نیازهای اجتماعی و عاطفی کودکان را فدای سرگرمی با گوشی نکنیم
داوود فتحی، روانشناس کودک و نوجوان در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی برنا، با اشاره به تغییرات اجتماعی و فرهنگی در دهه‌های اخیر اظهار کرد: تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در سطح کلان، به‌طور طبیعی بر سبک زندگی خانواده‌ها و روابط میان اعضای آنها تأثیر می‌گذارد. در گذشته، خانواده‌ها معمولاً فرزندان بیشتری داشتند و همین موضوع زمینه ارتباط بیشتر میان خواهران، برادران و خویشاوندان هم‌سن را فراهم می‌کرد، اما امروز با کاهش فرزندآوری، بخشی از این روابط و فرصت‌های تعامل اجتماعی کمتر شده است.
وی افزود: کاهش تعداد فرزندان می‌تواند بر تجربه‌های اجتماعی کودکان اثر بگذارد چراکه در چنین شرایطی، فرصت تعامل روزمره با خواهر و برادر یا سایر خویشاوندان هم‌سن کاهش می‌یابد. با این حال، نباید تصور کرد که تمام شرایط گذشته مطلوب بوده یا همه تغییرات امروز الزاماً آسیب زا هستند.
این روانشناس کودک و نوجوان با اشاره به مشکلاتی که نسل‌های گذشته نیز تجربه کرده‌اند، ادامه داد: محدودیت‌های اقتصادی، فقر، کمبود آگاهی و دسترسی محدود والدین به اطلاعات و خدمات تخصصی، در دوره‌های گذشته نیز بر رشد کودکان تأثیر می‌گذاشت. بنابراین، برای ارزیابی شرایط امروز باید از قضاوت‌های کلی فاصله گرفت و نیازهای واقعی کودکان را در مرکز توجه قرار داد.
آپارتمان‌نشینی به‌تنهایی عامل آسیب روانی کودکان نیست
فتحی با تأکید بر ضرورت بررسی شرایط زندگی کودکان از منظر نیازهای رشدی گفت: کودکان به شادی، تفریح، فعالیت بدنی، تعاملات اجتماعی و همچنین محدودیت‌های واقع‌بینانه نیاز دارند. آنها باید در کنار تجربه آزادی و بازی، یاد بگیرند که برای رسیدن به برخی خواسته‌ها تلاش کنند و قواعد و محدودیت‌های متناسب با سن خود را بپذیرند.
وی تصریح کرد: به‌جای آنکه صرفا درباره آسیب‌های آپارتمان‌نشینی یا تغییر سبک زندگی صحبت کنیم، باید ببینیم نیازهای عاطفی، هیجانی، شناختی، جسمانی و حرکتی کودکان تا چه اندازه تأمین می‌شود.
این متخصص افزود: ممکن است کودکی در آپارتمان زندگی کند، اما والدین او زمان کافی برای گفت‌و‌گو، بازی و تعامل عاطفی با وی اختصاص دهند و زمینه حضورش در مهدکودک، کلاس‌های ورزشی و جمع دوستان را فراهم کنند. در مقابل، ممکن است کودکی با وجود برخورداری از امکانات مختلف، از نظر عاطفی و اجتماعی نیازهای تأمین‌نشده‌ای داشته باشد.
فتحی خاطرنشان کرد: بنابراین، کیفیت ارتباط والدین با کودک و فراهم‌کردن فرصت‌های مناسب برای بازی، تحرک و تعامل با همسالان، در کنار شرایط محیطی زندگی، اهمیت زیادی دارد.
استفاده زودهنگام از گوشی باید مدیریت شود
این روانشناس کودک و نوجوان در ادامه گفت‌و‌گو با اشاره به افزایش استفاده کودکان خردسال از گوشی‌های هوشمند و تبلت اظهار کرد: موضوع استفاده کودکان از ابزار‌های دیجیتال باید با توجه به سن، مرحله رشد و نوع محتوای در دسترس آنها بررسی شود و والدین لازم است درباره شیوه صحیح استفاده از این ابزار‌ها آگاهی داشته باشند.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از استفاده زودهنگام و بی‌ضابطه کودکان از ابزار‌های دیجیتال افزود: سرگرم‌کردن کودک با گوشی نباید به جایگزینی برای حضور و مسئولیت‌پذیری والدین تبدیل شود. کودک در سال‌های نخست زندگی بیش از هر چیز به تعامل مستقیم، بازی، ارتباط عاطفی و تجربه محیط پیرامون خود نیاز دارد.
فتحی ادامه داد: در سنین بالاتر نیز می‌توان با توجه به شرایط رشدی کودک، محتوای دیجیتال مناسب و هدفمند را در اختیار او قرار داد، اما استفاده از این ابزار‌ها باید مدیریت‌شده باشد و فرصت بازی، فعالیت بدنی و ارتباط با دیگران را از کودک نگیرد.
وی تأکید کرد: صرف استفاده از یک ابزار دیجیتال برای آموزش، به معنای مناسب‌بودن آن برای همه سنین نیست. والدین باید به سن کودک، محتوای برنامه‌ها، مدت استفاده و تأثیر آن بر فعالیت‌های روزمره و روابط اجتماعی توجه کنند.
خانواده‌ها به نیازهای اساسی کودکان توجه کنند
این روانشناس کودک و نوجوان در پایان با تأکید بر نقش خانواده در رشد سالم کودکان گفت: والدین باید برای بازی و گفت‌و‌گو با فرزندان خود زمان اختصاص دهند، فرصت تعامل با همسالان را فراهم کنند و فعالیت بدنی و تفریح را در برنامه روزانه آنان قرار دهند.
وی افزود: هدف اصلی باید فراهم‌کردن محیطی باشد که در آن نیازهای جسمانی، عاطفی، شناختی و اجتماعی کودکان به شکل متعادل تأمین شود؛ موضوعی که در کنار مدیریت استفاده از ابزار‌های دیجیتال، می‌تواند به رشد سالم‌تر کودکان در شرایط متغیر زندگی امروز کمک کند.
انتهای پیام/
