هوش مصنوعی در زمان جنگ و بحران؛ معرفی چت‌بات‌های ایرانی که زمان قطعی اینترنت در دسترس هستند

زهرا وجدانی: هوش مصنوعی در قرن حاضر به یکی از تحول‌آفرین‌ترین فناوری‌های جهان تبدیل شده و نقشی کلیدی در شکل‌دهی به آینده جوامع بشری ایفا می‌کند. اهمیت روزافزون هوش مصنوعی تنها به توانایی آن در خودکارسازی وظایف پیچیده محدود نمی‌شود؛ بلکه قدرت این فناوری در تحلیل حجم عظیمی از داده‌ها، کشف الگو‌های پنهان، پیش‌بینی رویداد‌ها و ارائه راهکار‌های نوآورانه برای حل چالش‌های پیچیده جهانی آن را به یکی از مهم‌ترین ابزار‌های تحول دیجیتال در جهان تبدیل کرده است.

یکی از مهم‌ترین مزایای استفاده از هوش مصنوعی افزایش بهره‌وری و کارایی در سازمان‌ها و کسب‌وکارهاست. هوش مصنوعی همچنین به عنوان موتور محرک نوآوری در توسعه محصولات و خدمات جدید شناخته می‌شود. از خودرو‌های خودران و دستیار‌های صوتی هوشمند گرفته تا سیستم‌های پیشرفته تشخیص بیماری در حوزه پزشکی همگی نمونه‌هایی از کاربرد‌های گسترده این فناوری هستند. علاوه بر این بسیاری از پژوهشگران معتقدند هوش مصنوعی می‌تواند در حل برخی از بزرگ‌ترین چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی، مدیریت بحران‌های بهداشتی و کاهش فقر نقش مهمی ایفا کند.

در یک نگاه کلی هوش مصنوعی را می‌توان بر اساس روش‌های یادگیری و نوع عملکرد به چند دسته اصلی تقسیم کرد. یکی از مهم‌ترین شاخه‌های این حوزه یادگیری ماشین (Machine Learning) است که به سیستم‌ها امکان می‌دهد بدون برنامه‌ریزی صریح از داده‌ها یاد بگیرند و عملکرد خود را بهبود دهند. الگوریتم‌هایی مانند رگرسیون، طبقه‌بندی، خوشه‌بندی و شبکه‌های عصبی از جمله ابزار‌های اصلی در این حوزه محسوب می‌شوند. یادگیری عمیق (Deep Learning) نیز زیرمجموعه‌ای پیشرفته از یادگیری ماشین است که با استفاده از شبکه‌های عصبی چندلایه قادر به تحلیل داده‌های پیچیده است. این فناوری در حوزه‌هایی مانند پردازش تصویر، تشخیص گفتار و پردازش زبان طبیعی کاربرد‌های گسترده‌ای پیدا کرده است. در کنار این موارد پردازش زبان طبیعی (Natural Language Processing) یکی از شاخه‌های مهم هوش مصنوعی است که به تعامل میان کامپیوتر و زبان انسانی می‌پردازد. ابزار‌های مبتنی بر NLP به ماشین‌ها اجازه می‌دهند زبان انسان را درک، تحلیل و حتی تولید کنند. فناوری‌هایی مانند ترجمه ماشینی، تحلیل احساسات متنی، خلاصه‌سازی متون و چت‌بات‌های هوشمند از جمله کاربرد‌های این حوزه هستند. بینایی ماشین (Computer Vision) نیز به سیستم‌ها این امکان را می‌دهد که اطلاعات بصری موجود در تصاویر و ویدئو‌ها را تحلیل و تفسیر کنند. کاربرد‌های این فناوری از تشخیص چهره و تحلیل تصاویر پزشکی گرفته تا خودرو‌های خودران و سیستم‌های نظارتی پیشرفته را شامل می‌شود. از دیگر شاخه‌های مهم هوش مصنوعی می‌توان به سیستم‌های خبره اشاره کرد؛ برنامه‌هایی که دانش و منطق یک متخصص انسانی را در حوزه‌ای خاص شبیه‌سازی می‌کنند و می‌توانند برای حل مسائل پیچیده پیشنهاد یا راهکار ارائه دهند. رباتیک نیز ترکیبی از مهندسی و هوش مصنوعی است که بر طراحی، ساخت و عملکرد ربات‌ها تمرکز دارد؛ ربات‌هایی که قادرند وظایف فیزیکی را به‌صورت مستقل یا نیمه‌مستقل انجام دهند.

در ایران نیز همزمان با گسترش کاربرد‌های هوش مصنوعی در جهان توسعه ابزار‌های بومی در این حوزه مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به محدودیت‌های دسترسی به برخی سرویس‌های بین‌المللی و نیاز کاربران داخلی به ابزار‌های پایدار و در دسترس تعدادی از پلتفرم‌های ایرانی هوش مصنوعی طراحی و ارائه شده‌اند که امکان استفاده از قابلیت‌های مختلف AI را برای کاربران فراهم می‌کنند. در ادامه به معرفی برخی از آنان می‌پردازیم.

۱. هوش مصنوعی بومی GapGPT

یکی از این ابزار‌ها GapGPT است؛ یک چت‌بات فارسی که بر پایه نسخه‌های جدید مدل‌های زبانی مانند GPT‑۵ توسعه یافته است. این سرویس بر پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، تولید محتوا و ایجاد مکالمه طبیعی به زبان فارسی تمرکز دارد و کاربران می‌توانند از آن برای نوشتن متن، دریافت پاسخ سریع و تعامل متنی استفاده کنند. با وجود آنکه برخی قابلیت‌های چندرسانه‌ای آن به گستردگی نمونه‌های بین‌المللی نیست اما در زمینه چت و تولید متن عملکردی سریع و کاربردی ارائه می‌دهد. این سرویس از طریق نشانی https://gapgpt.app در دسترس است.

۲. هوش مصنوعی پیام رسان بله

در پیام‌رسان بله نیز یک ربات هوش مصنوعی با شناسه @ai-bot ارائه شده است که کاربران می‌توانند از آن برای دریافت پاسخ به پرسش‌ها و انجام برخی کار‌های متنی استفاده کنند؛ هرچند برای بهره‌گیری کامل از امکانات آن نیاز به خرید اشتراک وجود دارد.

۳. هوش مصنوعی بومی روبو

پلتفرم روبو نیز یکی دیگر از سرویس‌های هوش مصنوعی ایرانی است که مجموعه‌ای از ابزار‌های کاربردی را در قالب یک سامانه ارائه می‌دهد. این پلتفرم امکان چت با شخصیت‌های مختلف هوش مصنوعی، گفت‌وگوی صوتی، تبدیل گفتار به متن و تعامل با بیش از ۶۰ شخصیت متنوع را فراهم کرده است. همچنین قابلیت‌هایی برای تولید و ویرایش عکس و ویدئو با استفاده از هوش مصنوعی در آن پیش‌بینی شده که ممکن است در برخی مواقع با محدودیت دسترسی همراه باشد. روبو از مدل‌هایی مانند GPT‑۴o و چند موتور هوش مصنوعی دیگر استفاده می‌کند و کاربران ایرانی می‌توانند بدون نیاز به فیلترشکن از آن بهره ببرند. این سرویس از طریق نشانی https://roboo.ir قابل دسترسی است.

۴. هوش مصنوعی بومی ویرا 

ویرا نیز به عنوان یکی از سرویس‌های جامع هوش مصنوعی فارسی شناخته می‌شود که مجموعه‌ای از قابلیت‌های متنوع را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این پلتفرم حتی در زمان اختلال یا قطع اینترنت بین‌المللی نیز قابل استفاده است. کاربران می‌توانند به‌صورت رایگان از خدمات پایه آن استفاده کنند یا برای دسترسی به امکانات پیشرفته‌تر بسته‌های اشتراکی تهیه کنند. ویرا امکان دسترسی به مدل‌های مختلف از جمله مدل اختصاصی خود، ChatGPT، Gemini و Llama را فراهم کرده و تجربه‌ای کامل از تعامل با هوش مصنوعی به زبان فارسی ارائه می‌دهد. این سرویس در نشانی https://ivira.ai در دسترس است.

۵. هوش مصنوعی بومی متیس 

متیس (MetisAI) نیز از دیگر پلتفرم‌های هوش مصنوعی ایرانی است که بیشتر برای توسعه‌دهندگان، تیم‌های پروژه و کسب‌وکار‌ها طراحی شده است. این پلتفرم امکان استفاده از مدل‌های مختلف هوش مصنوعی برای چت، تحلیل داده و تولید محتوا را فراهم می‌کند. از جمله قابلیت‌های آن می‌توان به ساخت دستیار‌های سفارشی، ارائه API برای توسعه‌دهندگان و ابزار‌های تحلیل داده اشاره کرد. متیس به دلیل ارائه خدمات در داخل کشور بدون نیاز به فیلترشکن و پرداخت ارزی قابل استفاده است. با این حال برخی امکانات مانند ابزار‌های تصویری ممکن است بسته به شرایط دسترسی اینترنت یا نوع اشتراک محدودتر باشند. این سرویس از طریق نشانی https://www.metisai.ir قابل دسترسی است.

۶. هوش مصنوعی بومی زیگپ

زیگپ نیز یکی دیگر از دستیار‌های هوش مصنوعی فارسی‌زبان است که با استفاده از موتور‌های جهانی هوش مصنوعی، امکان گفت‌و‌گو و تولید محتوا به زبان فارسی را فراهم کرده است. این ابزار بیشتر بر پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، تولید متن، کاربرد‌های آموزشی و سرگرمی تمرکز دارد و قابلیت‌هایی مانند تبدیل صوت به متن و متن به صوت را نیز ارائه می‌دهد. هرچند بخش تولید تصویر در این پلتفرم هنوز به طور کامل فعال نشده است اما کاربران می‌توانند بدون نیاز به فیلترشکن از امکانات اصلی آن استفاده کنند. این سرویس در نشانی https://zigap.ir قابل دسترسی است.

۷. هوش مصنوعی اکیان

پلتفرم کیان (Okian AI) نیز یکی دیگر از دستیار‌های هوش مصنوعی فارسی است که خدمات متنوعی را به کاربران ارائه می‌دهد. این سامانه نیز مانند برخی دیگر از ابزار‌های داخلی ممکن است در برخی قابلیت‌ها با محدودیت‌هایی مواجه باشد اما بخش‌هایی مانند گفت‌وگوی متنی همچنان فعال و قابل استفاده هستند. این هوش مصنوعی با آدرس https://okian.ai قابل استفاده است.

علاوه بر این موارد سرویس‌های دیگری مانند 

hub.boofai.com 

binavira.ir 

jibay.ir 

soore.ai 

hooshang.ai 

نیز در حوزه هوش مصنوعی فارسی فعالیت دارند.

در مجموع هوش مصنوعی دیگر یک مفهوم صرفا آینده‌نگرانه نیست بلکه به واقعیتی تبدیل شده که نقش مهمی در تحولات اقتصادی، صنعتی و اجتماعی جهان ایفا می‌کند. توانایی این فناوری در افزایش بهره‌وری، تسهیل تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر داده، ایجاد نوآوری‌های گسترده و کمک به حل چالش‌های جهانی آن را به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های عصر حاضر تبدیل کرده است.

در شرایطی مانند ایران که دسترسی به برخی سرویس‌های بین‌المللی با محدودیت‌هایی همراه است توسعه و استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی بومی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند علاوه بر تسهیل دسترسی کاربران، زمینه‌ساز شکل‌گیری نوآوری‌های متناسب با نیاز‌های بومی و فرهنگی کشور نیز باشد.

حمایت از پژوهشگران، بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه‌دهندگان فعال در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند به رشد سریع‌تر این فناوری در کشور کمک کند و زمینه دستیابی به توانمندی‌های پیشرفته در حوزه هوش مصنوعی بومی را فراهم سازد؛ مسیری که در نهایت به ارتقای سطح فناوری و افزایش رقابت‌پذیری کشور در اقتصاد دیجیتال منجر خواهد شد.

انتهای پیام/