۷۵۰ میلیون دلار مجوز تولید بار اول صادر شد؛ از تولید تجهیزات نفتی تا ساخت ۱.۵ میلیون کنتور هوشمند

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی ریاست‌جمهوری با تشریح آخرین وضعیت زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور گفت: امروز حدود ۱۱ هزار شرکت دانش‌بنیان فعال در کشور داریم که نزدیک به ۱۸ هزار محصول دانش‌بنیان تولید می‌کنند و صادرات کل این شرکت‌ها به حدود ۲.۷ میلیارد دلار رسیده است.

به گزارش خبرنگار علم و فناوری برنا، تورج امرایی معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی در رویداد راهبردی معماری نوین حکمرانی علم و فناوری با اشاره به دستاورد‌های زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور اظهار کرد: بخشی از دستاورد‌های این حوزه در قالب یک کتاب گزارش منتشر شده است که علاقه‌مندان می‌توانند برای دریافت اطلاعات جزئی‌تر از آن استفاده کنند، اما آنچه امروز ارائه می‌کنم تحلیلی از وضعیت کنونی زیست‌بوم دانش کشور و ظرفیت‌های فعال جهش است که باید در راستای تقویت منافع ملی و پاسخگویی به چالش‌های گلوگاهی کشور جهت‌دهی شوند.

۱۱ هزار شرکت دانش‌بنیان فعال در کشور

وی با بیان اینکه پیشرفته‌ترین شرکت‌های ایرانی شرکت‌های دانش‌بنیان هستند افزود: امروز حدود ۱۱ هزار شرکت دانش‌بنیان فعال در کشور داریم و در مجموع نزدیک به ۱۴ هزار شرکت دانش‌بنیان در کشور شکل گرفته‌اند. اختلاف میان این دو عدد به شرکت‌هایی بازمی‌گردد که در مقطعی دانش‌بنیان شده‌اند اما به دلیل توسعه فناوری و تغییر شرایط فعالیت دیگر در سبد شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی قرار ندارند.

امرایی ادامه داد: خروجی شرکت‌های دانش‌بنیان کالا یا خدمات دانش‌بنیان است و امروز نزدیک به ۱۸ هزار محصول دانش‌بنیان در کشور داریم. دامنه این محصولات از کالا‌هایی با سطح فناوری مشخص تا محصولاتی که می‌توانند برای کشور مزیت ملی ایجاد کنند گسترده است.

صادرات ۲.۷ میلیارد دلاری شرکت‌های دانش‌بنیان

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی با اشاره به عملکرد صادراتی این شرکت‌ها گفت: صادرات کل شرکت‌های دانش‌بنیان حدود ۲.۷ میلیارد دلار است که حدود ۷۰۰ میلیون دلار آن مربوط به صادرات محصولات دانش‌بنیان می‌شود.

وی افزود: این میزان صادرات در شرایطی انجام می‌شود که شرکت‌های ایرانی با شدیدترین تحریم‌های جهانی مواجه هستند و با وجود این محدودیت‌ها همین میزان صادرات نیز دستاوردی ارزشمند به شمار می‌رود.

درآمد ۳۲۰۵ همتی دانش‌بنیان‌ها در سال ۱۴۰۴

امرایی با اشاره به وضعیت درآمدی شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: درآمد شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ به حدود ۳ هزار و ۲۰۵ همت افزایش پیدا کرده است.

وی با اشاره به ابعاد اقتصاد دانش‌بنیان در کشور ادامه داد: برای درک بهتر این رقم باید توجه داشت که تولید ناخالص داخلی کشور در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰ هزار همت بوده است و شرکت‌های دانش‌بنیان سهم قابل توجهی در اقتصاد کشور دارند.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی همچنین گفت: حدود ۶۰۰ تا ۹۷۰ هزار نفر در شرکت‌های دانش‌بنیان مشغول به کار هستند که بخش قابل توجهی از آنها را نیرو‌های متخصص به‌ویژه در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد تشکیل می‌دهند.

از توربین‌های گاز تا دارو‌های پیشرفته؛ دانش‌بنیان‌ها در صنایع راهبردی

وی با اشاره به برخی محصولات راهبردی تولیدشده توسط شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: هدف اصلی این نیست که صرفا تعداد شرکت‌ها یا محصولات دانش‌بنیان افزایش پیدا کند بلکه باید مشخص شود یک محصول دانش‌بنیان در کدام نقطه می‌تواند به خلق مزیت ملی منجر شود.

امرایی افزود: در حوزه انرژی، توربین‌های گاز مقیاس بزرگ ژنراتور‌های حرارتی و محصولات پیشرفته‌ای مانند اکسپندر توسط شرکت‌های دانش‌بنیان تولید شده‌اند. اهمیت این محصولات در آن است که در یک زنجیره ارزش قرار می‌گیرند و می‌توانند در صنایع راهبردی و زیرساخت‌های حیاتی کشور، مزیت ملی ایجاد کنند.

وی ادامه داد: مجموعه‌ای از این محصولات به صورت هدفمند و از طریق یک نظام منسجم در مسیر ایجاد زیرساخت‌های ملی قرار گرفته‌اند؛ زیرساخت‌هایی که می‌توانند به عنوان موتور محرک اقتصاد کشور عمل کنند.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی در ادامه با اشاره به پیشرفت‌های صنعت دارویی کشور اظهار کرد: در صنعت دارو نیز به نقطه‌ای رسیده‌ایم که علاوه بر تامین نیاز‌های کشور فاصله ما با دارو‌هایی که در سطح جهانی در اختیار کشور‌های مختلف قرار می‌گیرند، بسیار کوتاه شده است.

وی با اشاره به داروی تدروکس و برخی دارو‌های دیگر گفت: برخی از این محصولات در بازار‌های بین‌المللی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند و تعدادی از آنها اخیرا مجوز توزیع در بازار اتحادیه اروپا را دریافت کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که صنعت دارو یکی از صنایع پیشرفته و دارای ظرفیت‌های مهم در کشور است.

حمایت از دانش‌بنیان‌ها باید هدفمند شود

امرایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سیاست‌های حمایتی دولت از شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: دولت از دو مسیر اصلی از شرکت‌های دانش‌بنیان حمایت می‌کند؛ نخست قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان مصوب سال ۱۳۸۹ و دوم قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب سال ۱۴۰۱ که در واقع گام‌های پیشرفته‌تری در مسیر حمایت از این شرکت‌ها به شمار می‌رود.

وی افزود: حمایت‌های مالیاتی از جمله اعتبار مالیاتی و همچنین حمایت‌های گمرکی بخشی از ابزار‌های حمایتی دولت در این حوزه هستند.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی تاکید کرد: هدف اصلی در اعطای حمایت به شرکت‌های دانش‌بنیان این است که مشخص شود چه حمایتی، از چه شرکتی و با چه هدفی باید انجام شود.

جهت‌دهی حمایت‌ها به سمت مزیت‌های ملی

امرایی با اشاره به محور اصلی رویداد معماری نوین حکمرانی علم و فناوری اظهار کرد: پرسش مهم این است که حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان با چه هدفی انجام می‌شود، آیا قرار است این شرکت‌ها به صورت پراکنده فعالیت کنند یا باید در راستای خلق مزیت‌های ملی و پاسخگویی به چالش‌های اساسی و گلوگاهی کشور حرکت کنند؟

وی ادامه داد: در دو سال گذشته تلاش کرده‌ایم بخشی از ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان را با هدف‌گذاری منسجم‌تری به کار بگیریم و حمایت‌ها را به سمت نیاز‌های راهبردی کشور هدایت کنیم.

صدور ۷۵۰ میلیون دلار مجوز تولید بار اول

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی در ادامه به ظرفیت قانون جهش تولید دانش‌بنیان برای تولید بار اول اشاره کرد و گفت: بر اساس ماده ۱۰ این قانون اگر محصولی در کشور تولید نشده باشد و یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی توانایی ساخت آن را داشته باشد با سازوکار پیش‌بینی‌شده و کارگروه مربوطه می‌توان مجوز تولید آن محصول را صادر کرد.

وی افزود: تاکنون حدود ۷۴۰ تا ۷۵۰ میلیون دلار مجوز تولید بار اول صادر کرده‌ایم که نزدیک به ۴۰۰ میلیون دلار از این میزان مربوط به دو سال گذشته است.

امرایی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از این حمایت‌ها بر صنایع حیاتی و زیرساختی متمرکز شده است اظهار کرد: تمرکز مجوز‌های تولید بار اول در دو سال گذشته بر صنایع حیاتی و زیرساختی کشور از جمله صنعت نفت، گاز، برق و سایر صنایع راهبردی بوده است.

هر یک دلار تولید بار اول؛ تا ۱۰ برابر صرفه‌جویی ارزی

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی درباره آثار اقتصادی تولید بار اول گفت: در تولید بار اول هر یک دلار قرارداد می‌تواند بین چهار تا ۱۰ دلار صرفه‌جویی ارزی برای کشور ایجاد کند.

وی افزود: بنابراین صدور مجوز‌های تولید بار اول به ارزش حدود ۷۵۰ میلیون دلار می‌تواند به صرفه‌جویی ارزی چندبرابری برای کشور منجر شود و علاوه بر کاهش وابستگی به واردات ظرفیت تولید داخلی را نیز تقویت کند.

تولید محصولاتی که حتی در شرایط تحریم در اختیار ایران قرار نمی‌گیرند

امرایی با تاکید بر اهمیت تولید داخلی تجهیزات و محصولات راهبردی ادامه داد: برخی کالا‌ها و تجهیزات به دلیل تحریم‌ها اساسا در اختیار کشور قرار نمی‌گیرند و در چنین شرایطی راهی جز اتکا به توانمندی دانشمندان و شرکت‌های ایرانی برای طراحی و تولید آنها وجود ندارد.

وی گفت: بخشی از محصولاتی که در این مسیر تولید شده‌اند به نیاز‌های حیاتی کشور پاسخ می‌دهند؛ از جمله تجهیزاتی برای جمع‌آوری گاز‌های مشعل که علاوه بر ارزش اقتصادی از منظر زیست‌محیطی نیز اهمیت دارند.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی خاطرنشان کرد: در بسیاری از نقاط کشور گاز‌های مشعل سوزانده می‌شوند و این موضوع علاوه بر هدررفت منابع مشکلات زیست‌محیطی ایجاد می‌کند. توسعه فناوری‌های دانش‌بنیان برای جمع‌آوری و استفاده از این گاز‌ها می‌تواند هم به حفظ منابع ملی و هم به کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی کمک کند.

امرایی در پایان تاکید کرد: مسیر آینده زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور باید به سمت هدفمند کردن حمایت‌ها، تقویت صنایع راهبردی، خلق مزیت‌های ملی و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای حل چالش‌های گلوگاهی کشور حرکت کند.

تولید ۱.۵ میلیون کنتور هوشمند برای مدیریت مصرف گاز و برق

امرایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برنامه دولت برای هوشمندسازی مصرف انرژی اظهار کرد: یکی از برنامه‌های دولت هوشمندسازی مصرف گاز است که این پروژه با مشارکت سه شرکت دانش‌بنیان در حال اجراست.
وی افزود: در این طرح قرار است یک‌ونیم میلیون دستگاه کنتور هوشمند در کشور تولید شود. توسعه این تجهیزات می‌تواند به مدیریت مصرف انرژی در بخش خانگی کمک کند و در کنار کاهش مصرف ظرفیت‌های فناورانه داخلی را نیز توسعه دهد.

اعتبار مالیاتی؛ حمایت پیشرفته از تحقیق و توسعه شرکت‌ها

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان گفت: یکی از مترقی‌ترین ظرفیت‌های این قانون مواد ۱۱ و ۱۳ است که طی دو سال گذشته توانسته‌ایم در این حوزه جهش قابل توجهی ایجاد کنیم.

وی افزود: سال گذشته حدود ۱۷ همت پروژه در این چارچوب به تصویب رسید و حدود یک هزار و ۴۰۰ شرکت در این برنامه مشارکت کردند.

امرایی توضیح داد: معنای این حمایت آن است که اگر یک شرکت دانش‌بنیان یا مجموعه اقتصادی، پروژه‌ای نوآورانه، تحقیق و توسعه‌ای یا سرمایه‌گذاری انجام دهد دولت هزینه آن پروژه را از طریق اعتبار مالیاتی برای شرکت لحاظ می‌کند. این یک مدل حمایت پیشرفته است که می‌تواند منابع بخش خصوصی را به سمت تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری فناورانه هدایت کند.

وی ادامه داد: سال گذشته حدود ۱۷ همت پروژه ذیل ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان فعال شد. این در حالی است که کل بودجه معاونت علمی حدود ۱۰ تا ۱۲ همت است بنابراین در سال گذشته حدود ۱.۷ برابر بودجه معاونت علمی، پروژه‌های تحقیق و توسعه، سرمایه‌گذاری و پروژه‌های زیست‌بومی در این چارچوب تایید شد.

امرایی تاکید کرد: این ظرفیت می‌تواند یکی از ابزارهای مهم برای جهت‌دهی منابع به سمت خلق مزیت‌های ملی و حل مسائل راهبردی کشور باشد.

حمایت ۴۰۰ میلیارد تومانی از توربین گازی پیشرفته ایرانی

وی در ادامه با اشاره به یکی از نمونه‌های استفاده از اعتبار مالیاتی در توسعه فناوری‌های راهبردی گفت: یکی از نمونه‌های این حمایت توسعه توربین گازی پیشرفته ایرانی است. در این پروژه، حدود ۴۰۰ میلیارد تومان از محل ظرفیت‌های اعتبار مالیاتی حمایت صورت گرفته است.
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی افزود: نتیجه این حمایت توسعه یک توربین گازی کلاس پیشرفته ایرانی با راندمان ۴۰ درصد بوده که سال گذشته در نیروگاه ری نصب شده است.

وی این دستاورد را نمونه‌ای از ظرفیت اعتبار مالیاتی برای خلق مزیت‌های ملی دانست و گفت: چنین پروژه‌هایی نشان می‌دهند که چگونه می‌توان از ظرفیت‌های قانونی برای توسعه فناوری‌های پیشرفته و تقویت توانمندی‌های داخلی استفاده کرد.

توسعه آزمایشگاه‌ها و مراکز نوآوری با ظرفیت اعتبار مالیاتی

امرایی در بخش بعدی سخنان خود با اشاره به ظرفیت‌های زیست‌بومی ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان اظهار کرد: یکی دیگر از ظرفیت‌های بی‌نظیر ماده ۱۱ امکان حمایت از توسعه زیرساخت‌های زیست‌بوم فناوری و نوآوری است.

وی ادامه داد: معاونت علمی و شورای راهبری توانسته‌اند با استفاده از این زیرساخت به ایجاد و توسعه تعداد زیادی آزمایشگاه مرجع و مراکز نوآوری در دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فناوری کمک کنند.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی با اشاره به برخی نمونه‌های استفاده از این ظرفیت گفت: مجموعه‌هایی مانند پارک فناوری خوزستان، پارک فناوری پردیس، پارک فناوری دانشگاه و پارک‌های فناوری در استان‌هایی مانند خراسان و همدان توانسته‌اند از ظرفیت اعتبار مالیاتی به خوبی استفاده کنند.

وی همچنین از دانشگاه‌هایی که در استفاده از این ظرفیت‌ها فعال بوده‌اند قدردانی کرد و گفت: دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه صنعتی شریف از جمله دانشگاه‌هایی هستند که توانسته‌اند به خوبی از ظرفیت‌های اعتبار مالیاتی برای توسعه زیرساخت‌های فناوری و نوآوری استفاده کنند.

امرایی در پایان خاطرنشان کرد: این موارد تنها بخشی از دستاوردها و ظرفیت‌هایی است که معاونت علمی در مسیر توسعه زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور و جهت‌دهی منابع به سمت خلق مزیت‌های ملی دنبال کرده است.

انتهای پیام/