کشف تازه ناسا در مریخ؛ قویترین نشانههای احتمالی حیات باستانی پیدا شد
مریخنورد پرسویرنس ناسا موفق به شناسایی کربنهای آلی پیچیده در سنگهای رسوبی دهانه جزرو (Jezero) مریخ شده است؛ کشفی که به گفته دانشمندان میتواند یکی از مهمترین شواهد احتمالی از وجود حیات میکروبی در گذشته سیاره سرخ باشد.
به گزارش اسپیس، پژوهشگران با استفاده از دادههای جدید مریخنورد پرسویرنس موفق به شناسایی صدها نشانه از ترکیبات آلی در دو نمونه سنگ گلی (Mudstone) در دهانه جزرو شدهاند. این کشف که در مقالهای جدید در نشریه Science Advances منتشر شده قویترین شناسایی مواد آلی در این منطقه از مریخ تاکنون محسوب میشود.
دانشمندان اعلام کردهاند که این مواد از نوع کربن ماکرومولکولی یا کربن آلی پیچیده هستند، مولکولهای بزرگی که روی زمین از اجزای اصلی تشکیلدهنده موجودات زنده به شمار میروند. به گفته پژوهشگران چنین موادی در برخی از قدیمیترین سنگهای زمین نیز یافت شدهاند و گاهی تنها ردپای باقیمانده از حیات میکروبی باستانی محسوب میشوند.
اشلی مورفی، پژوهشگر موسسه علوم سیارهای و از نویسندگان اصلی این مطالعه در اینباره گفت: کربن عنصر بنیادی حیات روی زمین است و تمام موجودات زنده از مولکولهای آلی پیچیده ساخته شدهاند. از آنجا که مریخ اولیه شباهتهای بیشتری به زمین داشته انتظار داریم چنین ترکیباتی را در سنگهای قدیمی مریخ نیز پیدا کنیم.
دهانهای که زمانی دریاچه بود
مریخنورد پرسویرنس در سال ۲۰۲۱ در دهانه جزرو فرود آمد منطقهای که دانشمندان معتقدند میلیاردها سال پیش یک دریاچه بزرگ بوده و شرایط لازم برای شکلگیری حیات میکروبی را داشته است. به همین دلیل نیز این محل به عنوان یکی از امیدوارکنندهترین نقاط مریخ برای جستجوی آثار حیات باستانی انتخاب شد.
در پژوهش جدید دانشمندان از ابزار SHERLOC روی مریخنورد استفاده کردند طیفسنج پیشرفتهای که با کمک لیزر، ترکیب شیمیایی و معدنی سنگها را بررسی میکند. نتایج نشان داد که هر دو نمونه سنگ گلی مورد مطالعه حاوی مقادیر قابلتوجهی کربن آلی هستند.
ارتباط با کشف جنجالی سال گذشته
نکته مهم آن است که این سنگها در همان منطقهای قرار دارند که سال گذشته نیز پرسویرنس سنگی موسوم به چیاوا فالز (Cheyava Falls) را شناسایی کرد، سنگی که دارای الگوهای خاصی شبیه لکههای پلنگی بود و برخی دانشمندان آن را یکی از قویترین نشانههای احتمالی حیات باستانی در مریخ دانستند.
این ساختارها میتوانند در شرایط بسیار اسیدی یا دمای بالا شکل بگیرند اما شواهد موجود نشان میدهد چنین شرایطی احتمالاً در آن منطقه وجود نداشته است. از سوی دیگر همین الگوها روی زمین گاهی در نتیجه فعالیتهای زیستی و میکروبی ایجاد میشوند.
صدها نشانه آلی در سنگهای مریخی
بر اساس یافتههای جدید پرسویرنس صدها نشانه از کربن آلی پیچیده را در منطقه برایت انجل (Bright Angel) در دره باستانی نرتوا والیس (Neretva Vallis) شناسایی کرده است.
کایل اوکرت از پژوهشگران آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا و دیگر نویسنده اصلی این مطالعه گفت: این نخستین بار است که کربن ماکرومولکولی در یک سنگ گلی خارج از دهانه گیل (Gale Crater) کشف میشود و این موضوع نشان میدهد مواد آلی ممکن است میلیاردها سال پیش در بخشهای گستردهای از مریخ وجود داشته باشند.
پژوهشگران همچنین دریافتند که کربن موجود در یکی از سنگها عمدتا با کانیهای سیلیکاتی و در نمونه دیگر با کربناتها و سولفاتهای ثانویه همراه است. بررسیها نشان میدهد این ترکیبات آلی تا حد زیادی سالم باقی ماندهاند موضوعی که میتواند ناشی از مقاومت آنها در برابر تابشهای شدید و فرآیندهای اکسیداسیون در سطح مریخ باشد.
آیا این واقعا نشانه حیات است؟
یکی از هیجانانگیزترین بخشهای این مطالعه شناسایی برخی ویژگیهای شیمیایی و ساختاری در سنگهاست که شباهت زیادی به آثار باقیمانده از فعالیت میکروارگانیسمها در رسوبات زمینی دارند.
این یافتهها این پرسش را مطرح میکنند که آیا میلیاردها سال پیش میکروبها در بستر رودخانهها و دریاچههای مریخ زندگی میکردهاند؟
با این حال دانشمندان تاکید میکنند که هنوز نمیتوان با قطعیت از وجود حیات در گذشته مریخ سخن گفت. به گفته پژوهشگران فرآیندهای غیرزیستی متعددی نیز میتوانند باعث شکلگیری چنین ترکیبات آلی شوند.
نویسندگان مقاله توضیح دادهاند که مواد آلی ممکن است از طریق برخورد شهابسنگها به مریخ منتقل شده باشند یا در نتیجه فعالیتهای زمینشناختی و هیدروترمال در این سیاره شکل گرفته باشند.
اوکرت در این زمینه گفت: ابزارهای علمی مریخنورد پرسویرنس برای تشخیص قطعی منشأ زیستی یا غیرزیستی این مواد طراحی نشدهاند. هدف اصلی آنها شناسایی نمونههای امیدوارکننده برای جمعآوری و بازگرداندن احتمالی به زمین است؛ جایی که میتوان آزمایشهای بسیار دقیقتری روی آنها انجام داد.
گامی دیگر در جستجوی حیات فرازمینی
اگرچه این کشف هنوز اثباتکننده وجود حیات باستانی در مریخ نیست اما به گفته دانشمندان یکی از قویترین شواهد موجود تاکنون در حمایت از این فرضیه به شمار میرود. اکنون امیدها به ماموریتهای آینده و بازگرداندن نمونههای جمعآوریشده توسط پرسویرنس به زمین دوخته شده است ماموریتی که میتواند پاسخ نهایی به یکی از بزرگترین پرسشهای علم یعنی آیا زمانی حیات در مریخ وجود داشته است را ارائه دهد.
نتایج این پژوهش ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ در نشریه علمی Science Advances منتشر شده است.
انتهای پیام/
