ترکش‌های تنش در خاورمیانه بر بدنه فناوری؛ شوک انرژی تهدید تازه برای صنعت هوش مصنوعی جهان

زهرا وجدانی: در حالی که جهان در میانه رقابت فشرده برای توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی قرار دارد، تحولات ژئوپلیتیکی و شوک‌های بازار انرژی بار دیگر نشان داده‌اند که آینده اقتصاد دیجیتال تا چه اندازه به ثبات بازار‌های جهانی وابسته است. افزایش ناگهانی قیمت نفت و گاز در پی جنگ ایران و آمریکا و تنش‌های اخیر در خاورمیانه، نگرانی‌هایی تازه درباره هزینه‌های زیرساختی صنعت فناوری ایجاد کرده است؛ صنعتی که موتور محرک آن یعنی مراکز داده و سامانه‌های پردازش هوش مصنوعی وابستگی عمیقی به انرژی دارند.

افزایش شدید قیمت انرژی در پی تنش‌های نظامی اخیر می‌تواند روند سرمایه‌گذاری‌های کلان در حوزه هوش مصنوعی را با چالش جدی مواجه و هزینه‌های زیرساختی صنعت فناوری را افزایش داده و ممکن است برنامه‌های توسعه‌ای شرکت‌های بزرگ فناوری را تحت تاثیر قرار دهد.

در سال‌های اخیر شرکت‌های بزرگ فناوری جهان از جمله مایکروسافت، آمازون، آلفابت و.. سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در حوزه زیرساخت‌های هوش مصنوعی انجام داده‌اند. این شرکت‌ها صد‌ها میلیارد دلار برای توسعه مراکز داده پیشرفته، خرید تراشه‌های قدرتمند و ایجاد شبکه‌های محاسباتی گسترده هزینه کرده‌اند. چنین سرمایه‌گذاری‌هایی نه تنها رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی را تشدید کرده بلکه به یکی از محرک‌های مهم رشد اقتصادی در ایالات متحده تبدیل شده است.

با این حال تحلیلگران هشدار می‌دهند که افزایش قیمت انرژی می‌تواند این روند را با اختلال مواجه کند. درگیری‌های نظامی اخیر و پیامد‌های آن بر بازار‌های جهانی انرژی باعث شده قیمت نفت از مرز بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند. هم‌زمان قیمت گاز طبیعی در اروپا نیز با افزایش قابل توجهی روبه‌رو شده است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره ایجاد یک شوک انرژی جدید در اقتصاد جهانی را افزایش داده است.

بر طبق بررسی‌های انجام شده توسط برنا، کارشناسان اقتصادی در جهان معتقدند تداوم چنین شرایطی می‌تواند ترکیبی از تورم بالا و رشد اقتصادی ضعیف را در بسیاری از اقتصاد‌های جهان ایجاد کند؛ وضعیتی که از آن با عنوان رکود تورمی یاد می‌شود. این مسئله به‌ویژه برای صنایعی که مصرف انرژی بالایی دارند چالش‌برانگیز خواهد بود.

صنعت هوش مصنوعی و مراکز داده از جمله بخش‌هایی هستند که وابستگی شدیدی به انرژی دارند. مراکز داده برای پردازش حجم عظیم داده‌ها و اجرای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی به توان برق بسیار بالا نیاز دارند و هزینه انرژی یکی از مهم‌ترین مولفه‌های عملیاتی آنها محسوب می‌شود. در چنین شرایطی افزایش بهای برق می‌تواند هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های فناوری را به طور قابل توجهی بالا ببرد. در صورت ادامه افزایش قیمت انرژی شرکت‌های فناوری ممکن است ناچار شوند بخشی از پروژه‌های توسعه مراکز داده یا برنامه‌های گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود را به تعویق بیندازند یا در مقیاس آنها تجدیدنظر کنند. چنین سناریویی می‌تواند سرعت پیشرفت و تجاری‌سازی فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را در سطح جهانی کاهش دهد.

آینده سرمایه‌گذاری‌های عظیم در حوزه هوش مصنوعی تا حدی به ثبات بازار‌های انرژی و تحولات ژئوپلیتیکی وابسته شده است؛ به‌گونه‌ای که هرگونه شوک جدید در بازار انرژی می‌تواند یکی از مهم‌ترین موتور‌های رشد اقتصاد دیجیتال جهان را با اختلال روبه‌رو کند. در شرایطی که کشور‌های خاورمیانه به‌ویژه دولت‌های عربی حوزه خلیج فارس با سرمایه‌گذاری‌های چندصد میلیارد دلاری تلاش می‌کنند این منطقه را به یکی از قطب‌های جهانی هوش مصنوعی و مراکز داده تبدیل کنند، تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی و شوک‌های انرژی این پرسش اساسی را مطرح می‌کند: آیا شرکت‌های بزرگ فناوری حاضر خواهند بود زیرساخت‌های حیاتی هوش مصنوعی خود را در منطقه‌ای با ریسک‌های امنیتی بالا توسعه دهند یا در نهایت منطق بازار و ضرورت امنیت سرمایه مسیر این سرمایه‌گذاری‌ها را به سمت مناطق باثبات‌تر جهان تغییر خواهد داد؟

انتهای پیام/