رئیس ستاد هوش مصنوعی: AI نباید جای تفکر دانشآموزان را بگیرد
رئیس ستاد هوش مصنوعی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با تاکید بر اینکه هوش مصنوعی نباید جایگزین تفکر و یادگیری انسانی شود گفت: ارزش واقعی این فناوری در حوزه آموزش زمانی نمایان میشود که با شناخت نیازهای یادگیرندگان و تحلیل مسائل آموزشی، از آن برای تقویت یادگیری عمیق، تفکر انتقادی و حل مسائل واقعی استفاده کنیم.
به گزارش برنا، عمادالدین فاطمیزاده، رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری در رویداد اختتامیه ایران دیجیتال ۱۴۰۵ که در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، اظهار کرد: امروزه هوش مصنوعی در بخشهای مختلف زندگی روزمره از جمله صنعت، کسبوکار، سلامت و حوزههای گوناگون وارد شده و تا حدودی غلبه پیدا کرده است و حوزه آموزش نیز از این قاعده مستثنا نیست.
وی با اشاره به تاثیر هوش مصنوعی بر نظام آموزشی گفت: هوش مصنوعی بهعنوان یک فناوری آموزشی، شیوههای تدریس و یادگیری را تحت تاثیر قرار داده و حتی شیوههای جدیدی از ارزیابی را نیز به وجود خواهد آورد.
فاطمیزاده افزود: درباره مزایا و چالشهای ورود هوش مصنوعی به آموزش، مباحث و پژوهشهای متعددی انجام شده است و همچنان پرسشهای بیپاسخ بسیاری از جمله درباره شیوههای ارزیابی وجود دارد که در اینجا قصد ورود تفصیلی به آنها را نداریم.
حل مسئله؛ بعد اصلی فناوری آموزشی
رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی با اشاره به نگاه رایج به فناوری آموزشی اظهار کرد: تصور عمومی از فناوری آموزشی ممکن است بیشتر معطوف به ابعاد سختافزاری، ابزاری یا نرمافزاری آن باشد، اما بعد اصلی و مورد توجه در این حوزه بعد حل مسئله است.
وی ادامه داد: حل مسئله مولفهای است که با تلفیق سختافزار، نرمافزار و برخورداری از یک دیدگاه راهبردی، برنامههای آموزشی را مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهد. این رویکرد پس از رصد مشکلات و معضلات، علل شکلگیری چالشها و راههای رفع موانع را شناسایی میکند و در نهایت راهکارهای مؤثر را ارائه میدهد.
فاطمیزاده خاطرنشان کرد: تصور عمومی از هوش مصنوعی در آموزش و بسیاری از حوزههای دیگر، غالباً به ابزارهایی محدود میشود که میتوانند در کوتاهترین زمان به یک پرسش پاسخ دهند، محتوا تولید کنند یا فرایند تدریس و یادگیری را کوتاه و ساده کنند؛ در حالی که کارکرد هوش مصنوعی در حوزه آموزش باید فراتر از یک ابزار پاسخگو یا تولیدکننده محتوا تعریف شود.
وی افزود: ارزش واقعی هوش مصنوعی زمانی نمایان میشود که بتوانیم با شناخت دقیق نیازهای یادگیرنده از جمله جامعه دانشآموزی در طرح ایران دیجیتال، مسائل آموزشی را تحلیل و راهکارهای مناسب طراحی کنیم و از این طریق به ارتقای فرایند یادگیری کمک کنیم.
هدف استفاده از هوش مصنوعی مهمتر از تواناییهای آن است
رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی تاکید کرد: مسئله اصلی این نیست که هوش مصنوعی چه اقداماتی میتواند انجام دهد، بلکه پرسش بنیادین این است که ما با چه هدف و رویکردی از آن استفاده میکنیم.
به گفته وی باید به جای تکیه بر پاسخهای آمادهای که بر اساس دادههای آموزشی موجود در مدلهای زبانی ارائه میشوند، بسترسازی لازم برای یادگیری عمیقتر، تقویت تفکر انتقادی و توانمندسازی فراگیران فراهم شود.
فاطمیزاده با بیان اینکه هدف صرفا استفاده از یک ابزار نوظهور نیست گفت: نقطه تمرکز باید این باشد که مشخص کنیم هر فرد در فرایند آموزش، متناسب با سطح و جایگاه خود، با چه هدفی میتواند از هوش مصنوعی استفاده کند تا توانمندیهای خود را در جایگاهی که قرار دارد ارتقا دهد.
وی افزود: این افراد میتوانند معلم، دانشآموز، مدیر، کارشناس یا کارمند باشند و برای هرکدام باید مشخص شود که هوش مصنوعی چگونه میتواند در راستای ارتقای توانمندیهای آنان مورد استفاده قرار گیرد.
هوش مصنوعی باید تسهیلگر یادگیری باشد
فاطمیزاده با تاکید بر اینکه نباید هوش مصنوعی را جایگزین تفکر و یادگیری انسانی کرد گفت: این فناوری باید در خدمت فرایند یادگیری قرار گیرد و نقش تسهیلگر داشته باشد.
وی ادامه داد: ممکن است هوش مصنوعی بتواند در مدت بسیار کوتاهی پاسخی تولید کند، یک ویدئو را تحلیل کند، متن را به ویدئو تبدیل کند یا برعکس، ویدئو را به متن تبدیل کند، اما مولفههایی همچون خلاقیت، پرسشگری، تفکر انتقادی، مسئولیتپذیری، شفافیت و توانایی حل مسئله همچنان به انسان وابسته هستند.
آغاز ایران دیجیتال ۱ و برنامهریزی برای ایران دیجیتال ۲
رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی در بخش دیگری از سخنان خود از آغاز مرحله جدید طرح ملی ایران دیجیتال خبر داد و اظهار کرد: از امروز این مرحله را تحت عنوان طرح ایران دیجیتال ۱ نامگذاری میکنیم.
وی گفت: در جریان اجرای این طرح با همت دانشآموزان و همکاری مجموعه جونیورا و با ارائه پروژههای مختلف حدود ۲ میلیون دانشآموز تحت آموزش قرار گرفتند.
فاطمیزاده افزود: معاونت علمی و ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی طرح ایران دیجیتال ۲ را با دو ویژگی محوری دنبال خواهند کرد.
به گفته وی، ویژگی نخست این است که با توجه به ورود افراد جدید به دورههای آموزشی، با اتکا به بازخوردهای دریافتشده از جامعه دانشآموزی و وزارت آموزشوپرورش، فرایندها مورد بازنگری قرار گیرند.
وی ادامه داد: ویژگی دوم ادامه مسیر برای خروجیهای دوره قبلی است؛ به این معنا که برای دانشآموزانی که دوره قبلی را با موفقیت پشت سر گذاشتهاند، برنامهریزی جدیدی تعریف شود و این مسیر در چارچوب طرح ایران دیجیتال ۲ ادامه پیدا کند.
هدف طرح؛ آموزش حل مسائل واقعی با کمک هوش مصنوعی
فاطمیزاده با اشاره به افق بلندمدت طرح ایران دیجیتال اظهار کرد: در اختتامیه طرح ایران دیجیتال و مسابقه هوش مصنوعی دانشآموزان صرفا پایان یک مسابقه را جشن نمیگیریم بلکه بخشی از آینده فناوری کشور در حال شکلگیری است.
وی افزود: این آینده حاصل همکاری دانشآموزان، والدین، وزارت آموزشوپرورش، بخش خصوصی و نهادهای دولتی است که به عنوان مجری یا حامی در این طرح حضور دارند.
رئیس ستاد هوش مصنوعی معاونت علمی تاکید کرد: در فرایند شکلدهی به این آینده نباید فقط کار با ابزارها را به دانشآموزان آموزش دهیم بلکه باید آنها را با تکالیف جدی و اصیلی که در پیرامون و محل زندگی خود مشاهده میکنند مواجه کنیم.
وی گفت: باید مشکلات جدی کشور و محیط پیرامونی را بهدرستی ببینیم؛ همان نمونههایی که در طرحهای دانشآموزان نیز قابل مشاهده بود و به آنها آموزش دهیم که چگونه یک مسئله واقعی را حل کنند.
فاطمیزاده ادامه داد: حل مسئله واقعی لزوما نباید با تکیه بر پایگاههای داده آماده انجام شود بلکه دانشآموزان باید از مسیر طرح پرسش درست به سمت حل مسئله حرکت کنند و یاد بگیرند چگونه از هوش مصنوعی برای حل معضلات جدی جامعه استفاده کنند.
تجربه تبدیل ایده به محصول دستاورد مهم دانشآموزان
وی با اشاره به دستاوردهای دانشآموزان شرکتکننده در این طرح گفت: دانشآموزانی که در این مسابقه شرکت کردهاند صرفاً برندگان یک جایزه نیستند و دستاورد مهمتر از جایزه، تجربهای است که کسب کردهاند.
به گفته فاطمیزاده، دانشآموزان در این مسیر یاد گرفتهاند چگونه یک ایده را به پروژه و سپس به محصول تبدیل کنند، یک مسئله واقعی را به راهکار برسانند و راهکار خود را در قالب یک محصول پیادهسازی کنند.
وی افزود: دانشآموزان همچنین آموختهاند که خلاقیت خود را پرورش دهند چندین بار شکست را تجربه کنند و دوباره تلاش کنند تا در نهایت بتوانند محصولی مفید خلق کنند.
آینده فناوری به حل مسائل واقعی وابسته است
رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی در ادامه خطاب به دانشآموزان گفت: آینده را صرفا کسانی نمیسازند که فناوری را میشناسند بلکه آینده را افرادی رقم میزنند که بتوانند با استفاده از فناوریهای موجود، مسائل واقعی زندگی را حل کنند.
وی تأکید کرد: نباید خود را صرفا کاربر یک فناوری بدانیم که در پرتگاه و قعر شکاف دیجیتال گرفتار شده است که بلکه باید خود را حلکننده مسائل جاری کشور به کمک این فناوری تعریف کنیم.
هوش مصنوعی؛ ابزار آگاهانه برای بهبود کیفیت زندگی
فاطمیزاده در بخش پایانی سخنان خود ضمن قدردانی از عوامل اجرای طرح ایران دیجیتال گفت: از برگزارکنندگان این رویداد، معلمان، مربیان و مدیرانی که در مسیر آموزش و پرورش این استعدادها تلاش میکنند، صمیمانه تقدیر میکنم و مهمتر از همه از خانوادههای محترم سپاسگزارم.
وی همچنین به برگزیدگان این رویداد تبریک گفت و افزود: امیدواریم این جوایز برای شما خط پایان تلقی نشود، بلکه نقطه آغاز یک مسیر طولانی، بالنده و سرشار از امید باشد.
رئیس ستاد توسعه فناوری و کاربردیسازی هوش مصنوعی معاونت علمی در پایان خاطرنشان کرد: آینده متعلق به کسانی نیست که صرفاً ابزارهای بیشتری در اختیار دارند، بلکه آینده در دستان کسانی خواهد بود که از ابزارها به صورت آگاهانه، خلاقانه، مسئولیتپذیرانه و شفاف برای بهبود کیفیت زندگی نوع بشر استفاده کنند.
انتهای پیام/
