کشف یکی از شایع‌ترین اختلالات ژنتیکی عصبی رشدی مغلوب در جهان

پژوهشگران مدرسه پزشکی آیکان در مونت ساینای نیویورک Icahn School of Medicine at Mount Sinai در یک مطالعه بین‌المللی گسترده موفق به شناسایی یک اختلال عصبی رشدی جدید شده‌اند که به گفته آنان می‌تواند شایع‌ترین نوع اختلال عصبی رشدی با الگوی وراثت مغلوب باشد که تاکنون کشف شده است. این بیماری که به جهش در ژن غیرکدکننده RNU۲-۲ مرتبط است اکنون با نام سندرم ReNU۲ مغلوب شناخته می‌شود و بر اساس برآورد‌ها ممکن است هزاران نفر را تنها در ایالات متحده درگیر کرده باشد و حدود ۱۰ درصد از تمام اختلالات عصبی–رشدی با علت ژنتیکی شناخته‌شده را شامل شود.

به گزارش ساینس دیلی، این پژوهش با همکاری شبکه بیماری‌های تشخیص‌داده‌نشده (Undiagnosed Diseases Network) به رهبری دانشگاه استنفورد Stanford University و همچنین محققانی از بریتانیا، هلند، بلژیک و ایتالیا انجام شده و نتایج آن در مجله علمی Nature Genetics منتشر شده است.

بر اساس یافته‌های این تحقیق علت اصلی بیماری از دست رفتن تقریبا کامل مولکول RNA موسوم به U۲-۲ است که توسط ژن RNU۲-۲ تولید می‌شود و نقش مهمی در تنظیم فرایند‌های بنیادی رشد و عملکرد سلول‌های عصبی دارد. این اختلال معمولا زمانی بروز می‌کند که کودک دو نسخه معیوب ژن را از والدین خود به ارث ببرد هرچند در برخی موارد جهش به‌صورت تصادفی نیز رخ می‌دهد؛ در حالی که والدین معمولا بدون علامت هستند وجود هر دو نسخه جهش‌یافته باعث اختلال جدی در رشد مغز کودک می‌شود.

علائم این بیماری طیف گسترده‌ای دارد و از کاهش تون عضلانی تاخیر رشد مشکلات گفتاری و ناتوانی‌های یادگیری تا ویژگی‌های طیف اوتیسم، صرع، اختلالات حرکتی و مشکلات راه رفتن متغیر است. در موارد شدیدتر مشکلات تغذیه و اختلالات تنفسی نیز مشاهده شده و اگرچه در مراحل اولیه تصویربرداری مغزی ممکن است طبیعی به نظر برسد در ادامه زندگی تغییرات عصبی قابل مشاهده می‌شود. پژوهشگران با تحلیل داده‌های ژنومی بیش از ۶۷ هزار فرد شامل بیماران و افراد سالم، و بررسی بیش از ۴۱ هزار ژن غیرکدکننده توانستند ارتباط مستقیم این جهش‌ها با کاهش شدید U۲-۲ RNA را شناسایی کنند و نتایج آزمایش‌های RNA نیز این اختلال زیستی را تایید کرده است.

این کشف در ادامه پژوهش‌های قبلی همین گروه علمی به رهبری ارنست تورو (Ernest Turro) انجام شده است؛ به‌طوری که پیش‌تر در سال ۲۰۲۵ جهش در همین ژن به‌عنوان عامل یک اختلال غالب مرتبط و در سال ۲۰۲۴ نیز ژن RNU۴-۲ به‌عنوان عامل شایع‌ترین نوع اختلال عصبی رشدی غالب شناسایی شده بود.

 پژوهشگران اکنون تخمین می‌زنند که نوع مغلوب این بیماری می‌تواند به اندازه قابل توجهی شایع‌تر از بسیاری از اختلالات مشابه باشد موضوعی که اهمیت آن را در حوزه ژنتیک عصبی افزایش می‌دهد.

به گفته محققان این یافته علاوه بر اینکه می‌تواند پس از سال‌ها به بسیاری از خانواده‌ها یک تشخیص ژنتیکی قطعی ارائه دهد، پیامد‌های مهمی برای مشاوره ژنتیک و برنامه‌ریزی خانواده دارد. همچنین اگرچه هنوز درمان مشخصی برای این بیماری وجود ندارد اما شناسایی دقیق مکانیسم آن که به کاهش شدید U۲-۲ RNA مربوط است مسیر‌های بالقوه‌ای مانند درمان‌های ژن‌درمانی و جایگزینی ژن را در آینده مطرح کرده است.

در حال حاضر نیز برنامه پژوهشی INDEED برای بررسی بیشتر بیماران درک بهتر روند طبیعی بیماری و توسعه راهنما‌های درمانی و بالینی در حال اجراست تا زمینه برای کارآزمایی‌های بالینی آینده فراهم شود.

انتهای پیام/