پشت‌پرده زندگی‌های ویترینی؛ چطور در تله «کمال‌گرایی» اینستاگرامی گرفتار نشویم؟

برنا - گروه اجتماعی، اولین چیزی که باید به زبان ساده بگوییم این است که اینستاگرام، یک «آلبوم عکس» از بهترین لحظات است، نه «فیلمِ کامل» زندگی آدم‌ها. هیچ‌کس از سوختنِ پیازداغش، از دعوای شدید با همسرش، از جوش‌های صورتش وقتی تازه از خواب بیدار شده یا از چک‌های برگشت‌خورده‌اش فیلم نمی‌گیرد.

مردم فقط «ویترین» زندگی‌شان را به ما نشان می‌دهند. مشکل از جایی شروع می‌شود که ما «پشت‌صحنه» زندگی پر از چالش خودمان را با «ویترین» پر زرق‌وبرق دیگران مقایسه می‌کنیم. این مقایسه، درست مثل این است که بخواهیم با یک موتور گازی، در مسابقه با یک هواپیما برنده شویم؛ معلوم است که کم می‌آوریم!

چرا همیشه می‌خواهیم عالی به نظر برسیم؟

چرا ما هم وقتی می‌خواهیم عکسی بگذاریم، ده بار زاویه گوشی را عوض می‌کنیم یا از فیلتر استفاده می‌کنیم؟ روان‌شناسان می‌گویند اینستاگرام یک «کارخانه تایید گرفتن» است. وقتی لایک می‌گیریم، مغز ما حس خوبی پیدا می‌کند. برای همین کم‌کم یاد می‌گیریم که فقط بخش‌های «بی‌نقص» خودمان را نشان دهیم.

اما خطر اینجاست: وقتی فقط از لحظات خوبمان عکس می‌گذاریم، کم‌کم خودمان هم باورمان می‌شود که «فقط وقتی ارزشمند هستیم که عالی باشیم». این یعنی همان کمال‌گراییِ سمی. یعنی اگر یک روز حوصله نداشته باشیم یا شکست بخوریم، حس می‌کنیم از بقیه عقب مانده‌ایم و دنیا به آخر رسیده است.

وقتی اینستاگرام آرامش را می‌گیرد

«رعنا»، مادری ۳۰ ساله است که می‌گوید: «اوایل که وارد اینستاگرام شدم، عاشق پیج‌های روزمرگی بودم. اما کم‌کم دیدم دارم به خودم و زندگی‌ام بدبین می‌شوم. می‌دیدم فلان خانم همیشه خانه‌اش برق می‌زند، بچه‌هایش همیشه مرتب هستند و خودش هم هر روز ورزش می‌کند. من نگاه به ظرف‌های نشسته توی آشپزخانه می‌کردم و گریه‌ام می‌گرفت. فکر می‌کردم من مادرِ بدی هستم. طول کشید تا بفهمم او فقط همان ۵ دقیقه‌ای که همه‌چیز مرتب است را فیلم می‌گیرد، نه بقیه روز را!»

«سعید»، جوان ۲۲ ساله‌ای که به دنبال کار است، می‌گوید: «وقتی استوری‌های موفقیت و سفر‌های خارجیِ هم‌سن‌وسال‌هایم را می‌بینم، احساس پوچی می‌کنم. حس می‌کنم عمرم هدر رفته. این کمال‌گرایی باعث شده حتی نخواهم کار‌های کوچک را شروع کنم، چون فکر می‌کنم یا باید از همان اول عالی باشم یا اصلاً نباشم.»

سمّی به نام «مقایسه اجتماعی»

یک مشاور خانواده در این باره می‌گوید: «بزرگترین ضربه کمال‌گرایی اینستاگرامی، از بین رفتنِ عزت‌نفس است. ما یادمان می‌رود که انسان بودن یعنی اشتباه کردن، یعنی گاهی خسته بودن و یعنی معمولی بودن. در اینستاگرام "معمولی بودن" انگار یک جرم است! همه باید خاص، پولدار و زیبا باشند. این فشارِ دائمی برای عالی بودن، باعث اضطراب و افسردگی می‌شود. ما باید یاد بگیریم که به جای "کامل بودن"، به دنبال "کافی بودن" باشیم. یک زندگیِ معمولی با تمام پستی‌وبلندی‌هایش، بسیار ارزشمندتر از یک زندگیِ ویترینی و دروغین است.»

 چطور از این تله فرار کنیم؟

فرار از این تله کار خیلی سختی نیست، فقط نیاز به چند تمرین ساده دارد تا دوباره افسار زندگی‌مان را دست بگیریم:

۱. فیلترِ ذهنی داشته باشید: هر وقت عکسی دیدید که خیلی عالی و رویایی بود، بلافاصله به خودتان یادآوری کنید: «این فقط یک فریم از هزاران فریم زندگی اوست.» با خودتان بگویید که او هم قطعاً مثل من روز‌های بد، بی‌حوصلگی و خستگی دارد، اما جایش روی صفحه نمایش موبایل نیست.

۲. خانه‌تکانی کنید: همین حالا به لیست کسانی که دنبال می‌کنید (Following) نگاهی بیندازید. هر صفحه‌ای که باعث می‌شود نسبت به خودتان، چهره‌تان یا داشته‌هایتان حس بدی پیدا کنید، بدون تعارف «آنفالو» کنید. به جای آنها، دنبال‌کننده‌ی صفحاتی باشید که به شما چیزی یاد می‌دهند یا حس آرامش و واقع‌گرایی را منتقل می‌کنند.

۳. واقعیت را تمرین کنید: گاهی بد نیست خودِ واقعی‌تان را نشان دهید. لازم نیست همیشه با آرایش کامل یا در رستوران‌های گران‌قیمت استوری بگذارید. نشان دادنِ یک میز شلوغ در حین کار یا یک نان تازه که از نانوایی خریده‌اید، به شما و دیگران یادآوری می‌کند که «زندگیِ واقعی همین‌قدر ساده و زیباست».

۴. زمانِ آفلاین داشته باشید: برای خودتان ساعت‌های «بدون گوشی» تعیین کنید. وقتی تمام وقتمان در دنیای مجازی می‌گذرد، یادمان می‌رود که خوشبختی واقعی در طعم یک استکان چای گرم، بوی باران یا گپ زدن با یک دوست صمیمی است، نه در تعداد لایک‌هایی که زیر یک عکسِ فیلترشده می‌خوریم.

زندگی برای زیستن است، نه برای نشان دادن

در نهایت باید بدانیم که کمال‌گرایی سمی در اینستاگرام، مثل یک سراب است؛ هر چقدر به سمتش بدویم، تشنه‌تر می‌شویم و هرگز به آن «نقطه عالی» نمی‌رسیم، چون اصلاً وجود خارجی ندارد.

بیایید به خودمان قول بدهیم که اجازه ندهیم ویترینِ پر زرق‌وبرق دیگران، شادیِ داشته‌های کوچک ما را از بین ببرد. کمال و بی‌عیب بودن مالِ فرشته‌هاست؛ ما آدم‌ها با همین جوش‌های صورت، با همین خانه‌های گاهی شلوغ و با همین درآمد‌های معمولی، حق داریم خوشحال باشیم. یادتان باشد که در پایان زندگی، کسی به تعداد لایک‌های اینستاگرامتان جایزه نمی‌دهد، اما بابتِ لحظاتی که واقعاً «زندگی» کرده‌اید و از ته دل خندیده‌اید، به خودتان مدیون خواهید بود.

پس همین حالا گوشی را کنار بگذارید، نفسی عمیق بکشید و به دنیای واقعی برگردید؛ جایی که هیچ فیلتری ندارد، اما بویِ زندگی می‌دهد.

انتهای پیام/