهبردی آن است
روز سه شنبه در مراسم گرامیداشت روز ملی دریای خزر( ۲۱ مرداد ) افزود: ۲۱ مردادماه، روز خزر، یادآور اهمیت این پهنه آبی و مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی در قبال آن است. ۲۳ سال پیش، در چنین روزی، پنج کشور ساحلی دریای خزر در تهران «کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیطزیست دریای خزر» معروف به «کنوانسیون تهران» را به امضا رساندند و ۲۰ سال از اجرای آن میگذرد.
وی اظهار کرد: دریای خزر برای ایران و کشورهای ساحلی آن همواره فراتر از یک پهنه آبی بوده است. خزر در طول تاریخ بخشی از جغرافیا، هویت و مناسبات ملتهای پیرامون خود بوده و در شکلگیری روابط میان جوامع این منطقه نقش داشته است.
این دریا که قرنها نهتنها مسیر ارتباط و تجارت، بلکه بستری برای رفتوآمد انسانها، انتقال فرهنگها، شکلگیری مناسبات اجتماعی و گسترش تعامل میان جوامع پیرامونی خود بوده، در بسیاری از مقاطع تاریخی بیش از آنکه عامل جدایی باشد، پل ارتباطی میان ملتها بوده است.
وی ادامه داد: تحولات اخیر منطقه و بهویژه جنگ ۴۰ روزه اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران و پیامدهای آن، بار دیگر اهمیت ژئوپلیتیکی و راهبردی حیات خزر را بیش از پیش آشکار کرد و جایگاه این پهنه آبی را در محاسبات راهبردی کشورهای ساحلی و مناسبات منطقهای برجسته کرد.
وی افزود: کشورهای ساحلی خزر بیش از هر کشور دیگری از تحولاتی که در این دریا رخ میدهد تأثیر میپذیرند و طبیعی است که مسئولیت اصلی را نیز در قبال امنیت، ثبات و آینده آن بر عهده داشته باشند.
امنیت خزر بیش از هر چیز یک مسئولیت منطقهای و درازمدت است و باید توسط کشورهای ساحلی و از طریق سازوکارهای مورد توافق آنها تأمین و حفظ شود.
غریب ابادی گفت: امنیت حوزه خزر و ممنوعیت حضور نظامی کشورهای غیرساحلی، مورد تأکید جمهوری اسلامی ایران و کشورهای ساحلی است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که امنیت خزر نباید به عرصهای برای رقابت یا حضور قدرتهای خارج از منطقه تبدیل شود.
کشورهای ساحلی قادرند و باید بتوانند درباره امنیت، ثبات و آینده دریای خزر گفتوگو و تصمیمگیری کنند. خزر میتواند و باید نمونهای از یک نظام امنیت منطقهای باشد که توسط کشورهای منطقه و برای کشورهای منطقه شکل میگیرد.
وی ادامه داد: اختلاف دیدگاهها و تفاوت در اولویتهای ملی امری طبیعی است و نمیتوان انتظار داشت پنج کشور ساحلی در همه موضوعات نگاه یکسانی داشته باشند، اما حفاظت از خزر یکی از حوزههایی است که علیرغم تفاوت دیدگاهها همچنان امکان گفتوگو و همکاری را میان پنج کشور حفظ میکند.
غریب آبادی ادامه داد: خزر ظرفیت آن را دارد که در کنار سایر ابعاد روابط پنج کشور، به یکی از عرصههای اعتمادسازی و همکاری منطقهای تبدیل شود. در میان این مجموعه از مؤلفهها، حفاظت از محیطزیست خزر جایگاه ویژهای دارد. حفاظت از محیطزیست خزر صرفاً یک دغدغه محیطزیستی نیست. اگر قرار است خزر همچنان دریایی زنده، قابل بهرهبرداری و برخوردار از ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و راهبردی باقی بماند، حفاظت از محیطزیست آن یک ضرورت اساسی است.
به گفته وی، تضعیف اکوسیستم خزر، کاهش منابع زنده، آلودگی، تغییرات اقلیمی و کاهش سطح آب میتواند مستقیماً بر زندگی جوامع ساحلی، فعالیتهای اقتصادی، شیلات، حملونقل، بنادر و زیرساختهای ساحلی اثر بگذارد.
معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه گفت: در این میان، کاهش سطح آب خزر اهمیت همکاری منطقهای را بیش از پیش نشان میدهد. این مسئله محدود به قلمرو یک کشور نیست و پیامدهای آن میتواند در بخشهای مختلف سواحل خزر نمایان شود. هیچ کشور ساحلی نمیتواند به تنهایی برای چنین پدیدهای راهحل جامع ارائه کند. ما به دادههای مشترک، مطالعات علمی، پایش هماهنگ، تبادل اطلاعات و در نهایت تصمیمات مشترک نیاز داریم.
وی تصریح کرد: از این رو، حفاظت از محیطزیست خزر در واقع بخشی از تلاش برای حفظ و تداوم ظرفیتهای آن برای نسلهای آینده است.
وی افزود: در این میان، چارچوب کنوانسیون تهران ظرفیت بسیار مهمی برای حفظ و تقویت این همکاری دارد. این کنوانسیون تنها یک چارچوب حقوقی برای همکاریهای زیستمحیطی نیست، بلکه میتواند بستری برای استمرار گفتوگو میان پنج کشور ساحلی درباره آینده خزر باشد.
غریب آبادی گفت: ما معتقدیم باید از ظرفیتهای موجود در کنوانسیون تهران بیش از گذشته استفاده کنیم و این چارچوب را به بستری مؤثرتر برای همکاریهای علمی، تبادل دانش و اطلاعات و شکلگیری ابتکارات مشترک تبدیل کنیم.
از این منظر، برگزاری منظم و مؤثر کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران اهمیت ویژهای پیدا میکند.
معاون امور حقوقی و بین الملل وزات امور خارجه تصریح کرد: در حال حاضر به نظر میرسد با موافقت کشورهای ساحلی، زمینه برای برگزاری هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران در تهران فراهم شده است که اول مهر در تهران برگزار خواهد شد.
غریب آبادی ادامه داد: این اجلاس را در مهرماه با حضور مقامات عالیرتبه پنج کشور ساحلی برگزار خواهیم کرد. با توجه به زمان محدودی که تا برگزاری نشست باقی مانده است، ضروری است تمامی کشورهای ساحلی هماهنگیها و تمهیدات لازم را برای برگزاری هرچه شایستهتر اجلاس به عمل آورند.
وی افزود: حضور کشورهای ساحلی در تهران میتواند فرصتی برای گفتوگو درباره موضوعات مورد علاقه مشترک، تقویت تماسهای دوجانبه و چندجانبه، تبادل دیدگاهها و ایجاد زمینه برای تعامل سازندهتر در آینده باشد. باید از این حضور برای تقویت دیپلماسی خزر استفاده کنیم.
وی تأکید کرد: از آنجایی که کشور دوست و همسایه ما ترکمنستان نیز پیشنهاد داده است اجلاس سران خزر درباره محیطزیست و بررسی پدیده کاهش تراز آب خزر را در ۱۷ مهرماه در عشقآباد و در منطقه آوازه ترکمنستان برگزار کند، ما از این پیشنهاد استقبال میکنیم.
معاون امور حقوقی و بین الملل وزات امور خارجه ادامه داد: امیدواریم با برگزاری کاپ ۷ در تهران، پیش از برگزاری نشست اجلاس سران، بتوانیم تصمیمات لازم و اسناد مورد نیاز را برای تأیید در نشست اجلاس سران که درباره محیطزیست خزر و به صورت ویژه برگزار خواهد شد، آماده کنیم.
غریب آبادی اظهار کرد: امیدوار هستم تمامی کشورهای ساحلی نهایت هماهنگی و همکاری را برای برگزاری کاپ ۷ در تهران داشته باشند؛ چرا که مطمئن هستیم و انتظار داریم برگزاری این اجلاس بتواند زمینه موفقیت اجلاس آوازه را فراهم کند.
وی گفت: دیپلماسی خزر به معنای جایگزین کردن یک چارچوب با چارچوبهای موجود نیست، بلکه به معنای استفاده از ظرفیت خزر برای حفظ ارتباط، گفتوگو و همکاری میان کشورهای ساحلی است.
وی افزود: از این منظر، کاپ ۷ میتواند علاوه بر دستاوردهای محیطزیستی، فرصت مناسبی برای تقویت روابط میان کشورهای ساحلی و ایجاد زمینه برای همکاریهای جدید باشد.
معاون امور حقوقی و بین الملل وزات امور خارجه خطاب به حاضران گفت: مسئولیت مشترک ما تنها حفاظت از یک پهنه آبی نیست. ما باید از مجموعهای از منافع، پیوندها، ظرفیتها و میراث مشترکی حفاظت کنیم که در طول تاریخ میان مردمان پیرامون خزر شکل گرفته است.
غریب آبادی تأکید کرد: خزر پیش از ما وجود داشته است، امروز میراث مشترک ماست و پس از ما نیز باید برای نسلهای آینده باقی بماند.
وی ادامه داد: دولتها، سیاستها و اولویتها ممکن است در گذر زمان تغییر کنند، اما آنچه میتواند پایدار بماند، پیوندهای تاریخی میان ملتها و اراده مشترک آنها برای ساختن آینده است.
معاون امور حقوقی و بین الملل وزات امور خارجه ضمن تشکر از حضور جامعه دیپلماتیک و تمامی مهمانان گرامی در این مراسم گفت: روز خزر را گرامی میداریم و برای خزر سالم، پایدار و برخوردار از جایگاه شایسته خود در همکاریهای منطقهای تلاش خواهیم کرد.
انتهای پیام
