جت مافوق صوت ناسا دیوار صوتی را شکست

هواپیمای آزمایشی مافوق صوت X-۵۹ ناسا که با هدف توسعه فناوری پرواز‌های مافوق صوت کم‌صدا طراحی شده است برای نخستین بار موفق شد در یک پرواز واقعی از سرعت صوت عبور کند؛ دستاوردی مهم که می‌تواند زمینه بازگشت پرواز‌های تجاری مافوق صوت بر فراز خشکی را پس از دهه‌ها فراهم کند.

به گزارش ناسا، هواپیمای تحقیقاتی X-۵۹ روز جمعه ۵ ژوئن ۲۰۲۶ در پایگاه نیروی هوایی ادواردز در ایالت کالیفرنیا نخستین پرواز مافوق صوت خود را با موفقیت انجام داد. این رویداد بیش از شش ماه پس از نخستین پرواز آزمایشی این هواپیما در اکتبر ۲۰۲۵ به وقوع پیوست.

این هواپیما که توسط شرکت لاکهید مارتین برای برنامه فناوری مافوق صوت بی‌صدا (Quesst) ناسا ساخته شده با هدایت یکی از خلبانان آزمایشی ناسا ساعت ۱۴:۰۸ به وقت شرق آمریکا از زمین برخاست و پس از ۸۱ دقیقه پرواز به سلامت فرود آمد.

در جریان این ماموریت X-۵۹ به حداکثر ارتفاع ۱۳ هزار و ۲۲۸ متری دست یافت و با ثبت سرعت ۱۱۴۷ کیلومتر بر ساعت از مرز سرعت صوت عبور کرد. ناسا اعلام کرده است که این سرعت معادل حدود ۱.۱ ماخ یعنی ۱۰ درصد سریع‌تر از سرعت صوت در آن شرایط جوی بوده است.

سرعت صوت به دمای هوا وابسته است و در هوای گرم‌تر افزایش می‌یابد. برای مثال در سطح دریا که دمای هوا بالاتر است سرعت صوت حدود ۱۲۲۵ کیلومتر بر ساعت یا یک ماخ محاسبه می‌شود. به همین دلیل معیار ماخ بر اساس شرایط محیطی تغییر می‌کند.

مایکل کراتسیوس دستیار رئیس‌جمهور آمریکا در امور علم و فناوری و مدیر دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید در واکنش به این موفقیت اعلام کرد: نخستین پرواز مافوق صوت X-۵۹ نشان‌دهنده تداوم رهبری آمریکا در حوزه علم، مهندسی و نوآوری‌های هوافضایی است.

با وجود این موفقیت تیم پروژه قصد ندارد به این دستاورد بسنده کند. برنامه‌ریزی شده است که در روز‌های آینده آزمایش‌های پیشرفته‌تری روی این هواپیما انجام شود؛ آزمایش‌هایی که در آنها X-۵۹ به سرعت ۱.۴ ماخ و ارتفاع حدود ۱۶ هزار و ۷۶۴ متر خواهد رسید.

به گفته ناسا این سرعت و ارتفاع شرایط عملیاتی اصلی این هواپیما در مأموریت‌های آینده خواهد بود. در این مرحله X-۵۹ بر فراز مناطق مختلف آمریکا پرواز خواهد کرد تا پژوهشگران بتوانند داده‌های دقیقی درباره نحوه درک مردم از صدای تولیدشده توسط این هواپیما جمع‌آوری کنند.

هدف اصلی برنامه Quesst کاهش صدای مهیب ناشی از شکستن دیوار صوتی است. برخلاف هواپیما‌های مافوق صوت متعارف که هنگام عبور از سرعت صوت غرش شدیدی ایجاد می‌کنند X-۵۹ به گونه‌ای طراحی شده که تنها صدایی شبیه ضربه‌ای خفیف یا سونیک تامپ تولید کند.

ناسا اعلام کرده است که داده‌های به‌دست‌آمده از این پرواز‌ها در اختیار نهاد‌های قانون‌گذار و سازمان‌های بین‌المللی قرار خواهد گرفت تا بر اساس شواهد علمی استاندارد‌های جدیدی برای نویز هواپیما‌های مافوق صوت تدوین شود.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که اداره هوانوردی فدرال آمریکا در سال ۱۹۷۳ به دلیل آلودگی صوتی ناشی از غرش‌های مافوق صوت پرواز هواپیما‌های مافوق صوت بر فراز مناطق خشکی را ممنوع کرد؛ تصمیمی که عملا بازار پرواز‌های تجاری مافوق صوت را از بین برد.

کارشناسان معتقدند اگر فناوری X-۵۹ مطابق برنامه عمل کند می‌تواند راه را برای بازگشت نسل جدیدی از هواپیما‌های مسافربری مافوق صوت هموار کند؛ هواپیما‌هایی که بدون ایجاد مزاحمت صوتی سفر‌های بین‌قاره‌ای را در زمانی بسیار کوتاه‌تر از امروز امکان‌پذیر خواهند کرد.

این هواپیما طی ماه‌های اخیر مراحل آزمایشی فشرده‌ای را پشت سر گذاشته است. جرد آیزاکمن، مدیر ناسا اعلام کرد که تیم پروژه از زمان نخستین پرواز X-۵۹ در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون پیشرفت چشمگیری داشته و تنها در ۹۰ روز گذشته ۱۶ پرواز آزمایشی موفق انجام داده است.

وی ضمن قدردانی از همکاری مشترک ناسا و لاکهید مارتین گفت: رسیدن به این نقطه عطف نتیجه تلاش فوق‌العاده مهندسان، خلبانان و متخصصان دو مجموعه است. امیدواریم این موفقیت آغازگر همکاری‌های بیشتری برای توسعه نسل جدید هواپیما‌های تحقیقاتی X ناسا باشد.

موفقیت اخیر X-۵۹ یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های هوانوردی در سال‌های اخیر به شمار می‌رود و می‌تواند فصل تازه‌ای را در توسعه پرواز‌های مافوق صوت کم‌صدا و حمل‌ونقل هوایی آینده رقم بزند.

انتهای پیام/